به نام پسته، به کام آمریکا

چکیده : صادرات پسته به همت تني چند از توليد كنندگان استان كرمان كه اتفاقا تحصيلكرده و دنيا ديده هم بودند به دنيا معرفي شد و با تاسيس شركت تعاوني توليد كنندگان پسته رفسنجان در دهه 40، راه صادرات جهاني را پيش گرفت. توليد پسته تا سال هاي انقلاب به اصطلاح سفيد شاه و تقسيم اراضي در اختيار مالكان عمده قرار داشت ولي بعد از اجراي طرح اصلاحات ارضي و تقسيم و توزيع اراضي بين زارعان، كشاورزان صاحب زمين شده به سرعت به توسعه باغات پسته همت گماشتند، فناوري جديد استحصال آب با حفر چاه هاي عميق وسعت اراضي زير كشت پسته را افزايش داد، استان كرمان به عنوان قطب پسته ايران توانست توليد پسته را از رقم يكصد هزار تن در دهه هاي 40 فراتر ببرد و محصول توليدي پسته در كنار فرش مهم ترين منبع ارزآوري بخش خصوصي باشد. ...

نعمت احمدی

با صداي زنگ تلفن نيمه شب از خواب بيدارشدم، ساعت سه صبح است چه اتفاقي افتاده، با ترس به تلفن جواب مي دهم، يكي از دوستان توليد كننده پسته ايراني از امريكاست و با عذرخواهي مي پرسد درايران چه خبراست؟ وحشت مي كنم چه اتفاقي ممكن است رخ داده باشد كه دوستم را وادار به تلفن نيمه شبانه كرده است، صادرات پسته ممنوع شد، ميان خواب و بيداري مانده ام معطل كه اين چه خبري است كه دوستم تا صبح نمي توانست صبر كند، در سايت ها دنبال خبرمي گردم، ستاد تنظيم بازار با حضور معاون اول رييس جمهور تشكيل جلسه داده و به علت به اصطلاح گراني آجيل و وظيفه دولت خدمتگزار در تامين آجيل شب عيد مردم كه ديگر مايحتاج آنان بحمدلله تامين شده است صادرات پسته ممنوع مي شود تا اين يك قلم كالاهم سر سفره مردم به راحتي به همت دولت خدمتگزار آورده شود، راستي پرسش اين است كساني كه با تصميمات غيركارشناسي خود قصد كنترل بازار را دارند آيا الفباي اقتصاد را مي دانند؟ پسته محصول بومي ايران است، با همين اسم در كل جهان شناخته مي شود، ايران تا اول انقلاب بزرگ ترين و عمده ترين توليد كننده پسته جهان بود و امريكا سالانه نزديك به 90 درصد پسته ايران را وارد مي كرد،

صادرات پسته به همت تني چند از توليد كنندگان استان كرمان كه اتفاقا تحصيلكرده و دنيا ديده هم بودند به دنيا معرفي شد و با تاسيس شركت تعاوني توليد كنندگان پسته رفسنجان در دهه 40، راه صادرات جهاني را پيش گرفت. توليد پسته تا سال هاي انقلاب به اصطلاح سفيد شاه و تقسيم اراضي در اختيار مالكان عمده قرار داشت ولي بعد از اجراي طرح اصلاحات ارضي و تقسيم و توزيع اراضي بين زارعان، كشاورزان صاحب زمين شده به سرعت به توسعه باغات پسته همت گماشتند، فناوري جديد استحصال آب با حفر چاه هاي عميق وسعت اراضي زير كشت پسته را افزايش داد، استان كرمان به عنوان قطب پسته ايران توانست توليد پسته را از رقم يكصد هزار تن در دهه هاي 40 فراتر ببرد و محصول توليدي پسته در كنار فرش مهم ترين منبع ارزآوري بخش خصوصي باشد.

