گزارشی از معضل زباله گردی در شهر؛ خطرهايی که کودکان زباله گرد را تهديد مي کند

چکیده :نبود مرجعي براي رسيدگي به کودکان زباله گرد باعث مي شود اين دسته از کودکان بين وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي، بهزيستي، شهرداري و وزارت بهداشت پاس کاري شوند....

پسر بچه چشم عسلي آن چنان سياه و دودي شده است که هر کس نداند گمان مي کند زغال فروش است! شلوارش حداقل 2 سايز بزرگ تر از اندازه واقعي اش است و پيراهنش تا نزديکي هاي زانو رسيده. «کريم» تمام روز را به سطل هاي زباله خيابان هاي شهر سر مي زند، سطل هاي زباله آبي رنگ براي او حکم همان لپ لپ هاي رنگارنگ را دارد که با محتويات کثيفي پر شده است. از دور به چند متري زباله دان ها که نزديک مي شود دعا مي کند که جنس با ارزشي از پلاستيک يا آلومينيوم گيرش بيايد، هر چه سنگين تر باشد روزي اش بيشتر است.او بچه افغان و از خانواده اي است که پدرش هيچ مسئوليت و نقشي در مقابل فرزندان ندارد.به هر پسر بچه اي که او را به احساس دروني اش هم سن و سال خود مي داند با کنجکاوي نگاه مي کند ولي کيسه سنگين روي شانه هايش اجازه نمي دهد که حس کنجکاوي يا حسرتش بيش از اين ها تحريک شود.او محکوم است به کار در ميان زباله ها و اين يعني خطرناک ترين اشکال کار…

يک انبار پر از ضايعات در خيابان مدرس11

«نعيم» را در کوچه پس کوچه هاي خيابان مدرس دنبال مي کنم. يک گاري دستي پر از ضايعات دارد، پلاستيک و آهن آلات زنگ زده و فرسوده، قرار است اين ها را به يک نفر در خيابان مدرس 11 بفروشد، او يک انبار پر از نان خشک دارد کارش همين است. جلوي در خانه يک کاميون در حال بارگيري است از حلب کهنه گرفته تا شيشه هاي نوشابه، آهن آلات و … «نعيم» هر کيلو پلاستيک را 150 تومان به او مي فروشد، سن و سالش کم به نظر نمي آيد. «نعيم» مي گويد: آدم بدي نيست او هم افغان است 5 پسر دارد که همه شان گاري دارند و ضايعات جمع مي کنند.او مي گويد: من فقط گاهي سرم را داخل زباله دان ها مي کنم تا ببينم جنس با ارزشي وجود دارد يا نه. بيشتر جلوي در منازل مردم راه مي روم و با صداي بلند فرياد مي زنم نان خشک، پلاستيک کهنه، حلب کهنه…خنده روي لبانش نقش مي بندد!12 ساله هستم، مدرسه نمي روم، فقط يک سال رفتم که بيرونم کردند.

پول يک دستکش 1500 توماني را ندارد

پيرمردي را هم مي بينم که در حال برداشتن کارتن و جعبه هاي خالي از داخل سطل زباله بيست متري سوم خيابان مدرس است. يک کلاه بافتني، يک کت قهوه اي و شلوار مشکي به تن دارد که آن هم از بس رنگش رفته قهوه اي شده است. از جيبش يک نخ ضخيم که به دسته يک چاقوي سفيد بسته شده آويزان است. او خوب نمي شنود.بايد خيلي بلند با او حرف مي زدم، سر و رويش کثيف است، زير ناخن هاي بلندش چرک و کثيفي جمع شده است. با چاقو کارتن ها را از وسط نصف مي کند و روي هم مي گذارد، مي گويد: هر کيلو کارتن را 60 تومان به يک نفر در شهرک صنعتي مي فروشم، از صبح تا شب کارم اين است، خانه ام پشت بيمارستان امام رضا(ع) است و نان شب را از همين راه در مي آورم، نمي توانم کار ديگري انجام دهم، ضربان قلبم بالاست!

او دستکش ندارد، ماسکي هم روي صورتش نيست و در جواب اين سوال که چرا حداقل دستکش به دست نمي کني مي گويد: مي دانيد بايد چند کيلو از اين کارتن ها را بفروشم تا بتوانم يک دستکش 1500 توماني بخرم!

