بهره وری پایین و تعطیلات 5 ماهه برای ایرانیان

چکیده :تعطیلات رسمی سال 92 نزدیک به 26 روز است که با توجه به 52 روز تعطیلات جمعه و تعطیلات 52روزه پنجشنبه کارمندان در بعضی از ادارات دولتی همچنین 30 روزمرخصی استحقاقی برای آن‌ها، مجموع تعطیلات سالانه کشور برای اغلب کارمندان حتی به 160 روز در سال نیز می‌رسد. این در حالی است که فقط چهار روز از تعطیلات رسمی در روز جمعه قرار گرفته است. ...

تعطیلات، اوقات فراغت و رهاشدن از خستگی‌های روحی و جسمی امری لازم و مورد تاکید است اما در حالی که هدف‌گذاری سند چشم‌انداز تبدیل شدن ایران به کشور بی‌بدیل خاورمیانه است، بازده پایین کار ایرانیان و تعطیلات طولانی نمی‌تواند تناسبی با این آرمان داشته باشد.

تعطیلات رسمی سال 92 نزدیک به 26 روز است که با توجه به 52 روز تعطیلات جمعه و تعطیلات 52روزه پنجشنبه کارمندان در بعضی از ادارات دولتی همچنین 30 روزمرخصی استحقاقی برای آن‌ها، مجموع تعطیلات سالانه کشور برای اغلب کارمندان حتی به 160 روز در سال نیز می‌رسد. این در حالی است که فقط چهار روز از تعطیلات رسمی در روز جمعه قرار گرفته است.

بر این اساس تنها 205 روز از 365 روز سال‌جاری کاری خواهد بود که می‌توان گفت بیش از پنج ماه سال را کارمندان به محل کار خود نمی‌روند.
یک تقسیم ساده حاکی از تعطیلی نزدیک به 44‌درصدی ایام سال برای کارکنان در نظام اداری کشور است. اما معلمان و استادان اوضاع تعطیلاتشان بهتر از این هم می‌شود زیرا آن‌ها سه ماه تابستان را نیز بیکارند.

به نوشته روزنامه بهار، البته افرادی که در کلانشهرهایی نظیر تهران زندگی می‌کنند گاهی به بهانه آلودگی هوا توفیقی دیگر نصیبشان شده و چند روزی بیشتر از سایرين تعطیل می‌شوند.

بهره‌وری و تعطیلات
حال با توجه به این میزان ایام تعطیل در کشور که گاهی بسته به شرایط بیشتر هم می‌شود آیا می‌توان به تحقق افزایش سطح بهره‌وری کارکنان به عنوان یکی از برنامه‌های اصلی تحول اداری امیدوار بود؟ یا این‌که آیا رابطه مستقیمی بین میزان کارآیی و بهره‌وری کارمندان با میزان ساعت کاری آن‌ها وجود دارد یا خیر؟

در این‌باره عبدالعلی تاجی-معاون حقوقی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس‌ دولت- با بیان این‌که بی‌شک بالا بودن میزان تعطیلات در کشور بر کاهش بهره‌وری کارکنان موثر خواهد بود، گفت: با توجه به تعطیلات ملی و مذهبی کشور همواره نقطه‌نظرات متفاوتی از سوی قوای مختلف برای کاهش روزهای تعطیل وجود داشته است.

وی با تاکید بر این‌که باید برای کاهش تعطیلات تدبیری اندیشید افزود: بارها دولت و مجلس درباره این موضوع بحث کرده اما به نتیجه‌ای نرسیده‌اند، از این رو رفع این مسئله نیازمند عزم ملی تمام قواست تا بتوانند با هم‌فکری آن را بررسی و میزان تعطیلات را ساماندهی کنند.
تاجی افزود: طبق قانون نمی‌توان به کارکنان گفت که روز تعطیل هم سر کار بیایند بنابراین اگر مجلس قانونی را مبنی بر کاهش تعطیلات تصویب کند آن را اجرا خواهیم کرد.

از سویی دیگر احمد بزرگیان معاون توسعه و تحول اداری معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی، با اذعان به بالا بودن میزان تعطیلات و پایین بودن ساعت مفید کاری در کشور گفت: با این وجود نمی‌تواند رابطه مستقیمی بین میزان روز و ساعت کاری کارمندان با کارآیی آن‌ها وجود داشته باشد.

