عقل و جهل رو در روي هم
چکیده :جهل باوجود تاريكي و تيرگي ، هرگاه در مقابل آيينه حق قرار گيرد، پلشتي وناپاكي اش هويداخواهد شد. ازاين رو حتي افراد جاهل وسياه دل گاهي در بزنگاههايي چهره خود را در آيينه حقيقت نما مي بينند ودرعمق وجدان خود به بطلان خود اعتراف مي نمايند واز كرده خود ولو زودگذر ولحظه اي شرمنده مي شوند. منتهي قشر ضخيم سياهي مانع از آن است كه بتوانند به راحتي فضاي روحي خود را تغيير دهند. ...
کلمه- گروه معارف
عقل در وجود انسان با سه قوه شهوت، خشم و وهم و خيال رودررو است هرگاه عقل چيره شود وقواي سه گانه را لگام زند، زندگي توأم با موفقيت، سلامت وسعادت پيش روي انسان است. اما اگر عقل مغلوب هر يك از قواي سه گانه شود آنگاه انسان از انسانيت خود دور مانده و مرتكب گناه مي شود. بنابراين مهمترين عامل پيدايش گناه غلبه قواي شهوت، خشم و وهم بر عقل است.
شهوت با وسوسه هاي شيطاني آغاز و همراه شده وانسان را به جايي مي رساند كه مرزي ميان خوبي و بدي ، زشتي و زيبايي نشناخته و همچون ددان به اطفاء و ارضاء غريزه مي پردازد.
قوه خشم نيز با سركشي و عصيان و با حالتي بغض آلود و كينه توزانه صلاحديدهاي عقل را كنار زده و انسان را به ارتكاب جنايت هاي هولناك و جبران ناپذير وادار مي سازد. و بالاخره وهم و خيال با انديشيدن به گناه و سوء نيت، انسان را براي تدارك گناه آماده مي كند.
جهل نيز به دليل اصل هر شري موجب مي شود انسان شخصيت ايماني وانساني خود را از دست بدهد و عنان عقل را از كف داده و اعمالي كه منشأ غيرعقلاني دارند را موجه جلوه دهد.
جهل به عنوان يكي از خاستگاههاي گناه و ريشه اصلي گناهان بزرگ شمرده شده است. اميرالمؤمنين علي (ع) مي فرمايد:« جز انسان جاهل ونگون بخت كسي بر خدا جسارت نمي كند».
جهل، تاريكي وحشتزايي است بي هيچ روزنه نوري كه آدمي در آن كوركورانه ره مي پيمايد و به تعبير امام صادق(ع) چنين فردي «جاهل مي زيد و گمراه مي ميرد».
جهل و ناداني كليد بسياري از گناهان است كه فرد و جامعه را به نابودي مي كشاند.
از جهل لغزشگاه ديگري زائيده مي شود به نام بدعت، با بدعت، انسان از روح تعاليم الهي دور افتاده و رفتارهاي ناروا وناشايست از خود بروز مي دهد.
جاهل جاعل سنت هاي حسنه را با هوا و هوس هاي خود همساز كرده و زمينه هاي انحراف و فساد در جامعه را فراهم مي آورد.
هنر جهل پوشاندن هر عمل صالحي است كه به انسانيت خدمت مي كند وايجاد انحراف در جامعه با حق جلوه دادن باطل است . گناهي كه قرآن كريم آن را نهي فرموده است : «حق را به باطل مياميزيد وبا آن كه حقيقت را مي دانيد كتمانش مي كنيد» (بقره ۴۲)
از مشخصات جهل درآميختن حق وباطل دريكديگر واستفاده نابجا ازمفاهيم ارزشمند وپيشه كردن رويه افراط وتفريط است.
هنگامي كه آدمي از تعاليم الهي دور افتاد وبه سنت هاي نادرستي كه حاصل بدعت بدعت گزاران است چنگ انداخت، ديو شهوت وخشم در وجودش سربرمي آورد وحد وحدودي براي خود نمي شناسد وسنت هاي غلط را در جامعه رواج خواهد داد.
جهل با گلچين كردن پاره اي از مفاهيم كه با اميال واحساسات هماهنگ است انحراف وناروا را درميان جامعه مي پراكند و زمينه تبهكاريها را به وجود مي آورد.
جهل باوجود تاريكي و تيرگي ، هرگاه در مقابل آيينه حق قرار گيرد، پلشتي وناپاكي اش هويداخواهد شد. ازاين رو حتي افراد جاهل وسياه دل گاهي در بزنگاههايي چهره خود را در آيينه حقيقت نما مي بينند ودرعمق وجدان خود به بطلان خود اعتراف مي نمايند واز كرده خود ولو زودگذر ولحظه اي شرمنده مي شوند. منتهي قشر ضخيم سياهي مانع از آن است كه بتوانند به راحتي فضاي روحي خود را تغيير دهند.
