سیدمحمد خاتمی در جمع فرهنگیان: بچههایی تربیت کنیم که به غیر از حذف به باهم بودن هم بیندیشند
چکیده :سیدمحمد خاتمی، رییس جمهور اسبق کشورمان تصریح کرد: بودند کسانی در این مدت امکانات در اختیارشان بود، ولي جز به حذف و توسل به هر شیوهای برای حذف نمیاندیشیدند، والا ما این همه زندانی و دلهای پر از کینه نداشتیم؛ باید بچههایی تربیت کنیم که به غیر از حذف به باهم بودن هم بیندیشند....
همزمان با ولادت امام رضا(ع) و به مناسبت بازگشایی مدارس و آغاز سال تحصیلی جدید، جمعی از فرهنگیان و معلمان ومدیران سابق آموزش و پرورش و تشکل های معلمی با سید محمد خاتمی دیدار و گفت و گو کردند.
به گزارش وب سایت رسمی سیدمحمد خاتمی، رییس جمهور اسبق کشورمان تصریح کرد: بودند کسانی در این مدت امکانات در اختیارشان بود، ولي جز به حذف و توسل به هر شیوهای برای حذف نمیاندیشیدند، والا ما این همه زندانی و دلهای پر از کینه نداشتیم؛ باید بچههایی تربیت کنیم که به غیر از حذف به باهم بودن هم بیندیشند.
رئیس جمهور اسبق کشورمان در این دیدار با تبريك میلاد با سعادت حضرت ثامن الائمه امام علی بن موسی الرضا(ع)، جايگاه آن امام همام به عنوان معلم بزرگ ادب، علم و معرفت؛ اخلاق، انسانیت و خدا و خداشناسی را يادآور شد و گفت: امیدوارم که به برکت وجود او و پيامبر عظيم الشان و همه امامانمان بتوانیم راه آیندهمان را روشنتر از گذشته بیابیم و طی کنیم و ارزشهایی که مورد توجه این بزرگواران بود در وجود خودمان و در جامعهمان پیاده شود.
وي همچنين با اشاره به همزماني اين ايام و سال جديد تحصيلي، تصريح كرد: پیشاپیش خسته نباشید میگویم به همه کسانیکه در عرصه آموزش و پرورش این مهمترین بخش جامعه ما تلاش میکنند، چه در اداره آن، چه در تعلیم و چه در تربیت. معلمان عزیز، مربیان بزرگوار و مدیران محترمی که آماده میشوند تا برای میلیونها عزیزانی که یا بذرهایی هستند که کاشته میشوند تا در آینده تبدیل به درختهای تنومند در جامعه ما باشند، چه نهالهایی که در حال رشد و نمو هستند، خدمت کنند، تا انشاءالله جامعهای در آینده داشته باشیم، بهتر از جامعهای که امروز هست.
امیدواریم شاهد تحولات چشمگیر در جهت شناخت بهتر ارزشهای انقلابمان و مصالح ملك و ملت و پیاده شدن آنها در جامعه باشیم
رييس جمهور سابق كشورمان در ادامه با خیر مقدم گویي به انبوه دانشآموزاني که از مقطع پیشدبستانی تا پایان دبیرستان در آموزش و پرورش حضور خواهند یافت، آنها را روح جامعه معرفي كرد و گفت: ما مسوولیت بزرگی نسبت به این عزیزان داریم. امیدواریم که با امیدی که با انتخابات در جامعه ما ایجاد شده و طلایههای تحول مثبتی که براساس ارزشهایی که در انقلاب ما بود در جامعه ما پدید آمده است ما شاهد تحولات چشمگیر در جهت شناخت بهتر ارزشهای انقلابمان و مصالح ملك و ملت و پیاده شدن آنها در جامعه باشیم .
