خالد مشعل و پازل جدید قدرت

چکیده :همزمان با موضع گیری حماس در مقابل بشار اسد و دولت سوریه بسیاری از تحلیلگران این تصمیم خالد مشعل را در راستای اتفاقاتی می‌دانند كه اخیرا افتاده و آن را به انشعاب جنبش حماس تعبیر می‌كنند. از سویی برخی رسانه‌ها و مطبوعات خارجی نیز این اعلام را ناشی از تغییر مشی و موضع سیاسی حماس متاثر از انقلاب‌های خاورمیانه ارزیابی كرده‌اند....

کلمه- گروه بین الملل:

خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی حماس این روزها نه تنها همه نگاه ها را به خود جلب کرده که باعث خشم بسیاری هم شده است اما بیشترین کسانی که این روزها از خالد مشعل عصبانی اند دوستان و حامیان چندین ساله اش هستند. اگر اسم خالد مشعل را در اینترنت جستجو کنید به تیتر هایی از این قبیل بر می خورید:

انشعاب در حماس / مشعل باوفا یا بی‌وفا است؟ / خالد مشعل به کدام سو می رود/ خالد مشعل در آرزوی کاخ محمود عباس/ خالد مشعل مقاومت را به قدرت فروخت و …

پس از آغاز اعتراضات سوریه خالد مشعل در دیداری با بشار اسد از او خواست تا در مقابل مخالفان سنی مذهب خود نرمش بیشتری به خرج دهد. اما عدم تغییر رفتار اسد و بالا گرفتن درگیری‌ها میان نیروهای دولتی و معترضان مسلح، باعث شد خالد مشعل سوریه را ترک کند. دمشق از این سازمان فلسطینی انتظار داشت از سیاست سرکوب و کشتار بی رویه مخالفان حمایت کند، اما حماس با اتخاذ موضعی مخالف ضمن دفاع از انقلاب مردم سوریه مسیر خود را از رژیم بعث جدا کرد.

چندی پیش نیز منابع دیپلماتیك و سیاسی اعلام كرده‌اند خالد مشعل در نشست مسوولان برجسته این جنبش در قاهره گفته است تصمیم ندارد در سمت خود بماند. به گفته یكی از منابع نزدیك به جنبش حماس خالد مشعل از چالش‌های سیاسی موجود به تنگ آمده و برای انتخاب مجدد در انتخابات درون‌حزبی تلاش نمی‌كند.

چند روز بعد مشعل برای شرکت در کنگره حزب حاکم توسعه و عدالت به ترکیه سفر کرد و در این کنگره در مورد عدالت و توسعه گفت که این حزب چهره روشنی از اسلام ارائه کرده است. او در مورد رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه نیز گفت که اردوغان نه تنها رهبر ترکیه بلکه  می تواند یکی از رهبران جهان اسلام باشد.

تلویزیون دولتی سوریه به سخنان مشعل واکنش تندی نشان داد و در اقدامی بی ‌سابقه، گوینده تلویزیون گفت که خالد مشعل پیش از اینکه دمشق به او پناه دهد فردی آواره و طرد شده ای بیش نبود. تلویزیون سوریه همچنین رئیس دفتر سیاسی حماس را به خیانت به آرمان فلسطین متهم کرد.

این گوینده تلویزیونی گفت: «سوریه خوشحال است زیرا کسی ترکش گفت که مقاومت را در مقابل قدرت فروخت. آنچه برای شما جایگاهی در نزد مردم فلسطین به وجود آورد، انتخاب مقاومت از سوی شما بود و نه هویت اخوانی (اخوان المسلمین) شما. روزی خواهید فهمید آن کس که در گورستان‌ها بخوابد، کابوس خواهد دید و روزی به خاطر خواهیم آورد که تصویر شما در کنفرانس (کنگره حزب عدالت و توسعه حاکم در ترکیه) اردوغان همچون سنگ‌های گورستان بود که یکی بر دیگری تکیه دارد و هر کدامشان نیازمند تکیه گاهی است.»

تلویزیون دولتی سوریه از مشعل و مرسی به دلیل مشارکت در کنفرانس حزب حاکم ترکیه، از آنها به عنوان گروه تنبکچی ها یاد کرد. حمله رسانه های سوریه به حماس، دو روز پس از مشارکت خالد مشعل در كنفرانس حزب عدالت و توسعه تركیه به ریاست رجب طیب اردوغان، صورت گرفت.

حماس از پنج ماه گذشته برای انتخاب رهبر جدید برای خود رای‌گیری محرمانه‌یی میان فعالانش در نوار غزه، كرانه باختری، زندان‌های رژیم صهیونیستی و كشورهای عربی و خارجی انجام داده است. اگرچه تاكنون مشعل یا هیچ مسوول دیگری در حماس نسبت به آینده رهبری این گروه یا درباره نشست قاهره توضیحی نداده‌اند اما گمانه‌زنی‌های بسیاری در این زمینه وجود دارد.

همزمان با موضع گیری حماس در مقابل بشار اسد و دولت سوریه بسیاری از تحلیلگران این تصمیم خالد مشعل را در راستای اتفاقاتی می‌دانند كه اخیرا افتاده و آن را به انشعاب جنبش حماس تعبیر می‌كنند. از سویی برخی رسانه‌ها و مطبوعات خارجی نیز این اعلام را ناشی از تغییر مشی و موضع سیاسی حماس متاثر از انقلاب‌های خاورمیانه ارزیابی كرده‌اند.

بسیاری از تحلیلگران نیز احتمالات بالا را به كلی نفی می‌كنند و معتقدند واقعیت این است كه طبق میثاق‌نامه جنبش حماس مدت ریاست در دفتر سیاسی چهار سال است و خالد مشعل تاكنون ۱۲ سال در این سمت بوده است. در حالی كه میثاق‌نامه حماس اجازه ابقا در این پست را تنها برای دو دوره ممكن ساخته است.

دوره ریاست خالد مشعل در سال 2008 به پایان رسید ولی پایان آن با حمله اسراییل به نوار غزه همزمان شد و از همین رو دفتر سیاسی حماس تصمیم گرفت بار دیگر مشعل را برخلاف میثاق و با توجه به شرایط وقت به ریاست دفتر ابقا كند و از این رو او برای دوره سوم انتخاب شد. این تحلیلگران معتقدند با پایان یافتن دور سوم ریاست خالد مشعل، او راضی به تغییر میثاق برای ابقای مجدد در این پست نیست و ترجیح می‌دهد جای خود را به گزینه‌های دیگری بدهد، به همین دلیل مساله انشعاب در حماس را به كلی رد كرده و آن را در حد یك شایعه می‌دانند.