زباله گردي يک شغل

به طور حتم با چنين افراد ژوليده اي که در حال جست وجو داخل زباله ها هستند مواجه شده ايد، از آن جا که در سال هاي گذشته به ندرت چنين صحنه هايي را مي ديديم ولي حالا در خيابان هاي شهر زنان، مردان، افراد پير، جوان و کودک با سر و وضع ناجوري را مي بينيم که کارشان اين است.يک زن ساکن خيابان غفاري مي گويد: هر چند روز يک بار پدر و پسري را مي بينم که با وانت سفيد در محله مان مشغول زباله گردي هستند، آن ها عقب وانت را پر از پلاستيک، کارتن، نان خشک و … مي کنند و معلوم نيست به کجا مي برند، اين شغلشان است!«عرفاني» مي افزايد: اين شغل کثيف و خطرناک است و احتمال زيادي به شيوع انواع بيماري ها دارد. علاوه بر اين کسي هم نيست جلوي فعاليت اين ها را بگيرد. بعد از اين که کارشان با سطل هاي زباله تمام مي شود همه چيز را همان جا رها مي کنند و گاهي سطل زباله را به صورت واژگون به حال خود مي گذارند و مي روند.

زباله گردها به رعايت نظافت توجهي ندارند

يک دختر جوان هم زباله گردي را پديده اي نو و جدي مي داند و مي گويد: اين نشان مي دهد اطرافمان آدم هاي فقير زيادي هستند که حاضر مي شوند براي يک تکه نان به اين گونه کارها رو آورند و تا کمر داخل سطل زباله فرو روند.«اميرآبادي» مي افزايد: اين افراد به رعايت نظافت هم توجهي ندارند، حتي يک دستکش دستشان نمي کنند. داخل زباله ها ممکن است هر چيزي باشد ولي آن ها بي توجه به اين مسئله، کارشان را مي کنند و در پي نفع خود هستند.

حرف هاي يک کارشناس

هر چند کسب درآمد و کمک به تفکيک زباله اصلي ترين دليلي است که زباله گردها به آن اشاره مي کنند اما اين که هر کس بدون رعايت شرايط و ضوابط بهداشتي گلاويز هر سطل زباله شود و علاوه بر آلوده کردن محيط اطراف، حجم زيادي از آلودگي ها و ميکروب ها را به جامعه و خانواده انتقال دهد موضوعي است که ضرورت جلوگيري از فعاليت اين افراد را مورد توجه قرار مي دهد.

يک کارشناس ارشد پژوهش در علوم اجتماعي با بيان اين مقدمه مي گويد: تحولات قرن اخير، پيشرفت فناوري و گسترش انقلاب صنعتي که به بهبود زندگي انسان ها منجر شده، توليد و مصرف بيش از حد را به وجود آورده و ناهنجاري هاي بسياري چه در زمينه بهداشتي (آلودگي زيست محيطي) و چه در زمينه اجتماعي(زباله گردي و …) را در پي داشته است.

«فرامرز سنگري آبيز» فقر اقتصادي و در درجه دوم فقر فرهنگي، نبود مديريت صحيح و مناسب در سيستم جمع آوري زباله، استفاده نکردن از تجارب کشورهاي ديگر که در سيستم جمع آوري زباله، استفاده نکردن از تجارب کشورهاي ديگر که در سيستم جمع آوري تفکيک، بازيابي و امحاي زباله موفق بوده اند را از مهم ترين عوامل تاثيرگذار در بروز پديده زباله گردي عنوان مي کند و مي افزايد: نبود اطلاع رساني توسط سازمان هاي مرتبط درباره خطرهاي اين پديده، نوع طراحي سطل هاي زباله که علاوه بر سهولت در امر زباله گردي امکان پرسه حيوانات و حشرات موذي را ممکن ساخته، همچنين مشکلات زيست محيطي و … از ديگر عوامل زباله گردي است.

وي درباره خطرهايي که کودکان زباله گرد را تهديد مي کند، ادامه مي دهد: اين کودکان پس از تحمل سختي هاي 2 يا 3 روز اول، روز چهارم و پنجم از سوي افراد سودجو يا باندهاي کمين کرده مورد سوء استفاده قرار مي گيرند به طوري که گاه کودک زباله گرد ترجيح مي دهد به جاي حمل يک کيسه سنگين و چندش آور و سود کم، 2 مثقال مواد مخدر را جابه جا کند و از شر کيسه بد بوي زباله خلاص شود.به گفته اين کارشناس، حتي اگر بوي نامطبوع زباله هم کودک را وسوسه نکند به طور حتم مريضي پدر، داد صاحبخانه و ديگر فشارهاي اقتصادي باعث تن دادن به خطرهاي ديگر مي شود.

وي مي گويد: نبود مرجعي براي رسيدگي به کودکان زباله گرد باعث مي شود اين دسته از کودکان بين وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعي، بهزيستي، شهرداري و وزارت بهداشت پاس کاري شوند.

منبع: روزنامه خراسان