وي در ادامه با استناد به نظريات ابن خلدون مبني بر اينكه مبنا ، مایه و پایه جوامع و حکومتها عبارتست از عصبیت، افزود: او با تحولاتی که در این عصبیت میشود، تحولات جامعه را تبیین میکند، به نظر وي هر وقت عصبیت محکم و استوار باشد و حاکمیت بر پایه این عصبیت استوارباشد، جامعه؛ مستحکم است، وقتی سست میشود، حکومت هم سست میشود و شیرازه جمع متزلزل میشود تا عصبیت دیگری بیاید و آن دیگری را براندازد و این دور تاریخی تکرار میود.
وي ادامه داد:ابن خلدون در حالي كه خلافت اسلامي را ميستايد، اما تحول خلافت اسلامی به امپراطوری را یک امر طبیعی میداند، میگوید بعد از خلافت راشده حکومت اسلامی تبدیل به حکومت امپراطوری شد، ولی میگوید این مسیر، مسیر طبیعی بود. آنچه در صدر اسلام پیش آمده بود، خلاف طبع جوامع و سیر تاریخی جامعه بود؛ گرچه ارزش داشت، از آنها تقدیر مبيكنند ولی میگوید خلاف طبع جامعه بود. جامعه برگشت به طبیعت اصلی خودش و جریان را ادامه داد.
خاتمي در ادامه يادآور شد:ابن خلدون فهمیده بود که با اسلام تحولی ایجاد شده است و نیز متوجه شده است بعد از 50- 40 سال تحول دیگری ایجاد شده است که ما میگوییم انحراف از آن معیارها، او میگوید بازگشت جامعه به طبیعت خودش البته زمان زیادی طول کشید و فداکاریهای فراوانی شد که جامعه؛ عرف و عقلانیت بشری به این نتیجه برسد که به جاي اينكه عصبيت پایه جمع و حکومت باشد ميتواند اراده و خواست و رضایت مردم پایه جامعه باشد و روح دموکراسی هم در دنیای جدید همین است و مساله، مساله ارزشمندی است و به جای جامعه عصبی و جامعه قومي ،قبيلگي و عشيرگي جامعه مدني مستقر شود.
رييس جمهور سابق كشورمان در ادامه با تاكيد بر اينكه سیر تاریخی ما با سیر تاریخی غرب متفاوت است،گفت: غرب در سیر تاریخی خودش به جامعه مدنی رسیده با ارزشهای خودش، از جمله اینکه حرمتی که انسان دارد و انسانی که در آنجا هست آن انسان،انسان زميني است، يعني با آمال و ارزشهايي كه متعلق به اين دنيا است، اعتبار داده میشود یا بکلی شأن متعالی وجود انسان نفی میشود یا مورد کم اعتنایی قرار میگیرد. بنابراین معلوم است که نقش من مسلمان ایرانی در مورد انسان با بینش غربی متفاوت است و طبعا جامعه انسان بنیاد من هم نمیتواند همان شكل و فرم و حتي محتوای آن جامعه را داشته باشد و یکی از عوامل از خود بيگانگي و آشفتگيمان در تفكر، نظم و نظام همین است.
ما جامعه مدنی نخواهیم داشت، مگر اینکه حکومتها حکومتهاي غیر جبار، غیر دیکتاتور و غیر مستبد باشند
خاتمي در بخش ديگري از اظهاراتش با تاكيد بر اينكه ما جامعه مدنی نخواهیم داشت، مگر اینکه حکومتها حکومتهاي غیر جبار، غیر دیکتاتور و غیر مستبد باشند و در آن مردم اعتباری داشته باشند و میان حکومت ، توده مردم و نهادهای مردم بنیاد ارتباط وجود داشته باشد، افزود:این انسان را محور قرار دادن خیلی مهم است؛ دستاورد مهم بشر اين است كه به این نتیجه رسیده که اراده؛ خواست و رضایت مردم مبنای نظم جامعه و حکومت است و هیچ حکومتی اعتبار ندارد، مگر اینکه استوار بر اراده و خواست مردم باشد و نیز اینکه انسان حرمت و کرامت و منافع و حقوقی دارد که باید به آنها برسند نهادهای مدنی هم از جمله این امر مهم را نمایندگی میکنند.
