حقوق مسلمانان نسبت به يكديگر
چکیده :اي پيامبر به بندگان من بگو به هنگام سخن گفتن با مردم به نيكي سخن بگويند (اسرا آيه ۵۳) سيره انبياي الهي و پيامبر گرامي اسلام نيز چنين بود و با افراد جامعه رفتاري توأم با احترام داشتند و هرگز كسي را مورد تمسخر قرار نداده و هيچ فردي را ازاين طريق از خود رنجيده نكردند. بلكه به عكس با رفتار توأم با احترام خويش با افراد جامعه زمينه هدايت بسياري را به دين و آيين الهي فراهم نمودند. ...
کلمه- گروه معارف
اخوت اسلامي دستورالعملي اجتماعي است كه ملزوماتي دارد و از جمله الزام هاي آن پايبندي به آداب برادري و قائل بودن به يك نسبت اخوت در عمل است. اين نسبت تنهادر شناخت و رعايت حقوق يكديگر در عمل عينيت مي يابد و آثار خود را نشان مي دهد. در اين ارتباط احاديث بسياري وجود دارد كه حقوق آحاد جامعه اسلامي را نسبت به يكديگر مي شناساند.
برخي از اين حقوق به نقل از بزرگان دين عبارتند از:
۱ـ آنچه كه براي خود مي خواهي براي برادر مسلمانت نيز بخواه
۲ـ آنچه را كه براي خود نمي خواهي و از آن اكراه داري براي برادر مسلمان خود نيز مخواه
۳ـ در جهت رفع نيازمندي ها و حاجت هاي هم كيش خود قدم بردار
۴ـ با مال و جان و زبان به برادر ديني خود ياري برسان و خيرخواه او باش
۵ـ همچون آئينه عيوب او را در خلوت و از سر خيرخواهي و با هدف اصلاح گوشزد كن و همچون لباس نقاط ضعف و اسرار او را در جمع بپوشان
۶ـ هرگاه امكاني در اختيار داشتي، برادر ديني خود را نيز از آن امكان بهره مند كن
۷ـ دوست و برادر مؤمن خود را در راه به جا آوردن وظايف فردي و اجتماعي مساعدت كن
۸ـ هرگاه تو را دعوت كرد، دعوتش را اجابت كن و هر گاه مريض شد به عيادتش بشتاب و اگر فوت نمود در تشييع جنازه اش شركت كن
۹ـ اگرنيازمندي و حاجتي داشت پيش از آنكه از تو چيزي بخواهد نيازش را برطرف كن
اينها و دهها مورد ديگر الزامات برادري ديني و اخوت اسلامي است.
يكي از بديهي ترين و ابتدايي ترين حقوق هر مسلمان بر مسلمان ديگر احترام به شخصيت اوست. نخستين اصلي كه هر مسلمان در نسبت با برادر ديني خود بايستي رعايت كند عدم استهزاي مسلمان ديگر است. هيچ فردي حق ندارد فرد ديگري را مسخره و عواطف او را جريحه دار سازد. اين اصل انساني به عنوان يك حق در آيين اسلام مورد تأكيدقرار گرفته و آيه اي پيرامون آن نازل شده است. قرآن كريم در سوره حجرات آيه ۱۱ مي فرمايد: اي كساني كه ايمان آورده ايد، گروهي گروه ديگر را مسخره نكند.
شايد آن گروه (كه مورد مسخره شما واقع شده اند) از ايشان بهتر باشند.
همچنين زنان نبايد زنان ديگر را مسخره كنند، چه بسا زناني (كه مورد استهزا قرارگرفته اند) از ايشان شايسته تر و بهتر باشند.
هدف اين آيه و ساير آيات با همين مضمون بيان يك سلسله حقوق متقابل است كه دريك فضاي مسلماني و ايماني بايستي مراعات شوند.
ممكن است در اجتماع اشخاص ظاهربين شخصيت را در وضع ظاهر يا موقعيت هاي مالي و اجتماعي بدانند و افرادي را كه از ظواهر مادي و موقعيت هاي مالي و اجتماعي بي بهره اند را لايق احترام ندانند و مورد تمسخر اين اشخاص قرار بگيرند. آيين اسلام به صراحت اين ملاك هاي غيراصولي ر ا رد كرده و شخصيت افراد را در گرو ملكات انساني و سجاياي اخلاقي دانسته است. براين اساس كساني سزاوار احترام ويژه اند كه كانون شرافت و اخلاق باشند و تواضع، مهرورزي به همنوع، نيكي به ديگران، مودت، شرف و جوانمردي از صفات آنان باشد. والا كساني كه تنها ظاهري آراسته دارند و با اتكا به مال و ثروت خود و يا موقعيت هاي برتر اجتماعي به ديگران تفاخر مي فروشند و با غرور و تكبر نسبت به زيردستان رفتار مي نمايند شايسته احترام نيستند. اي بسا افرادي با ظاهري معمولي از نظر روحي و ارزشهاي انساني داراي ملكات عالي انساني و سجاياي اخلاقي بوده و نزد خداوند داراي مقام برتري باشد.
بنابراين مسخره كردن و به استهزا گرفتن هيچ انساني، به ويژه هيج فرد مسلماني جايز نيست. در همين راستا است تعبير ديگري از قرآن كريم كه مي فرمايد: اي پيامبر به بندگان من بگو به هنگام سخن گفتن با مردم به نيكي سخن بگويند (اسرا آيه ۵۳) سيره انبياي الهي و پيامبر گرامي اسلام نيز چنين بود و با افراد جامعه رفتاري توأم با احترام داشتند و هرگز كسي را مورد تمسخر قرار نداده و هيچ فردي را ازاين طريق از خود رنجيده نكردند. بلكه به عكس با رفتار توأم با احترام خويش با افراد جامعه زمينه هدايت بسياري را به دين و آيين الهي فراهم نمودند.
