تهران چنار ندارد/ قطع درختان به خاطر ادامه بزرگراه همت

چکیده :روزگاری تهران یک قریه خوش آب و هوا بود. تا جایی که آغامحمد خان قاجار آن را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرد. اما از آن روز که تهران تبدیل به پایتخت شد باید فاتحه این قریه سرسبز را مي‌خواندیم. این روز‌ها تهران دیگر جایی برای نفس کشیدن هم ندارد.تبدیل شده است به شهر دود و آهن،در گوشه گوشه‌های شهر به جای چنار و درخت برج و ساختمان بالا رفته است. شاید اگر روزگاری مي‌گفتند تهران انار ندارد الان این خطر وجود دارد که روزی برسد که تهران دیگر چنار هم نداشته باشد. دراین شماره با هم در مورد سرنوشت چنار‌های خیابان ولیعصر به عنوان خاطره انگیز ترین خیابان این شهر با هم مي‌خوانیم و در کنارش وضعیت وخیم پارک‌های جنگلی این شهر را از چیتگر تا پارک جهان نما را با هم مرور مي‌کنیم....

روزگاری تهران یک قریه خوش آب و هوا بود. تا جایی که آغامحمد خان قاجار آن را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرد. اما از آن روز که تهران تبدیل به پایتخت شد باید فاتحه این قریه سرسبز را مي‌خواندیم. این روز‌ها تهران دیگر جایی برای نفس کشیدن هم ندارد.تبدیل شده است به شهر دود و آهن،در گوشه گوشه‌های شهر به جای چنار و درخت برج و ساختمان بالا رفته است. شاید اگر روزگاری مي‌گفتند تهران انار ندارد الان این خطر وجود دارد که روزی برسد که تهران دیگر چنار هم نداشته باشد. دراین شماره با هم در مورد سرنوشت چنار‌های خیابان ولیعصر به عنوان خاطره انگیز ترین خیابان این شهر با هم مي‌خوانیم و در کنارش وضعیت وخیم پارک‌های جنگلی این شهر را از چیتگر تا پارک جهان نما را با هم مرور مي‌کنیم.

این روزها یکی از دغدغه‌های شهروندان تهرانی چنار‌هایی است که در کنار این خیابان آرام آرام دارد خشک مي‌شوند. این نگرانی تا جایی پیش رفته است که شهروندان تهرانی تصمیم گرفتند به نشانه اعتراض به این روند در جلوی شهرداری تهران دست به تجمع بزنند. در نتیجه هفته گذشته ده‌ها نفر از شهروندان تهرانی با در دست داشتند پلاکار دهایی با مضامین اعتراضی به خشک شدن درختان تاریخی کنار ولی‌عصر اعتراض کردند. این در حالی است که هر دو روز یک چنار در خیابان ولی عصر خشک مي‌شود. این خبر دردناکی برای اهالی پایتخت است،چرا که تهران است و خیابان ولی عصر. انبوهی از خاطره برای شهروندان تهران و افرادی که به پایتخت مي‌آیند و از همه مهم‌تر نوستالژی نسل‌های مختلف. ولی عصر خیابانی که یکی از طولانی ترین خیابان نه تنها تهران و ایران، بلکه خاورمیانه است. ولی عصر به طول ۱۸ کیلومتر است و دو طرفش را چنار‌های کهنسال در بر گرفته اند خیابانی که از میدان راه آهن در جنوب شهر تهران آغاز مي‌شود و مي‌رسد به میدان تجریش در شمال کلانشهر. خیابانی که زمانی مي‌توانستیم آن را “چنارستان” بنامیم. اما اکنون چنار هایش یک به یک دارد بر زمین مي‌افتد.در این بین وجود درختان خیابان ولی‌عصر یکی از مهم‌ترین دلایل زیبایی این خیابان است که علاوه بر تصفیه هوا، سرانه فضای سبز این شهر تهران دود گرفته را بیشتر مي‌کند اما اگر این روزها در این خیابان طولانی تهران قدم بزنید، با درخت‌هایی مواجه مي‌شوید که یا خشک شده اند یا بریده شده‌اند. قطع این درختان و تخریب فضای سبز با شعار افزایش سرانه فضای سبز هر شخص، مدتی است مطرح مي‌شود و اعتراض بسیاری از حافظان محیط زیست را در پی داشته است.از سال ۱۳۱۷ که ۲۴ هزار اصله درخت در دو سوی خیابان ولی عصر کاشته شده، تعداد آنها در ۷۲ سال به ۱۱ هزار اصله درخت رسیده است.