وقتی بنده گفتم جامعه مدنی ما ریشه در مدینهالنبی دارد ، داد و فریادها بلند شد که این دو با هم متعارض است ؛ نتيجه بد فهمي دوستان است
ور در ادامه با مروري بر انتقادهاي مطرح شده عليه خود، زمانيكه مساله ريشه در مدينه النبي داشتن جامعه را مطرح كرد، گفت: وقتی بنده گفتم جامعه مدنی ما ریشه در مدینهالنبی دارد ، داد و فریادها بلند شد که این دو با هم متعارض است كه نتيجه بد فهمي دوستان است . بنده نمیگویم شکل جامعهای که در زمان پیامبر(ص) بود را عینا بیاوریم، بلکه من به عنوان مسلمان میگویم ارزشهايي وجود داشت كه در اين زمان هم ميتواند و بايد وجود داشته باشد.
وي افزود: کسی که معتقد است دوران اسلام گذشته و دین در جامعه دخالت ندارد و دین امر منفی است و باید جوامع متجدد شوند. طبیعی است که نمیتواند حرف مرا هضم کند و اینک میگویم قالبها را با محتوا اشتباه نکنیم، من به عنوان مسلمان که اعتقاد به اسلام دارم صحبت میکنم، آن ارزشهای آن زمان را میخواهیم پیاده بکنیم.
انسان را و حرمت و کرامت و محوریت او را به رسميت میشناسم
خاتمي در ادامه خاطرنشان كرد: بنده انسان را و حرمت و کرامت و محوریت او را به رسميت میشناسم، ولی انسانی که علاوه بر اینکه در این دنیا هست و باید شرایط این جهان را بشناسد و نیازهای این جهانیاش دارای ارزشهای متعالی است، من انسان خلق شده در زمین را که در غرب پدید آمد و بسیاری از حضرات هم همان الگو را میپسندند، جفای به انسانیت میدانم ، انسان زميني است و بايد زمینی باشد همه انسانها بايد از مزایای زندگی این جهانی برخوردار باشند ،آزاد و مستقل باشند، ولي به عنوان یک مسلمان شرقي انسانی را مطلوب میدانم که سر در آسمان دارد.
رييس جمهور سابق كشورمان ادامه داد :من هم میگویم انسان محوری؛ جامعه مدنی، پای در زمین و سر در آسمان مردم سالاری، اما در عین حال مردمی که بنده میگویم مدنیتی که بنده میگویم حقوق و حق و محوریتی که مراد من است و انسان مورد نظرم آن انسانی است که هم شأن خدایی دارد و هم بعد زمینی اتفاقا در تربیتی که ما میکنیم باید هر دو بعد را در نظر بگیریم.
جزء کسانی هستیم که دلمان میخواهد حکومت سازگار با دین داشته باشیم
به گزارش روابط عمومی دفتر حجتالاسلام سید محمد خاتمي؛وي با تاكيد بر اينكه علاقه مندیم جامعهمان دینی باشدو ارزشهای دینی در جامعه ما باشد،خطرنشان كرد: ولی در این باب حرف و حدیث داریم، ممکن است اختلاف نظر داشته باشیم، در مورد ارزشهایی که دیگران میگویند در مورد فهم حکومت دینی، ولی ما هم جزء کسانی هستیم که دلمان میخواهد حکومت سازگار با دین داشته باشیم.
خاتمي اضافه كرد:در حکومت سازگار با دینی که بنده میگویم انسان در آن محترم است، نه اینکه ما انسان را بیاعتبار بکنیم و بیاییم برای یک بخش خاص جامعه همه امکانات و زمینه فراهم بکنیم و دیگران را صاحب حق ندانیم، در جامعه دینی و حکومتساز و با دین مورد نظر ما یک غیر مسلمان هم مثل مسلمان صاحب حق و حرمت و کرامت است، من این حرف را میزنم.
