عملیات مسلم ابن عقیل٬ پیشروی در خاک دشمن

چکیده : هدف از انجام عمليات مسلم بن عقيل تصرف همه ارتفاعات مشرف بر شهر مندلي عراق بود . اين منطقه با توجه به توقف و ناكامي در عمليات رمضان در شرق بصره و شيوه اي كه براي حمله از مناطق كوهستاني اتخاذ شده بود ، انتخاب شد تا نقاط قوت و ضعف نيروهاي هر دو طرف براي جنگ كوهستاني به دست آيد . هدف دوم تامين مرزهاي جبهه مياني ، آزاد سازي بخشي از خاك ايران و پس زدن عراق از غرب شهر سومار بود ...

عملیات هفت روز طول کشید.فرماندهی را محمد ابراهیم همت به عهده داشت هرچند که سپاه و ارتش هر دو در عملیات شرکت داشتند. عملیات در ساعت 00:47 بامداد نهم مهرماه ۱۳۶۱ طی عملیاتی که با فریاد “یا ابوالفضل العباس” آغاز شد دشمن چندین کیلومتر از نوار بین المللی به عقب رانده شد و نیروهای رزمنده با روحیه بالا به دشمن هجوم بردند و با وجود تپه های بلند در این ارتفاعات دقایقی بعد از صدور حمله نیروهای عمل کننده با عبور از میادین مین و سیم خاردارهای زیاد یک به یک به اهدافشان رسیدند بطوریکه بعد از گذشت 15 دقیقه از شروع عملیات ارتفاعات “کیسکه” تا “کله شوان” فتح میشود و به ترتیب ارتفاعات از “قلعه مین” تا سمت راست “تنگه جوق” از ارتفاعات مثلثی تصرف می شود.

هدف از انجام عمليات مسلم بن عقيل تصرف همه ارتفاعات مشرف بر شهر مندلي عراق بود . اين منطقه با توجه به توقف و ناكامي در عمليات رمضان در شرق بصره و شيوه اي كه براي حمله از مناطق كوهستاني اتخاذ شده بود ، انتخاب شد تا نقاط قوت و ضعف نيروهاي هر دو طرف براي جنگ كوهستاني به دست آيد . هدف دوم تامين مرزهاي جبهه مياني ، آزاد سازي بخشي از خاك ايران و پس زدن عراق از غرب شهر سومار بود .

در اين عمليات كه مدت هفت روز و در 2 مرحله انجام شد ، 150 كيلومتر مربع از خاك ايران آزاد و حدود 30 كيلومتر مربع از خاك عراق تصرف شد . نيروهاي خودي ضمن تامين دشت سومار ، روي ارتفاعات كيسكه ، كهنه ريگ مستقر و بر تنگه هاي مرزي مسلط شدند .

شهر مندلي نيز در ديد و تير رس آنان قرار گرفت و امكان پيشروي به عمق خاك عراق فراهم و آسان شد . نيروهاي عراقي در جريان اين عمليات و پاتك هاي خود تعدا 4275 تن كشته و زخمي به جا گذاشت . همچنين يك دستگاه رادار ، يك دستگاه ردياب صوتي توپخانه ، 3 دستگاه بولدوزر و بولدوزر دي-8 و چند قبضه توپ 100 ميليمتري آنان به غنيمت نيروهاي ايراني در آمد و 79 دستگاه تانك و نفربر از جمله چند دستگاه تانك پيشرفته ، 20 دستگاه خودرو ، 3 دستگاه لودر و 3 قبضه كاتيوشا به همراه 7 فروند هواپيماي دشمن منهدم و ساقط شد .

در پی توقف عملیات رمضان در دشت شرق بصره به دلیل تمرکز قوا و مانور زرهی دشمن ، نیروهای خودی جست وجوی منطقه ای کوهستانی و محدود برای تحت فشار قراردادن ارتش عراق بودند تا ضمن شکستن تبلیغات دشمن، ابتکار عمل را حفظ کنند و همچنین نبردمنطقه ی ناهموار را تجربه کنند . برای دستیابی به این هدف ها منطقه عملیاتی سومار درجبهه میانی برگزیده شد .

منطقه ای که سومار در قلب آن قرار دارد، از شمال به نفت شهر، از غرب به مندلی ، از جنوب به میمک و از شرق به گیلان غرب منتهی می شود و ارتفاعات مرزی گیسکه، کله شوان، کهنه ریگ، سان واپا و سلمان کشته ازشاخصه های آن است . ارتفاعات مزبور بر شهر مرزی سومار ایران و شهرمندلی عراق اشراف دارند و عراق در عقب نشینی اجباری خود، با حفظ آنها سومار و جاده های ارتباطی سومار – نفت شهر – قصر شیرین را درزیر دید و تیر خود نگه داشت و ارتباط این جبهه با مناطق شمالی را با مشکل روبه رو ساخت.

عملیات مسلم بن عقیل با هدف حفظ تحرک جبهه ها، منفعل کردن دشمن، ارتقای کیفی و کمی سازمان رزم خودی و آزاد سازی مناطق اشغای طراحی شد .

پس از شناسایی منطقه و طراحی دقیق مانور، عملیات به فرماندهی قرارگاه عملیاتی مشترک نجف اشرف سپاه و ارتش آغاز شد . برای این عملیات که محدود به ارتفاعات گسیکه تا سان پاوا را در برمی گرفت، 38 گردان نیروی رزمی پیش بینی شده بود .

رزمندگان تیپ محمد رسول الله سپاه همراه با دلاوران تیپ 55 هوابرد ارتش به طو شگفت آوری در کم ترین زمان با رعایت اصل غافل گیری، هدف های مشخص شده را تصرف کردند و علی رغم تعمیق مواضع پدافندی یگان های عراقی با 50 ردیف مین و وجود تله های انفجاری آماده باش صد در صد و هشدارهای مکرر، قوای دشمن را غافل گیر کردند . از صبح روز بعد فرماندهی لشکر 12 زرهی ارتش عراق با فراخوانی یگان های احتیاط، پاتک های متعددی را تدارک و اجرا کرد، اما با مقاومت رزمندگان روبه رو شد و ناکام ماند .

بدین ترتیب قوای خودی ضمن تثبیت موقعیت، بیش از 150 کیلومترمربع از مناطق اشغالی ایران آزاد و نزدیک به 30 کیلومتر مربع از خاک عراق را تصرف کردند و علاوه بر تامین دشت سومار بر تنگه مرزی تسلط یافتند . همچنین شهر مندلی در دید و تیر رس آنان قرار گرفت . در نتیجه امکان پیشروی در خاک عراق فراهم شد .