خوش چهره: اقتصاد کشور بیمار است هم دارو می خواهد روحیه
چکیده : لیلاز نیز شناخت را راهحل مشکلات کشور میداند و میگوید: «اصلیترین و مهمترین راهحل مساله به نظر من شناخت صحیح مشکلات کشور است، به همین دلیل به نظر میرسد پذیرش اعلام آن اولین و کلیدیترین اقدام بود. برای اولینبار توسط یک مقام رسمی به رکود تورمی در اقتصاد کشور اذعان شد و مقامات رسمی دولتی چنین موضعی را گرفتند.» ...
دولت «راستگویان» و «درستکاران» که تشکیل شد، مردم منتظر شنیدن آمارهای واقعی بودند. آمارهایی که نشان از وضع واقعی کشور در همه حوزهها، نه فقط اقتصاد، داشته باشد. تا پیش از تشکیل دولت یازدهم آمارهایی که از سوی دولت یا نهادهای وابسته به دولت ارائه میشد، همواره محل مناقشه بود. دولت آمار میداد که بیکاری کم شد، اما جامعه با خیل بیکاران مواجه بود؛ دولت آمار میداد رشد اقتصادی مثبت است، اما هر روز سفرههای مردم کوچکتر میشد؛ دولت خبر از دیپلماسی موفق میداد، مردم شاهد بروز مشکلات بیش از پیش در این حوزه بودند.
یکی از اولین وعدههای رییسجمهوری جدید ایران انتشار آمار واقعی بود؛ «به مردم میگویم چه چیزی تحویل گرفتهام.» اما براساس آنچه سعید لیلاز، کارشناس سیاسی در گفتوگو با شبکه ایران گفت «روحانی در اولین مصاحبه تلویزیونی آبروداری کرد». هرچند که مطابق با آنچه انتظار میرفت اولین گزارش رییسجمهوری 38 روز پس از تحویل گرفتن دولت، از منظر اقتصادی، نگرانکننده بود؛ اما همانطور که سعید لیلاز عنوان کرده است، تمام واقعیتها و بحرانهایی که کشور با آن روبهرو است در این برنامه تلویزیونی، تشریح نشد. اما چرا رییسجمهوری باوجود وعدههای پیشین همه واقعیت را با مردم در میان نگذاشت؟
محمد خوشچهره، نماینده مجلس هفتم و استاد اقتصاد دانشگاه تهران به «بهار» گفت: «اقتصاد ایران بهمثابه یک بیمار است که برای معالجه هم به دارو و درمان احتیاج دارد و هم به روحیه. صاحبنظران، کارشناسان و دولتمردان باید بدون تعارف، اغماض و اهمال به درمان این بیمار بپردازند. اما تبیین شرایط و ناهنجاریهای بیمار به صورت عریان، بر سلامت بیمار تاثیر منفی دارد. چون بیمار، در اینجا اقتصاد ایران، روحیه خود را برای بازسازی و مبارزه با مشکلات از دست میدهد.» از نظر خوشچهره هرچند که دولتمردان حق ندارند به مردم دروغ بگویند، اما آشکارا مطرح کردن خیلی از مسائل و مشکلات ممکن است بیش از تحمل نظام اقتصادی کشور باشد.
شاید راهکار همانطور که خوشچهره میگوید، پیش گرفتن روش «کمگوی و گزیده گوی» باشد. یعنی باید مسائل و مشکلات را با مردم در میان گذاشت تا مردم در جریان عمق مشکلات قرار گیرند و سطح مطالباتشان منطقی شود، اما نباید و نمیتوان مردم را ناامید یا بیتفاوت ساخت.
توصیف سعید لیلاز از مصاحبه تلویزیونی رییسجمهوری بیشباهت به توصیه خوشچهره درباره «کمگوی و گزیده گوی» مشکلات کشور نیست. لیلاز در توصیف این مصاحبه به شبکه ایران گفت: «از نوع نگاه کارشناسی و دید ایشان به مسائل جاری کشور بسیار خوشحال شدم و یقین پیدا کردم دکتر روحانی هم اطلاعاتش درباره مسائل اقتصادی کامل و هم از دانش لازم در این زمینهها برخوردار است و هم مشاورین توانمند و آگاه در کنار ایشان قرار دارند.» اما با این وجود رییسجمهوری ایران به جای اینکه مشکلات کشور را به صورت صریح با مردم در میان بگذارد، تنها سعی کرد بخشی از مشکلات را مطرح کند تا مردم ناامید نشوند.
خوشچهره پیش از انتخابات ریاستجمهوری یازدهم در گفتوگویی با «بهار» مشکلات اقتصادی کشور را در سطحی میدانست که نامزدهای این انتخابات را عاشق یا دیوانه خطاب کند.
از نظر خوشچهره نامزدهای این انتخابات یا چنان عاشق ایران هستند که تمام سختیها یا مشکلات را به جان خریدهاند یا دیوانهاند و درک درستی از شرایط ندارند. حال با وجود اینکه یکی از عشاق ایران در این انتخابات پیروز شده است، از نظر این کارشناس اقتصادی یک دوره کامل ریاستجمهوری زمان لازم است تا شرایط کشور عادی شود. پایه لازم برای عادیسازی شرایط کشور، «آمار درست» است؛ آماری که پس از تشکیل دولت جدید، وجاهت قانونی پیدا کرده و میتواند به استناد مرکز آمار و بانک مرکزی منطق قانونی داشته باشد.
لیلاز نیز شناخت را راهحل مشکلات کشور میداند و میگوید: «اصلیترین و مهمترین راهحل مساله به نظر من شناخت صحیح مشکلات کشور است، به همین دلیل به نظر میرسد پذیرش اعلام آن اولین و کلیدیترین اقدام بود. برای اولینبار توسط یک مقام رسمی به رکود تورمی در اقتصاد کشور اذعان شد و مقامات رسمی دولتی چنین موضعی را گرفتند.»
تا پیش از تشکیل دولت یازدهم جامعه در عطش آمار درست میسوخت؛ اما امروز دولت یازدهم، باوجود دراختیار داشتن آمار واقعی، از دوراهی انتشار «همه» آمار یا انتشار «آنچه لازم است» دومی را برگزیده است. هرچند آمار و ارقام واقعی میتواند پایه مناسبی برای برنامهریزیهای بعدی دولت باشد، اما به گفته لیلاز «آبروداری کردن حسن روحانی» برای جلوگیری از وارد شدن شک به جامعه لازم است. اما این دولت نباید فراموش کند که تنها امین مردم است و حق ندارد «به جای» مردم تصمیمگیری کند. اگر امروز عدم انتشار «تمام» واقعیتهای آماری میتواند راهی برای جلوگیری از ترویج حس بیاعتمادی و ناامیدی در مردم باشد، ممکن است فردایی بیاید که لازم باشد مردم در جریان همه واقعیتها قرار بگیرند. دولت یازدهم امانتدار مردم است و این آمار و ارقام را باید مانند دیگر امانتها در صورت لزوم، به صاحبان اصلیاش بازگرداند.
