نقد ” وام شرافت “
چکیده :سرمايه و اعتماد اجتماعي با ارتباطات مناسب و بجا و قرار گرفتن افراد در جايگاه واقعي خودشان بر اساس صلاحيت و شايستگي به وجود ميآيد. به همين دليل با پسنديده بودن اقداماتي همچون «وام شرافت» و... از جنبههايي براي تقويت اعتماد متقابل در جامعه ، در قدم اول بايد نمونههايي همچون مواردي كه ذكر شد، اصلاح شود. ...
اشرف بروجردي در نقد ” وام شرافت ” در اعتماد نوشت: اعتماد اجتماعي به عنوان بخشي از سرمايه اجتماعي در نتيجه رفتار افراد و به ويژه سران و مسوولان بخشهاي جامعه حاصل ميشود.يعني كسي كه عهدهدار مسووليتي در جامعه است، بايد بتواند در هر موقعيتي كه قرار دارد، اعتماد مردم را جلب كند. در واقع اين اعتماد بايد براساس رفتار دو طرف به صورت متقابل شكل بگيرد و مناسبات اجتماعي در جامعه تقويت و بازتوليد شود. آنچنان كه گفته شد معاون حقوقي وزارت علوم به تازگي از طرحي در يكي از دانشگاههاي كشور تحت عنوان «وام شرافت» به دانشجويان خبر داده است.
براساس اين طرح و با كمك خيرين صندوقهاي قرضالحسنهيي در دانشگاه تشكيل شده كه دانشجويان ميتوانند بدون ضامن وام بگيرند و در زمان تمكن مالي وجوه وام را به يكي از صندوقهاي قرضالحسنه موجود در كشور واريز كنند.
اين روند اگرچه نمونهيي از حركتهايي ميتواند باشد كه تقويتكننده اعتماد متقابل در جامعه و در بين مردم است، اما از جنبههاي ديگري جاي تامل دارد. طي سالهاي گذشته دانشجويان در دانشگاهها بارها با اين موضوع رو به رو بودند كه تعدادي از مسوولان دانشگاه در زمينههاي مختلف روابط را بر ضوابط ارجحيت دادهاند و بر اين اساس ارتباطات بين شخصي فراتر از ضوابط موجود منجر به يكسري تبعيضهايي شده است.
به عنوان نمونه در بحث استخدامهاي شغلي در دانشگاه چه براي هيات علمي و چه در پستهاي ديگر گزينش نيرو چنين نمونههايي را دانشجويان شاهد بودهاند؛ بدينترتيب كه برخي افرادي كه شايستگيهاي علمي لازم را داشتند، به دليل برخي ارتباطات يا انتخابهاي خاص موفق به استخدام و گرفتن پست يا ارتقا نشدند.
در مقابل يكسري از افراد با وجود نداشتن پيشينه و شايستگي علمي با حاكم شدن روابط بر ضوابط به سرعت در دانشگاهها جذب شدهاند.
قصد اتهام نداريم اما نمونههاي اين وضعيت حتي در بورس به خارج از كشور هم براي دانشجويان پيش آمده است. اگر هدف واقعي مسوولان از چنين اقداماتي تقويت اعتماد در جامعه و بين دانشجويان است كه بسيار هم پسنديده است، چرا از چنين زمينههايي براي به وجود آوردن اين اعتماد استفاده نكنند.
اگر هدف جلب اعتماد است، چرا پول در اينجا بازهم تعيينكننده و ترويجدهنده اين اعتماد باشد. پول به عنوان يك عامل اقتصادي در به وجود آوردن اعتماد اجتماعي چندان كارساز نخواهد بود.
اين اعتماد بايد با اصلاح زمينههاي ديگر تقويت شود. ممكن است مسوولان در پاسخ بگويند اين يكي از اقدامات و نخستين قدم براي تقويت اعتماد است.
اما پول و وام در شرايط فعلي وسيله و راه مناسبي براي اينكه سرمايه و اعتماد را برگردانيم، نيست.
سرمايه و اعتماد اجتماعي با ارتباطات مناسب و بجا و قرار گرفتن افراد در جايگاه واقعي خودشان بر اساس صلاحيت و شايستگي به وجود ميآيد. به همين دليل با پسنديده بودن اقداماتي همچون «وام شرافت» و… از جنبههايي براي تقويت اعتماد متقابل در جامعه ، در قدم اول بايد نمونههايي همچون مواردي كه ذكر شد، اصلاح شود.