وی افزود: بهره‌وری و ساعت کار مفید کارمندان در کشور نسبت به گذشته افزایش قابل توجهی داشته و به‌طور یقین با توسعه دولت الکترونیک نیز ارتقای بیشتری خواهد یافت.

او با تاکید بر این‌که میزان تعطیلات نمی‌تواند ملاک مناسبی برای سنجش بهره‌وری کارمندان باشد زیرا اغلب فعالیت آن‌ها فرآیندی است، بیان کرد: این در حالی است که تعداد روزهای کاری در شرکت‌ها و کارگاه‌های تولیدی از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و در رشد تولید آن‌ها بی‌تاثیر نیست.
بزرگیان معتقد است که با افزایش دورکاری و کاهش هرچه بیشتر حضور ارباب رجوع در ادارات بی‌تردید عملکرد و کارآیی منابع انسانی توسعه بیشتری خواهد یافت.

اما در حالی که معاونان معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی احمدی نژاد بر تعدد تعطیلات در کشور تاکید دارند هرچند که گاهی معتقدند رابطه مستقیمی با میزان بهره‌وری کارکنان ندارد، رییس‌جمهوری کشورمان قبلا در اظهارنظری با اشاره به بررسی‌های انجام شده در شورای ‌عالی انقلاب فرهنگی عنوان کرده بود که کمترین تعطیلی متعلق به کشوری در خلیج عدن بوده و بعد از آن ایران با 75 روز تعطیلات قرار دارد در حالی که بقیه کشورها بالای صد روز تعطیلی دارند.

وی همچنین با تاکید بر این‌که باید این نگاه که تعطیلی بطالت وقت است اصلاح شود گفت: می‌گفتند که دولت‌های نهم و دهم زیاد تعطیل می‌کند مگر کار‌کردن به ساعت طولانی است؟

هرچند که با پیشرفت انسان‌ها در دوره مدرن، نیاز به تعطیلات بیشتر و انجام تفریحات برای رهایی از فشار فعالیت‌های جسمی و فکری، بیشتر شد اما آیا ایرانی که قرار است با توجه به برنامه سند چشم‌انداز تا سال 1404به کشور درجه یک خاورمیانه تبدیل شود باید میزان تعطیلات و فعالیت‌های خود را با کشورهای خلیج عدن مقایسه کند؟

این در حالی است که گاهی مشاهده می‌شود تعطیلات در بعضی از کشورهای توسعه‌یافته نیز کم نیست اما نباید تفاوت سطح بهره‌وری در آن‌ها را با ایران مقایسه کرد.

این اظهارات در حالی بیان می‌شود که نمی‌توان به راحتی از کاهش روزهای کاری به عنوان مانعی برای اجرای پیوسته برنامه‌های از پیش تعیین شده در راستای توسعه کشور و تحول نظام اداری گذشت زیرا در خوشبینانه‌ترین حالت، آمار حاکی از سه ساعت کار مفید روزانه در سازمان‌ها و ادارات کشور است این در حالی است كه با در نظر گرفتن الزام کارکنان به هشت ساعت کاری در روز هر کارمند باید نزدیک به 1640 ساعت در 205روز کاری در طول سال کار کند اما با در نظر گرفتن سه ساعت کار مفید این میزان درنهایت به 615 ساعت در سال می‌رسد.

البته پیش از این «تاجی» با رد بهره‌وری پایین در نظام اداری اعلام ساعات مفید کار کارمندان دولت مبنی بر دو یا سه ساعت را، بی‌انصافی عنوان کرده و گفته بود کارهایی که طی سال‌های گذشته در کشور انجام و پیشرفت‌هایی که حاصل شده در بستر نظام اداری بوده است.

با این وجود امروزه اهمیت نیروی انسانی در فرآیند تولید و ارائه خدمات در هر جامعه به عنوان عاملی مهم اثبات شده است زیرا پیشرفت تکنولوژی و سطح دانش بدون تحول ساختار اداری و نیروی انسانی کارآیی چندانی نخواهد داشت. بنابراین ارتقای بهره‌وری منابع انسانی که درنهایت به توسعه و تحول جامعه در تمامی حوزه‌ها به‌خصوص اقتصاد خواهد انجامید نیازمند برنامه‌ریزی هدفمند و همچنین ساختار و نظام اداری با چارچوب مشخص و کارآیی قابل قبول است.