با وقوع انقلاب اسلامي، موسسان شركت تعاوني پسته رفسنجان تغيير پيدا كردند و مسوولان جديدي بر سرنوشت پسته حاكم شدند. در نوشته حاضر بنا ندارم به سابقه تعاوني توليد كنندگان پسته بپردازم، سهم بازار امريكا واروپا تقريبا تمامي پسته صادراتي ايران بود، بعد از انقلاب اسلامي و حاكم شدن شرايط جديد بر روابط ايران و امريكا، نخستين تحريمي كه عليه ايران صورت گرفت تحريم پسته توسط جيمي كارتر، رييس جمهور وقت امريكا بود.ناگهان بزرگ ترين بازار مصرف پسته ايران از دست رفت، از طرفي موج مهاجرت اوليه ايرانيان به خارج هم شروع شده بود و امريكا مقصد تعدادي از باغداران ايراني شد،

باغداراني كه امريكا را محيطي مناسب براي توليد پسته دانستند و ظرف چند سال كشور امريكا كه خود وارد كننده پسته از ايران بود، توانست به سرعت با احداث باغات مكانيزه به عنوان رقيب در مقابل پسته ايران در مقام توليد كننده وارد بازار شود و هم اكنون با داشتن 80 هزار هكتار باغ پسته سهمي بيش از ايران از توليد جهاني پسته را در اختيار دارد و ايران هم با داشتن بيش از 460 هزار هكتار باغ پسته به لحاظ مكانيزه نبودن و كمبود آب و ديگر مصايبي كه از گذشته در باغات ايران وجود داشته بعد از امريكا توليد كننده دوم پسته جهان است، ديگر كشورها هم حدود 200 هزار تن پسته توليد مي كنند، مصرف داخلي ايران بين هفت تا 10 درصد از توليد كلي پسته ايران است يعني حدود 15 تا 20 هزار تن از پسته توليدي در داخل مصرف مي شود و مابقي كه حدود 180 هزار تن است را بايد در بازار جهاني به فروش برسانيم، بازار امريكا كه با تحريم و سپس توليد داخلي امريكا از دست رفت، بازار اروپا را هم با برنامه سياسي افلاتوكسين از دست داديم، تجار ايراني طي اين مدت توانستند بازار از دست رفته امريكا و اروپا را درآسياي جنوب شرقي، چين و روسيه احيا كنند و هم اكنون سالانه پسته مازاد از مصرف را به اين بازار روانه مي كنيم.

با وضع پيش آمده كمك شاياني به توليد كننده امريكايي خواهيم داشت چراكه توليد كننده يي كه دنبال بازار مصرف است و تجار ايراني توانسته بودند با زحمت فراوان بازار جديدي پيدا كنند: بازاري كه هم اكنون فروشندگان امريكايي دنبال آن هستند و اگر اين منع صادرات ادامه پيدا كند و به گمركات ايران ابلاغ شود، صرف نظر از اينكه احتمال شمول تحريم پسته ايران از ناحيه اتحاديه اروپا و امريكا به همراه ديگر تحريم ها مي رود، بازار فعلي پسته ايران را به سرعت امريكاييان پر خواهند كرد. پرسش اين است كه ديگر اقلام پرمصرف مثلابرنج، چاي و نان طي اين ماه ها چند درصد افزايش داشته است: اقلامي كه عمدتا وارداتي است و دولت در تنظيم بازار آن دخالت دارد، اما پسته كه سالانه بيش از يك ميليارد و 200 ميليون دلار ارز وارد كشور مي كند و 13 استان كشور دست اندركار توليد آن مي باشند و جمعيت بالايي هم اكنون در بازار توليد پسته فعال هستند و كالايي توليد مي كنند كه توانسته علاوه بر اشتغال زايي، سهم بزرگي در ارزآوري داشته باشد را اين گونه مورد بي مهري و تصميم غيركارشناسي قرار دهيم، تصميمي كه به سرعت باعث ازدست رفتن بازار خارجي و جايگزيني رقيب قدرتمندي مانند امريكا مي شود.

صداي دوستم هنوز در گوشم است كه مي گويد: اگر اتحاديه توليد كنندگان امريكا ميليون ها دلار هزينه مي كرد، نمي توانست چنين ضربه يي به بازار پسته ايران بزند و يك شبه رقيب ايراني را به دست خود ايراني از ميدان به دركند.

منبع: روزنامه اعتماد