دلیل اصلی این اتفاق این است که، ساختمان‌های بلند مرتبه‌اي که در اطراف این چنارها ساخته شده‌اند، فلسفه وجودی این چنارها را از بین برده اند.فلسفه کاشت درخت چنار این است که درست مانند یک مرد یا زن بالغی که دست کودکی را گرفته باشد، همیشه باید پایین آن یک چنار جوان کاشته شود تا وقتی که آن چنار پیر از بین رفت، آن چنار جوان جایش را پر کند. الان سطح خیابان وی عصر را ما با سیمان آسفالت و سنگفرش کرده ایم. در نتیجه اجازه چنین اقدامی را نمی‌دهیم.مسئله دیگر این است که سفره آب زیر زمینی که ریشه این چنارها در آن قرار گرفته اند، روز به روز در حال کاهش است. زیرا در تهران، گاه، در حدود ۵۰ درصد آب مصرفی روزانه از سفره آب زیرزمینی تامین مي‌شود. ضمن اینکه توسط احداث تونل‌های زیرزمینی که برای مثلا احداث تونل مترو و یا سایر تونل‌های دیگر ساخته مي‌شود ، دسترسی ریشه‌های این درختان به سفره‌های آب زیرزمینی را قطع شده است.در کنار این موارد،عملیات عمرانی برای گازرسانی و آب و برق و تلفن، تخلیه فاضلاب مراکز اداری و تجاری و مسکونی در جوی آب، گرمای تهران، خوردن ریشه‌های کهنسال چنار توسط موش‌های درشت داخل جوی و سم پاشی شهرداری برای نابودی موش‌ها از دیگر دلایل خشک شدن درختان چنار خیابان ولی عصر است.

چیتگر تکه تکه شد

پارک جنگلی چیتگر از مهم‌ترین پارک‌های جنگلی شهر تهران است.این بوستان از شمال به زمین‌های چیتگر، از جنوب به آزادراه تهران-کرج از غرب به آزادشهر وپیکان‌شهر و از شرق به منطقه خرگوش‌دره محدود می‌شود. این پارک با ۱۴۵۰ هکتار زمین پردرخت از بزرگ‌ترین بوستان‌های جنگلی استان تهران است.

هدف از احداث این بوستان جنگلی که در آغاز مسیر وزیدن باد غربی به شهر تهران قرار گرفته، بالا بردن مقدار اکسیژن هوای تهران بوده‌است.اين بوستان جنگلي قبل از ساخت مجموعه ورزشي آزادي و برگزاري بازيهاي آسيايي تهران در پيش از انقلاب ودر سال ۱۳۴۵ توسط سازمان جنگل‌ها و مراتع کشورساخته شده و وسعت آن بسيار بيشتر از مساحت كنوني آن بوده است.روزگاري پارك جنگلي چيتگر از شرق تا استاديوم آزادي ،از غرب تا پيكان شهر، از شمال تا نزديكي هاي ارتفاعات و از جنوب تا جاده مخصوص كرج امتداد داشت.ابتدا از ضلع جنوبي توسط اتوبان تهران -كرج مورد هجوم قرار گرفت،سپس ريل هاي مترو و ايستگاه‌هاي آن مساحت زيادي از فضاي سبز آن را بلعيدند.در حالي‌كه ريل‌ها در اين محدوده مي توانستند روي پل قرار گيرند و نيازي به قطع حتي يك درخت هم نبود.در سنوات بعدي امتداد اتوبان همت و شهرك سازي‌ها و برج سازي‌هاي متعدد ارگان‌هاي نظامي و اداري بخش زيادي از فضاي سبز در قسمت شمالي را ويران كردند.در زمان نزديكتر تعريض اتوبان تهران -كرج و نيز تجاوز آپارتمان‌هاي به سبك شمال ساخته شده در بخش غربي به وضوح متراژ زيادي از اين پارك دوست داشتني و بي دفاع را به يغما بردند.