وي در ادامه با تاكيد بر لزوم شناخت تحولات غرب و آشنا بودن با آن ،يادآور شد: مساله ما مساله تقلید از غرب نیست و در جهت ديگر مساله ما که پایبند به سنتیم این نیست که شکلها و فرمها را به عنوان امور مقدس بخواهیم پیاده کنیم و ظاهربيني بي توجه به روح سنت را جایگزین حقیقت دین کنیم.
سنتها برایمان محترم است، ولی نباید شکلگرا و فرمگرا شد
وي با تاكيد بر اينكه یک سنت الهی داریم که به تعبیر قرآن غیرقابل تبدیل است، ولي درمقابل كلمه Tradition است كه داراي شكلها، فرمها ، گرایشها و رویکردهایی است که در تاریخ وجود داشته و منسجم شده به صورت قانون و نظام درآمده اينها شکل و فرم است و قابل تغییر است و باید نوسازی بشود البته ریشههای سنت را نمیتوان تغییر داد، هیچ کس بدون اتکای به پایگاه سنت نمیتواند در سنت تحول ایجاد کند ما به عنوان کسانی که صاحب هویت تاریخی؛ فرهنگی و دینی هستیم سنتها برایمان محترم است، ولی نباید شکلگرا و فرمگرا شد، اخلاق اسلامی و روش اسلامی و نحوه تعامل با دیگران از نظر اسلامی کجاست؟ نباید شکل را حقیقت دانست و از محتوا غافل شد.
خاتمي در ادامه با تاكيد بر اينكه انسانی را میخواهیم محور و مدار کار قرار بگیرد که پای در زمین و سر در آسمان دارد، افزود:ما در همان حال که دین را قبول داريم ، جهان و تحولات آن را نيز يك واقعيت میدانیم و معتقدیم جامعه ما باید براساس ارزشها و اصولی که داریم و لحاظ تحولات جامعه بشری استوار شود. اینها کار نظری است، متاسفانه فضای مناسبی نبوده که بشود این بحثها صورت بگیرد و بعد به صورت نمونه در خارج پیاده شود، فوری انگ سیاسی به آن زدهاند و فضا را بستهاند.
هیچ ادعایی نداریم در حکومت باشیم ؛میگوییم فضا را باز کنید تا فکری داریم بتوانیم آن فکر را در چارچوب جامعه مطرح کنیم
وي با خاطرنشان كردن اين مساله كه ما هیچ ادعایی نداریم در حکومت باشیم، تصريح كرد: میگوییم فضا را باز کنید که حق قانونی و شرعی و دینی خودمان را انجام دهیم، بنشینیم صحبت و بحث کنیم اگر فکری داریم بتوانیم آن فکر را در چارچوب جامعه مطرح کنیم، بیش از این توقعی در جامعه نداریم.
خاتمي در بخش ديگري از سخنانش به نقد نظري كه بر واگذاري امور آموزش و پرورش به دولت تاكيد داشت پرداخت و گفت: باید نشست و صحبت کرد بحث کرد با توجه به اینکه ما چگونه به آموزش و پرورش به انسان و تربیت نگاه میکنیم،خودمان اقدام کنیم کسی که جلوی ما را نگرفته است.
وي بر ايجاد مدارسی که چهره رحمانی اسلام را نشان میدهد، تاكيد كرد و گفت: بايد مدارسی ايجاد كنيم كه در آن همزیستی میان گرایشهای مختلف، دینهای مختلف، مذاهب مختلف را نشان میدهد و اسلام را در عرصه اجتماعی با دو عنصر قسط و اخلاق ببینند و حرمت و انسانيت را پاس دارد، نشان دهیم و به فرزندانمان بیاموزیم.
