احمد شیرزاد: دولت باید از شر هدفمندی یارانهها راحت شود
چکیده :اجرای قانون هدفمند کردن یارانهها و افزایش نرخ حاملهای انرژی و... باعث افزایش هزینههای ثابت و متغیر تولید شده و بسیاری از صنایع را با مشکل روبهرو کرده است. با تمام این اوصاف دولت یازدهم درصدد اجرای مرحله دوم طرح هدفمندسازی یارانههاست !برخی این سوال را میپرسند که آیا دولت از وضعیت تعداد زیادی از صنایع و کارخانجات اطلاع درستی ندارد؟ یا به تعبیر كارشناسان دولت تصمیم گرفته است کارخانجاتی که توان مقابله با تبعات افزایش هزینهها را ندارند را دچار مرگ خاموش کند؟...
اجرای قانون هدفمند کردن یارانهها و افزایش نرخ حاملهای انرژی و… باعث افزایش هزینههای ثابت و متغیر تولید شده و بسیاری از صنایع را با مشکل روبهرو کرده است. با تمام این اوصاف دولت یازدهم درصدد اجرای مرحله دوم طرح هدفمندسازی یارانههاست !برخی این سوال را میپرسند که آیا دولت از وضعیت تعداد زیادی از صنایع و کارخانجات اطلاع درستی ندارد؟ یا به تعبیر كارشناسان دولت تصمیم گرفته است کارخانجاتی که توان مقابله با تبعات افزایش هزینهها را ندارند را دچار مرگ خاموش کند؟
مشروح گفتوگوی آرمان با احمد شیرزاد رادر ادامه میخوانید:
سبد كالا و مرحله دوم هدفمندی یارانه صدر اخبار تمام رسانههای ایران است. اما اینكه این طرح میراثی از دولت دهم برای آیندگان محسوب میشود هیچ شكی در آن نیست دولت یازدهم چه كند كه طرح هدفمندی یارانهها را به درستی اجرا كند؟
هدفمندی یارانهها موجود عجیبالخلقهای است كه دولت یازدهم با آن دست به گریبان است. به تعبیر دیگر میتوان گفت از ابتدای اجرای قانون هدفمندی یارانهها واقعا وصله و پینه كردن این مشكل هم معلوم نیست جامعه ایرانی را به كدام سو هدایت خواهد كرد. همه تبلیغات دولت گذشته روی بحث عدالت بود و این اقدام ناعادلانهترین شكل توزیع ثروت است كه دولت به عنوان متولی بیاید به همه یكسان پول بدهد. باید اذعان كرد كه هدفمندی یارانهها در دولت گذشته به واسطه دلیلی كه ذكر شد مصداقی از بیعدالتی بود. بازهم اگر بخواهیم یك مقدار سبك و سنگین كنیم و تغییر در نحوه پرداخت ایجاد كنیم بدین شكل كه به برخی از افراد جامعه مبلغی یا كالایی پرداخت شود و به دیگران پرداخت نشود؛ این هم دوباره بیعدالتی است. اكنون كه دولت تصمیم گرفته است سال آینده درتعداد افرادی كه قرار است از سبد كالا بهره بگیرند تغییر ایجاد كرده و بخشی را از دریافت یارانه یا سبد كالا محروم كند؛ اما ابهامهایی در انتخاب افراد وجود دارد. هر كاری هم برای انتخاب افراد انجام شود این کار به طور كامل امکانپذیر نیست. دولت یازدهم هر چه زودتر خودش را از مخمصههای تصمیمهای غلط گذشته رهایی بخشد و كمتر بخواهد برنامههای دولت گذشته را دنبال كند بهتر است و باید طرح جدیدی را دنبال كند. چیزی كه همه جای دنیا تجربه شده است و درست به نظر میرسد بیمههای تامین اجتماعی است؛ چه بسا گسترش پوشش بیمههای انفرادی بتواند جایگزین مناسبی برای طرح ناقص هدفمندی یارانهها باشد. بهتر است دولت در جهت سرمایهگذاری برای شبكههای زیربنایی حمل و نقل، آموزش و درمان حركت كند. بدین ترتیب فرصت عادلانه برای همه فراهم خواهد شد. آنگونه كه همگان اطلاع دارند طبعا بخشی از سرمایههای حاصل از هدفمندی یارانهها باید صرف تولید شود بنابراین بهتر بود به جای پرداخت نقدی و کالایی هدفمندی یارانهها كه از دولت گذشته برجای ماند؛ دولت یازدهم با تدبیری جدید گسترش رفاه اجتماعی را جایگزین آن كند. دولت یازدهم باید از شر طرح هدفمندی یارانهها راحت شود وگرنه در آینده به مشكل برمیخورد.
