نهادهای صنفی واسط میان حاکمیت و جامعه هستند
چکیده :از ۲۴ خرداد که آقای دکتر روحانی با رای مردم به ” تغییر ” بر سر کار آمد ، نهادهای مدنی در جامعه و به ویژه در آموزش و پرورش جانی تازه گرفته اند. ...
سایت فرهنگیان نیوز در خصوص خواسته های معلمان از دولت جدید نوشته است: از ۲۴ خرداد که آقای دکتر روحانی با رای مردم به ” تغییر ” بر سر کار آمد ، نهادهای مدنی در جامعه و به ویژه در آموزش و پرورش جانی تازه گرفته اند.
در این یادداشت که به قلم علی پورسلیمان نوشته شده آمده است: معلمان دیگر با ترس و لرز در جلسات حاضر نمی شوند و یا دیگر ” عطای گذاشتن نشست را به لقایش نمی بخشند ” ! این فرصتی است که تشکل ها می توانند به بازسازی و نیز نوسازی خود در یک سیکل زمانی تعریف شده بپردازند .
در این جا به یک چرخه سازمانی برای بازخوانی ، بازسازی و نو سازی تشکیلات می پردازیم :
تدوین هدف :
تشکل های معلمان باید مشخص کنند به دنبال چه هستند ؟
اهداف بلند مدت و کوتاه مدت خود را بر اساس اولویت و نیازها و شرایط تعریف کنند .
به نظر می رسد ” مدیریت بر مبنای هدف ” می تواند تشکل ها را تا حدود زیادی از آزمایش و خطا و… بر حذر دارد .
تشکیل اتاق فکر :
تشکل های معلمان به خاطر فشارها و محددویت هایی که حداقل در این ۸ سال بر آن ها تحمیل شده است دچار صدمات فراوانی شده اند .
بهترین راه برای بازسازی یک تشکل ، پس از هدف گذاری ، پایه ریزی هسته ای برای تولید فکر در یک تشکل و پیش بینی مجاری مشخصی برای ارتباط افقی و عمودی در تشکیلات است .
تشکل ها باید خود را از روزمرگی موجود دور نگه دارند و بهترین راه برای این کار ، تزریق افکار و ایده های جدید و خلاق به آن است .
نخبگان و اندیشمندان آموزش و پرورش باید وارد این نهادهای مدنی شوند و موتور محرکه آن برای نقد و ارزیابی و کارشناسی برنامه ها باشند .
آسیبی که ممکن است در دراز مدت گریبان گیز تشکل ها شود ، ” نخبه گرایی محض ” است که البته باید تشکل ها هم زمان با فربه تر کردن اتاق فکر برنامه ای نیز برای ارتباط با بدنه آموزش و پرورش داشته باشند .
متاسفانه دو آسیب مهم ، تشکل های آموزش و پرورش را تهدید می کند که یکی بیماری ” پوپولیسم و یا عوام گرایی ” و دیگری نقطه مقابل آن یعنی ” نخبه گرایی محض ” است .
تشکل ها باید بتوانند با تدوین یک برنامه مشخص و سیال ، توازنی میان این دو ایجاد کنند . وزن هر تشکلی به اتاق فکر آن و اندیشه هایی است که برون داد آن محسوب می شود .
تدوین اتاق فکر میان – تشکلی :
پس از تشکیل اتاق فکر در هر تشکل ، باید تشکل ها بتوانند تبادل تجربیات داشته با رویکرد تعاملی گفت و گو کنند .
افکار و ایده هایی که در اتاق فکر هر تشکل پردازش می شود باید بتواند میان تشکل ها مبادله شوند . این موجب اثرگذاری بیشتر تشکل ها به واسطه ” اندیشه برتر ” می شود .
بازسازی ارکان و تشکیلات :
برای اثر گذاری در جامعه بزرگ آموزش و پرورش ابتدا باید تئوری داشت .
تئوری نیز از پروسه ای که در بالا به آن پرداخته شد ، شکل می گیرد . برای پیاده کردن ایده ها و تئوری های حاصل از اتاق فکر باید ظرف مناسب و سیالی برای عملیاتی کردن آن ها تدوین کرد .
این مهم نیازمند آن است که یک چارچوب و استخوان بندی در هر تشکل شکل بگیرد و افراد مختلف بتوانند بر اساس قابلیت ها ، توان مندی ها و ظرفیت های خویش در اجزای یک تشکل ، متشکل شوند .
تشکیلاتی که مبتنی بر یک تئوری مشخص و مدون نباشد و وارد فاز ” حرکت ” شود ، در نهایت دچار سردرگمی شده و اعتماد خود را در متن از دست خواهد داد ، ضمن آن که به واسطه توسعه نیافتگی بافت فرهنگی وسیاسی جامعه ما ، موجب تحمیل هزینه های غیر سودمند بر اعضای خویش شده و هزینه فعالیت های مدنی را به طور تصاعدی افزایش خواهد داد .
حرکت
به نظر نگارنده ، کارکرد مهم تشکل ها و نهادهای مدنی در آموزش و پرورش باید در مرحله نخست ، تشکیل یک ” سپهر افکار عمومی ” نیرومند در محیط آموزش و پرورش باشد .
اتاق فکر در هر تشکل باید بتواند با استفاده از تکنولوژی ارتباطات و قدرت رسانه ها بر فضای عمومی تاثیر بگذارد.
عصر ، عصر ارتباطات است و انحصار گرایی در دهکده جهانی به واسطه وسعت و توسعه تکنولوژی رسانه ای کم رنگ تر شده است .
جامعه بزرگ فرهنگیان ایران علیرغم وسعت و تنوع دیدگاه ها ، به علت فقدان یک رسانه بی طرف و با گرایش غالب ” صنفی ” مانند یک مجمع الجزایر پراکنده اند.
یک رسانه فراگیر مانند روزنامه که محل تجمیع و تضارب افکار و تعامل اندیشه های گوناگون با در نظر گرفتن اصل “وفاق صنفی” باشد می تواند مانند کاتالیروزی فرآیند بازسازی و نوسازی تشکیلات فرهنگیان را تسریع کند .
تشکل های فرهنگیان باید بتوانند با در نظر گرفتن حداقل اشتراکات به سمت یک ” همگرایی صنفی ” حرکت کنند .
نهادهای صنفی و مدنی طبق تعریف ، نقش واسط میان حاکمیت و متن را بر عهده دارند و چنان چه بخواهند در آینده ، نبض جامعه فرهنگیان را به دست داشته و مطالبات جامعه فرهنگیان را مهندسی کنند باید بتوانند به خوبی فرصت ها و تهدید ها را شناخته و ضمن استفاده کامل از فرصت ها بتوانند پلی میان فرصت و تهدیدها ساخته و آن را رهبری نمایند .
به نظر می رسد مهم ترین برنامه ای که می تواند در میان مدت و کوتاه مدت ، ایده های سندیکالیستی را تحقق بخشد بستر سازی برای تشکیل فراکسیون های صنفی در نهادهایی مانند مجلس و شوراها خواهد بود.
علی پورسلیمان/ تارنمای فرهنگیان نیوز