رييس بنياد باران با بيان اينكه مهترین دوره شکلگیری شخصیت انسان بین کودکی و نوجوانی است،افزود: البته شخصیت در خانه هم شکل میگیرد، ولی شخصیت اجتماعی او، اجتماعیپذیری انسان، این که خود را عضوی از جامعه بداند، در دورن جامعه باشد و حتی رشد اندیشهها و پرسشهای اساسیتر از پرسشهای سطحی در دوران مرز بین کودکی و نوجوانی شکل میگیرد.
در فضای آموزش و پرورش باید آزادی وجود داشته باشد، تا کار انجام بگیرد
وي با طرح اين سوال كه امور تربیتی براي اين مساله چه فکري کرده است؟ خاطرنشان كرد: متاسفانه حکومتی شدن مساله آموزش و پرورش ابراز و اعمال سلیقههای خاص به حساب آوردن، آفت است در فضای آموزش و پرورش باید آزادی وجود داشته باشد، تا کار انجام بگیرد.
نیاز مهم دنیای ما صلح است
وي در ادامه خطاب به فرهنگيان حاضر در جلسه گفت:شما نباید منتظر بمانید تا دولت در همه کارها کمک کند، باید از امکانات جامعه استفاده کرد و میشود این کار را کرد. شما که نمیخواهید کار سیاسی کنيد. میخواهيم به نوجوان و جوان ایرانی برسيم كه محتوای درستتری را از اسلام و تحول و توسعه را به فرزندانمان منتقل کنیم، تا چگونه در خیابان ر اه بروند و ضوابط را رعایت کنند، یادشان دهیم چگونه دیگران را تحمل کنند، یادشان دهیم انسان اهل گفتوگو است، یادشان دهیم نیاز مهم دنیای ما صلح است. باید جامعه را رشد بدهیم.
باید بچههایی تربیت کنیم که به غیر از حذف به باهم بودن هم بیندیشند
وي همچنين با طرح اين سوال كه چرا در جامعه، حذف اصل ميشود و در همه سليقهها و گرايش ها با توسل به هر وسيلهاي حذف میشوند، گفت:بودند کسانی در این مدت امکانات در اختیارشان بود، ولي جز به حذف و توسل به هر شیوهای برای حذف نمیاندیشیدند، والا ما این همه زندانی و دلهای پر از کینه نداشتیم.باید بچههایی تربیت کنیم که به غیر از حذف به باهم بودن هم بیندیشند.
وي ادامه داد:امروز واقعا تاسف میخورم در کشورمان بین شیعه و سنی که هیچ؛ بین دو جریان که شیعه اثنی عشری و شیعه مرتضی علی هستند، اینطور مرز گذاری میشود یکی میشود کافر مطلق و دیگری میشود مسلمان مطلق، ولی آنچه امیدبخش و غرورانگیز است، رشد بالای ملت ما و بخصوص جوانان است که توانست در تحولات امروز عقلانیت و متانت و قناعت را به منصه ظهور برساند. مسوولان کشور باید حق اینها را ادا بکنند. نباید گذاشت فضایی که باز شده بسته شود.
در سراسر کشور اندیشهتان را پیاده کنید و از مردم هم كمك بگيريد
خاتمي با بياناینكه همه بايد برای جمهوری اسلامی، انقلاب و حقوق مردم و توسعه کشور تلاش کنند، تصريح كرد:اگر احساس میکنید واقعا خلائی وجود دارد، شما شخصیتهای آموزش و پرورش در تهران و شهرستانها هستید، بیایید برای خدمت به آموزش و پرورش و خدمت به مردم و براي آن معيارهايي كه داريد، نهادی تاسيس كنيد، براي اين امر منتظر پول گرفتن از دولت نباشید، کارتان را انجام دهید. شما در سراسر کشور اندیشهتان را پیاده کنید و از مردم هم كمك بگيريد و معتقدیم در جامعه از آن استقبال خواهد شد.
