کامبیز نوروزی: مطبوعات دولتی نقشی در گردش آزاد اطلاعات نداشتند
چکیده : نشریاتی میتوانند با مردم ارتباط برقرار کنند که اصول حرفهای روزنامهنگاری را بلد باشند و از این اصول تبعیت کنند و در انتشار مطالب خود، استقلال خود را به مخاطبان نشان دهند. در هر صورت با این وضع و این پیشینه فکر میکنم نشریات خصوصی نباید نسبت به انتشار روزنامههای دولتی نگران باشند چون تا به حال که این روزنامهها در عمل رقابت را به روزنامههای خصوصی باختهاند....
با روی کارآمدن دولت یازدهم، وضعیت مطبوعات ایرانی نیز با تحولی اساسی روبهرو شد. از یک سو خبر از بازگشت بعضی روزنامهنگاران قدیمی به گوش میرسد و از سویی دیگر بعضی رسانههای دولتی به مرور به دست تیمهای جدید نزدیک به دولت سپرده میشوند اما این وضعیت، تناقضی را ایجاد میکند که آیا حمایت از مطبوعات دولتی و تقویت این روزنامهها، بر خلاف شعار خصوصیسازی دولت نیست و با حمایت دولت از بعضی روزنامهها، استقلال مطبوعات به خطر نخواهد افتاد؟
در این باره روزنامه آرمان گفت و گویی با کامبیز نوروزی، حقوقدان و یکی از صاحبنظران عرصه مطبوعات کشور منتشر کرده تا آقای نوروزی تحلیل خود را از انتشار نشریات دولتی بگوید.
نوروزی از انتشار این مطبوعات استقبال میکند و آنها را خطری برای روزنامههای خصوصی نمیداند.
در روزهای گذشته شاهد بودیم روزنامههای دولتی که پیش از این منتشر میشدند با کمی تغییرات همچنان در دولت جدید نیز به کار خود ادامه میدهند. شما حضور و انتشار این نشریات دولتی را به سود مطبوعات کشور میدانید؟
مطبوعات ویژگیهای خاص خود را دارد و مثل کالاهایی نظیر مواد غذایی و … نیست که سرمایه در آن حرف اول را بزند و به نظر میرسد مسئله عدم ورود دولت برای خصوصیسازی اصلا مصداق ندارد. در مورد مطبوعات دو ویژگی اهمیت دارد؛ یکی اندیشه ژورنالیستی است و دوم استقلال. اما متاسفانه در این سالها مطبوعات فراوان دولتی که از ارقام هنگفت بهرهمند بودند نقش پررنگی در مطبوعات ایران ایفا نمیکردند و با تیراژ پایینی که داشتند، اثری از آنان در گردش اطلاعات در مطبوعات ایرانی دیده نمیشد.
در مورد مقایسه کالا با مطبوعات، به هر حال مردم به مطبوعات نیاز دارند، فکر نمیکنید در صورت عدم دخالت دولت خود به خود مطبوعات مستقل به وجود بیاید و مردم جذب این قبیل نشریات شوند؟
در این مقایسه منظور این بود که سرمایه، نقش چندانی در مطبوعات ندارد. در سایر کالاها شما میبینید که داشتن سرمایه بیشتر به معنای داشتن حرف بیشتر است و بالاتر بودن از سایر رقبا! اما در مطبوعات اینچنین نیست و اگر چه برای یک نشریه سرمایه نیز اهمیت بالایی دارد اما شرط اصلی موفقیت یک رسانه تبعیت آن از اصول حرفهای روزنامهنگاری است. ممکن است یک نشریه بیشترین امکانات مالی را داشته باشد و از نظر پشتیبانی مالی بهترین امکانات را برای خود فراهم کند اما در جذب مخاطب ناموفق باشد و نتواند روی مخاطب خود تاثیر داشته باشد. به عنوان مثال میتوانید بسیاری از نشریاتی که در این سالها با امکانات دولتی و عمومی و استفادههای قابل توجه از رانت دولتی منتشر میشدند را ببینید که اثرگذاری خاصی در گردش اخبار در ایران نداشتند.
به نظر شما با انتشار این روزنامهها وضعیت برای روزنامههای خصوصی بحرانی نخواهد شد و انتشار این روزنامهها به خطر نخواهد افتاد؟
همین امروز (سهشنبه) گزارشی منتشر شده بود در مورد میزان دریافت آگهی توسط روزنامههای مختلف و این گزارش حاکی از آن بود که چند روزنامه دولتی یا وابسته به دولت چه میزان زیادی از این آگهیها را به خود اختصاص داده بودند اما این نشریات چون نتوانستهاند از اصول حرفهای تبعیت کنند، قادر به رقابت با نشریات خصوصی نبودند. تاکید من بر این است نشریاتی میتوانند با مردم ارتباط برقرار کنند که اصول حرفهای روزنامهنگاری را بلد باشند و از این اصول تبعیت کنند و در انتشار مطالب خود، استقلال خود را به مخاطبان نشان دهند. در هر صورت با این وضع و این پیشینه فکر میکنم نشریات خصوصی نباید نسبت به انتشار روزنامههای دولتی نگران باشند چون تا به حال که این روزنامهها در عمل رقابت را به روزنامههای خصوصی باختهاند.
درباره حمایت دولت از مطبوعاتی که توسط نهادهای زیرمجموعهاش منتشر میشود چیست؟
اینکه برخی دولتها بخواهند مطبوعاتی را به کشور اضافه کنند فینفسه اشکال ندارد و ما نیز انتشار روزنامه دولتی را به فال نیک میگیریم و از انتشار چنین روزنامههایی استقبال میکنیم.
وجود یک روزنامه دولتی با «استقلال یک روزنامه» که به آن اشاره کردید منافاتی ندارد؟
در مطبوعات مفهوم استقلال با مالکیت دو معنای متفاوت دارد. در هر صورت هر نشریهای چه دولتی و چه خصوصی، مالکیتی دارد اما مسئله مهم این است که روزنامه و روزنامهنگار در فرآیند گردش آزاد اطلاعات بتواند به شکل بیطرفانهای انجام وظیفه کند. بنابراین یک نشریه چه در مالکیت خصوصی قرار داشته باشد و چه مالکیت دولتی میتواند وظیفه خود را به عنوان یک رسانه ایفا کند.