به نظر شما دولت قادر است نظام بیمهای كشور را متحول كند و این نظام بیمهای توانایی حل مشكلات كشور را دارد؟
خیر، مسلم است كه نظام تامین اجتماعی در ایران به شكل ناقصی اجرا شده است. به یك معنا صورت كاملی از آن وجود ندارد. دولت باید نهادهای حمایتی مانند بیمهها را گسترش دهد. گسترش بیمههای تكمیلی میتواند مانند بسیاری از كشورهای جهان مشكلات ما را حل كند. وقتی بتوانیم نهادهای حمایتی مانند بیمهها را تخصصیتر ببینیم قطعا مانند بسیاری از كشورهای جهان مشكلاتمان برطرف خواهند شد. وقتی طبقات محروم بتوانند از حمایت حداقلی برخوردار باشند طبعا مشكلات كشور حل میشود. اینكه بخواهند با صرف منابع مالی این طرح را جلو ببرند قطعا مردم از روند موجود راضی نخواهند شد. بنابراین من واقعا خوشبین نیستم؛ نه به برنامههای هدفمندی یارانهها در دولت گذشته و نه به وصلهپینههایی كه امروز دولت یازدهم انجام میدهد.
یعنی معتقدید متوقف كردن طرح هدفمندی یارانهها و پرداخت پول مشكلات كشور را حل میكند؟
طبعا متوقف كردن یكباره هدفمندی یارانهها مردم را ناراضی و سردرگم میكند ولی باید تا جایی كه امكان دارد دولت یازدهم از وضعیت فعلی خارج شود. دولت باید سعی كند به هر شكل ممكن از جمعیت یارانهبگیر كشور كم كند و آن مواردی كه میشود تغییرداد بدون تردید تغییر دهد. میشود گفت دولت میتواند یارانهها را افزایش نداده و در كنار آنها بیمهها و تامین اجتماعی را در سال آتی گسترش داده و بهینه كند. مبالغ به دست آمده از اصلاح قیمتهای انرژی میتواند به جای یارانه نقدی به گسترش رفاه در جامعه بینجامد. دولت میتواند برای كمك به اقشار نیازمند از بستههای تامین اجتماعی استفاده كند. اگر یك نفر كه بیمار است و باید برای آزمایش خونش هزینه بپردازد اگر بیمه باشد تنها بخشی از مبلغ را بیمه پرداخت میكند. باید ادعا كرد كه این نوع تامین اجتماعی واقعی و كارگشا نیست. این شیوه اجرا به تعبیر بسیاری از كارشناسان غلط است بنابراین پوشش بیمهها و خدمات بیمهها باید در اولویت اول تغییر در كشور باشد.
یعنی به تدریج باید پرداخت پول كم شود؟
بله، باید از مرحله دادن پرداخت پول به تدریج و به مرور عبور كنیم. به جای مبالغی كه خرج میشود؛ تامین اجتماعی بهتر قطعا رضایتمندی بیشتری در جامعه به وجود میآورد. البته تامین اجتماعی و سازمان متولیاش در شرایط خوبی به سر نمیبرند.
شرایط سازمان تامین اجتماعی چرا بسامان نیست؟
تامین اجتماعی را در حد یك بنگاه اقتصادی تنزل دادهاند. وقتی برخی افراد خاص را بر تامین اجتماعی حاكم میکنند فقط باید گفت این سازمان یك بنگاه اعتباری و مالی است. مدیریتهای سیاسی دولت گذشته فكر نمیكنم چیزی از تامین اجتماعی واقعی برجای گذارده باشد. بحث بیمهها یك بحث كاملا تخصصی است اگر بیمهها پیشرفت كنند قاعدتا ایران میتواند در رقابتهای بینالمللی شركت كند. میتوان صنعت بیمه را متحول كرد. در گذشته تامین اجتماعی بسان گاو شیرده نگریسته میشد كه منافعش فقط نصیب عده خاصی میشد مجموعههای تامین اجتماعی تبدیل به بنگاه ایجاد شغل برای دولتمردان و نزدیكان آنها شده است در حالی كه تامین اجتماعی و بیمهها در دنیا یك مبحث تخصصی محسوب میشوند. بنابراین حضور افراد سیاسی و بیتجربه كه فقط به دنبال كسب منافع هستند به دولت كمك نخواهد كرد. به نظر صنعت بیمه و طرح هدفمندی یارانهها احتیاج به یك خانه تكانی جدی دارد. كسانی هم هستند كه حاضرند مدیریت علمی را بر صنعت بیمه برقرار كنند.
