تنزل ایران به رتبههای ۷ و ۵ در تولید نفت و گاز
چکیده : مرکز پژوهشهای مجلس پیشبینی کرد ایران در سالهای آینده جایگاه خود در تولید نفت و گاز جهان را از دست خواهد داد، بهطوری که در سال ۲۰۳۵ به مقام پنجمین تولیدکننده گاز و هفتمین تولیدکننده نفت در دنیا تنزل پیدا خواهد کرد....
مرکز پژوهشهای مجلس پیشبینی کرد ایران در سالهای آینده جایگاه خود در تولید نفت و گاز جهان را از دست خواهد داد، بهطوری که در سال ۲۰۳۵ به مقام پنجمین تولیدکننده گاز و هفتمین تولیدکننده نفت در دنیا تنزل پیدا خواهد کرد.
مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، مقوله آینده انرژیهای فسیلی در ایران و جهان را مورد بررسی قرار داد.
دفتر مطالعات انرژی، صنعت و معدن این مرکز اعلام کرد: انرژی یکی از مهمترین عوامل تولید است و در توسعه اقتصادی و صنعتی کشورها نقش بسزایی دارد. همچنین انرژی فسیلی جزو منابع پایانپذیر بهشمار میآید و از جمله انرژیهای اولیه محسوب میشود. به دلیل این ویژگی، کشورهای مختلف وادار شدهاند تا راهکارهای استفاده از انواع انرژیهای تجدیدپذیر مانند انرژی هستهای، بادی، خورشیدی، زیست توده، آبی و… را مورد توجه قرار دهند. این ویژگی باعث شده است که سهم انرژیهای فسیلی در تامین انرژی اولیه جهان از 81/2 درصد در سال 1990 به 81 درصد در سال 2011 برسد و پیشبینی میشود این سهم در سال 2035 به 75/4 درصد کاهش یابد.
با وجود رشد روزافزون استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، انرژیهای فسیلی همچنان بزرگترین منبع تامین انرژی جهان بهشمار میروند، بهطوری که پیشبینیها نشان میدهند تقاضای انرژیهای فسیلی در دنیا از 10هزارو327میلیونتن معادل نفتخام در سال 2010 به 12هزارو980میلیون تن معادل نفتخام در سال 2035 افزایش خواهد یافت.
به نوشته شرق، ایران بهعنوان دومین کشور دارنده ذخایر گاز طبیعی و چهارمین کشور دارنده ذخایر نفت جهان در سال 2011، در جایگاه سومین تولیدکننده گاز و چهارمین تولیدکننده نفت دنیا قرار گرفته است. اما متاسفانه، پیشبینیها حکایت از آن دارند که ایران در سالهای آینده جایگاه خود در تولید نفت و گاز جهان را از دست خواهد داد، بهطوری که در سال 2035 به مقام پنجمین تولیدکننده گاز و هفتمین تولیدکننده نفت در دنیا تنزل پیدا خواهد کرد.
مهمترین منبع غیرمتعارف نفتی، شیل نفتی است. بزرگترین ذخایر شیل نفتی در منطقه آمریکایشمالی و در بخشهای کلرادو، اوتاوا و یومینگ قرار دارند. مطابق آمار، سهم ایالات متحده آمریکا از اینگونه ذخایر 74درصد است. تکنولوژیهای بهرهبرداری از شیل نفتی در حال توسعهاند، بنابراین، میزان ذخایر قابل استخراج از این منابع را فقط میتوان تخمین زد. کل نفت شیل جهان حدودا 2/6 تا 2/8 تریلیون بشکه، برابر 411گیگاتن تخمین زده شده است، که همه آن هم قابل بازیافت نیست. ذخایر شیل نفتی نقاط مختلف جهان و خاورمیانه را نشان میدهد. میزان برداشت از شیل نفتی در طول تاریخ سیر یکسانی نداشته و همواره بهتبع شرایط سیاسی- اقتصادی با افزایش یا کاهش مواجه بوده است. طبق آمار اداره انرژی آمریکا فقط در 23کشور جهان، این منابع از لحاظ اقتصادی قابل استخراجند.
این گزارش در ادامه میافزاید: پایانپذیر بودن منابع انرژی فسیلی، کشورهای مختلف را وادار به استفاده از انواع انرژیهای تجدیدپذیر مانند انرژی هستهای، بادی، خورشیدی، زیست توده، آبی و… کرده است، اما بهرهبرداری از انرژیهای تجدیدپذیر به تکنولوژیهای پیشرفته و سرمایهگذاری بیشتری نسبت به انرژی فسیلی نیاز دارد. به همین دلیل انرژیهای فسیلی همچنان بزرگترین منبع تامین انرژی اولیه در اکثر کشورهای دنیا و خصوصا در کشورهای در حال توسعهاند همین امر باعث شده است که این گروه از کشورها نسبت به گذشته نقش پررنگتری در تعیین آینده انرژی جهان داشته باشند، به طوری که افزایش 60درصدی تقاضای انرژی کشورهای NON-OECD طی 25سال آینده باعث میشود که سهم این گروه از کشورها از 55درصد در سال 2010 به 65درصد در سال 2035 افزایش یابد.
کشور چین به عنوان دومین مصرفکننده انرژی دنیا میزان تقاضای انرژی خود را طی 25سال آینده، 60درصد افزایش خواهد داد، اما پیشبینیها نشان میدهند این کشور افزایش تقاضای انرژی اولیهاش را از طریق افزایش پنجدرصدی در مصرف نفت، 49درصدی در مصرف ذغالسنگ، 27درصدی در مصرف گاز طبیعی و تنها 14درصدی در مصرف انرژیهای تجدیدپذیر برآورده کند. اصلیترین سوخت برای تامین انرژی اولیه در کشور هند نیز که اخیرا به سومین مصرفکننده انرژی دنیا تبدیل شده، ذغال سنگ است، بهطوری که سهم ذغال سنگ در تامین انرژی اولیه هند حدود 43درصد میشود. مصرف انرژی فسیلی در ایالات متحده آمریکا به عنوان بزرگترین مصرفکننده انرژی دنیا از گروه کشورهای عضوOECD، طی سالهای 2011-2005 رو به کاهش بوده است. پیشبینی میشود کاهش مصرف انرژیهای فسیلی به دلیل افزایش مصرف انرژیهای تجدیدپذیر و همچنین تاثیر بهبود کارآیی انرژی، ادامه پیدا کند، اما همچنان نفت به عنوان مهمترین منبع تامین انرژی اولیه در این کشور محسوب شود.
در نهایت میتوان گفت که انرژیهای فسیلی حداقل تا 25 سال آینده نقش خود را به عنوان اصلیترین منبع تامین انرژی اولیه جهان، حفظ خواهند کرد. بنابراین کشورهای عمده مصرفکننده نفت خام طی سالیان آتی از وابستگی به نفت کشورهایی نظیر ایران و دیگر کشورهای عضو اوپک بینیاز نخواهند بود. با این وضعیت ایران به عنوان یکی از بزرگترین صاحبان ذخایر نفت و گاز دنیا، باید بکوشد از طریق جذب سرمایههای لازم جایگاه خود را در بازار فروش و صادرات نفت و گاز دنیا احیا کند.