رييس بنياد باران در پايان با تاكيد بر تلاش در جهت حركت به سمت جامعه مدنی متناسب با تاریخ ، هویت و شرایط روزگار است گفت:اصلاحطلبی واقعی را میتوان نه در مقابل دولت، بلکه در کمک به دولت و بیش از آن به ملت در عرصه جامعه در عرصه آموزش و پرورش دید. باید این ظرفیت را دست کم نگرفت.
عبادی معاون اسبق وزارت آموزش وپرورش در دوره اصلاحات ،ضمن بیان اهمیت اموزش وپرورش دررشد وتوسعه پایدار کشور گفت : اموزش و پرورش ،همیشه ظرفیت و پتانسیل بزرگی جهت دست یابی انقلاب به اهداف و ارمان ها ی آن داشته است که از ان بهره و استفاده لازم گرفته نشده است . وی با بیان این که امام از اغاز رویکردی اصلاحی به مسائل داشت گفت :امروز بعد از گذشت سال های دشوار مردم نشان دادند که جامعه همچنان برای رشد و تعالی خود محتاج رویکرد اصلاح و اعتدال است . وی با اشاره به این که معلمان از اصلی ترین عوامل عمق بخشیدن و گسترش رویکرد اصلاحی در سطح جامعه هستند خواهان تدوین ساز وکار هایی برای ایجاد گفتمانی منظم و مدون در آموزش و پرورش در خصوص شناسایی ، و بیان مسائلی این دستگاه اثر گذار شد . مردم اگر محور حرکت های اجتماعی باشند رویکرد های اصلاح طلبانه را جهت رسیدن به آرمان معنوی و مادی می پذیرند و ماندگاری گفتمان های مردم نهاد با استفاده از اثرگذاری آموزش و پرورش و ظرفیت گرو های مرجع مانند معلمان بیشتر است .متاسفانه در آموزش و پرورش نتوانسته ایم این گفتمان را تبدیل به گفتمان غالب کنیم .
در ادامه جلسه یکی از بانون فرهنگی ، با اشاره به تعریف نشدن آموزش و پرورش از دید اصلاحات ، خواهان تبیین زوایای اصلاح طلبی در اموزش و پرروش وتعریف مطالبات اصلاح گرایانه در این نهاد ، جهت مطالبه از وزیران آموزش وپرورش شدند. درادامه یکی از معلمان حاضر با بیان اینکه آموزش و پرورش در هئیت دولت باید از اهمییت برخودار باشد از نگرانی ها و دغدغه های معلمان گقت و اشاره کرد : امروزه مشکلات مختلفی که درراه زندگی و معیشت معلمان ایجاد شده موجب گردیده تا معلمان ما به دانش روز وفنون معلمی نوین مسلط نباشند و شاهد سبقت گرفتن اطلاعات بچه ها در بسیاری از حوزه ها جدید از معلمانانشان باشیم . دانش اموزان با تزلزل هویتی مواجه شده و باید تلاش شود هویت ملی و دینی دانش اموزان از اسیب های جدید در امان بماند . نماینده انجمن اسلامی معلمان از تشکل های صنفی هم گفت : با تبیر های صورت گرفته جامعه از یاس به امید حرکت کرده است .انتخابات اخیر نشان داد که مردم از اصلاح امور نا امید نشده و با حاکمیت عقلانیت بر اداره امور موجی از امید واری بر روح جامعه دمیده شده است .و این امیدواری در خصوص رفع موانع و محدویت ها برای همه ی معلمان هم در بین ما بیشتر شده است .
نماینده سازمان معلمان دیگر تشکل حاضر هم بیان داشت : امروزه اموزش و پرورش ما کارامد نیست . متاسفانه ویژه نبودن نگاه به آموزش وپرورش مختص دوره اخیر نیست و حتی در دوره اصلاحات هم آموزش و پرورش مظلوم واقع شده بود و باید شاهد ترجمه اصلاحات در اموزش و پرورش باشیم . متاسفانه هنوز دوستان ما درزندان هستند ویا در استانه مهر وبازگشایی باید اماده رفتن به زندان باشند.