از حواشي پارك كه بگذريم دردناكتر اين است كه در نقطه نقطه داخل پارك ،انواع و اقسام ساختمان‌هاي اداري و رستوران و …ساخته شده است كه براي احداث هركدام از اين بنا‌ها، صدها درخت با ارزش قطع شده است.از طرفي در نقاطي از پارك درختان زيادي قطع شده و به جاي آن انواع جاده خاكي هاي بي‌مصرف كشيده شده و با قطع درختان در حاشيه پيست دوچرخه سواري در ضلع جنوبي، محلي براي جمع آوري زباله و دپوي آهن‌آلات قراضه تعبيه شده است.اگر از درب شرقي پارك وارد شويد به وضوح تجاوز آشكار برج هاي در حال احداث و آپارتمان‌هاي سه طبقه را خواهيد ديد و اولين سوالي كه احتمالا به ذهن شما خطور خواهد كرد اين است كه مجوز اين همه ساخت و ساز و تجاوز به حريم سبز توسط چه كسي يا كساني صادر شده و چه كساني از تخريب فضاي سبز و تنفسگاه تهران سود مي برند؟اگر شما دوستدار طبيعت هستيد و از قطع حتي يك درخت ناراحت و غمگين مي شويد و يا اگر مي خواهيد يكي از ده‌ها دليل آلودگي تهران را ببينيد، سري به چيتگر مظلوم بزنيد تا متوجه شويد هنوز قلع و قمع درختان به بهانه ساخت درياچه مصنوعي و مجتمع تجاري و … در جريان است و روزانه از مساحت اين پارك طبيعي كاسته شده و به جاي آن ساختمان مي رويد تا جايي كه در آينده نزديك اين پارك جنگلي طبيعي به يك پارك كوچك مصنوعي محلي تبديل مي شود.اگراز درب جنوبي و از كنار پمپ گاز و ايستگاه آتش‌نشاني كه به وضوح در بين درختان قطع شده احداث گرديده اند وارد شويد و در امتداد مسيل رودخانه‌اي كه چيتگر را به دو فاز غربي و شرقي تقسيم مي كند پيش برويد براي مظلوميت درختان گريه مي كنيد.

قطع درختان به خاطر ادامه بزرگراه همت

ادامه احداث پروژه بزرگراه شهید همت از مسیر تهران به سمت کرج باعث تخریب و قطع درختان در ضلع شمالی پارک جنگلی تحقیقاتی جهان نما واقع در استان البرز شده است.بخشی از ادامه بزرگراه شهید همت از ضلع شمالی پارک جنگلی تحقیقاتی جهان‌نما در استان البرز عبور مي‌کند که بخش عمده‌اي از درختان این پارک از بین خواهد رفت.این مسیر به سمت کرج حدود 300 متر از این پارک تخریب شد که موجب قطع بیش از 150 اصله درخت سوزنی برگ بین چهار تا 12 سال شده است.ادامه این مسیر در ضلع شمالی این پارک موجب تخریب 900 متر از مساحت این پارک مي‌شود که به دنبال آن بیش از سه هزار اصله درخت نیز قطع خواهد شد.وزارت راه و شهرسازی متولی پروژه ملی بزرگراه شهید همت از مسیر تهران به سمت استان البرز است که توسط شرکت سهامی خاص بهار دیمه در دست اجراست.پارک تحقیقاتی جهان نما در حدود سال‌های 1346 در محدوده ضلع شرقی کرج به مساحت 114 هکتار با گونه‌های منحصر به فرد درختان احداث شده است که به دلیل وجود دریاچه و مسیرهای عبوری، تفرجگاه مناسبی برای شهروندان استان البرز و شهرهای اقماری به شمار مي‌رود.

گزارش از فواد شمس، روزنامه قانون