علي(ع) ؛حامي عدالت و آزادي
چکیده : ما بر اين باوريم كه حضرت علي(ع) پس از پيامبر اسلام بهترين و مهمترين الگو و اسوه نه تنها براي مسلمانان بلكه براي تمامي آزاديخواهان و عدالتطلبان جهان است. اگر كسي غيرديني هم بينديشد و تنها براي تحقق ارزشهاي انسان در شكل غيرديني آن تلاش كند، علي(ع) نيز ميتواند براي او الگو قرار گيرد؛ زيرا دو ارزش عدالت و آزادي كه علي(ع) بر آن پاي ميفشرد در هر مكتبي قابل دفاع است و هركسي در اين جهان در پي اين دو فضليت است. بزرگترين شاخصه امام علي(ع) عدالت در عرصه حكومتداري و سياستمداري است. مهم اينكه اين عدالت را نه تنها براي پيروان خود كه براي همه آدميان ميخواهد و تا آنجا در تحقق عدالت اصرار ميورزد كه نميگذارد مخالفان او از اين حق محروم شوند و در ساعت آخر عمر از فرزندانش ميخواهد تا در حق قاتل او به عدالت عمل شود و حاكمان تاريخ را به اين جمله كوتاه آموزش ميدهد كه «ملاك السياسه العدل»....
محمدتقی فاضل میبدی
نميدانم آيا اسطورهاي كردن رهبران ديني و اسوههاي بشري كه ميتوانند با الگو بودنشان بشريت را در اين جهان به سمت هدايت سوق دهند تا چه ميزان كار درستي است؟ شايد يكي از خسارتهايي كه بر جامعه مسلمين وارد شده از اين ناحيه باشد كه رهبران، اين آيين الهي و انساني را از كوچه و بازار و ميان مردم بودن بركنده و به سوي آسمانها بردهاند و از دست بشر خارج كردهاند. بيجهت نيست هنگامي كه كفار قريش از پيامبر اكرم معجزات غيربشري ميخواستند و درخواستهاي فرازميني داشتند، قرآن در پاسخ به آنان ميگفت «ماهذا الي بشرا رسولا» يعني سعي كنيد با پيامبر رابطه انساني برقرار كنيد بهگونهاي كه او براي شما در اين جهان براي زندگي بهتر، الگو قرار گيرد. ما بر اين باوريم كه حضرت علي(ع) پس از پيامبر اسلام بهترين و مهمترين الگو و اسوه نه تنها براي مسلمانان بلكه براي تمامي آزاديخواهان و عدالتطلبان جهان است. اگر كسي غيرديني هم بينديشد و تنها براي تحقق ارزشهاي انسان در شكل غيرديني آن تلاش كند، علي(ع) نيز ميتواند براي او الگو قرار گيرد؛ زيرا دو ارزش عدالت و آزادي كه علي(ع) بر آن پاي ميفشرد در هر مكتبي قابل دفاع است و هركسي در اين جهان در پي اين دو فضليت است. بزرگترين شاخصه امام علي(ع) عدالت در عرصه حكومتداري و سياستمداري است. مهم اينكه اين عدالت را نه تنها براي پيروان خود كه براي همه آدميان ميخواهد و تا آنجا در تحقق عدالت اصرار ميورزد كه نميگذارد مخالفان او از اين حق محروم شوند و در ساعت آخر عمر از فرزندانش ميخواهد تا در حق قاتل او به عدالت عمل شود و حاكمان تاريخ را به اين جمله كوتاه آموزش ميدهد كه «ملاك السياسه العدل».
در سالروز تولد اين امام همام، كه اميد است بركت آن همه جامعه مسلمين را مبارك كند، بايد ديد چرا اين عدالتي كه بنيان و اساس مكتب حضرت علي(ع) را تشكيل ميداد در تاريخ حكومتداري مسلمين فراموش شده و غالبا در حد شعار باقي ماند و در عمل جامعه مسلمين با ستمهاي حاكمان مواجه شد و اگر كسي حكومتگران را به دليل ترك عدالت انتقاد كرد، با او از درگيري و برخورد بر آمدند. از لحاظ علمي بايد گفت از نگاه برخي حاكمان عدالت به مثابه يك روش تلقي ميشد، يعني عدالت تا آنجا قابل دفاع تلقي ميشد كه بنيان حكومت را نلرزاند. اگر اجراي عدالت با بقاي حكومت منافات داشت بايد عدالت را به پاي سياست قرباني ميكردند. روشي كه معاويه در اسلام دنبال ميكرد و در غرب، روح فلسفه ماكياوليسم را تشكيل ميداد. روشن است كه اگر عدالت به عنوان يك روش تلقي شود، در ميان مردم و در عمل فراموش ميشود. در حكومت و سيره امام علي(ع) عدالت به عنوان يك ارزش تلقي ميشد لهذا خود قرباني عدالت خويش شد.ويژگي ديگري كه از سيره امام علي بايد آموخت مبارزه آن حضرت با بدعتها و خرافات و غاليان بوده است. بودند كساني كه ميخواستند شخصيت امام را فرابشري نشان دهند. شايد حضرت (ع) شديدترين برخورد را با آنها داشت. در كنار ترويج غلو، سودجويان ديگري بودند كه بناي بدعتگذاري در دين را گذاشتند و اسلام را تا آنجا ترويج ميكردند كه مانع منافع آنان نباشد. بيشترين شكوه و شكايت آن حضرت تا پيش از رسيدن به خلافت وجود بدعتهايي بود كه در جامعه مسلمين به نام دين پيدا شده بود و در مقابل، سنتهاي پيامبر رو به كمسويي و نابودي ميرفت. منظور از بدعتها تغيير در ركعات نماز و كم و زياد كردن ايام روزه و تحريف در حج نبود، بلكه منظور از بدعت، ستمهايي بود كه تحت عنوان دين صورت ميگرفت و بيشتر آن در عرصه بيتالمال و نابرابريهاي اقتصادي بود. لهذا امام علي(ع) پس از رسيدن به خلافت مهمترين خطبه خويش را در اين زمينه ايراد كرد. طبيعتا كسي كه بخواهد در عرصه اجتماعي و اقتصادي، جفا روا دارد و جامعه را به تبعيض و تفاوتهاي فاحش بكشاند نخست اسباب خودرايي را فراهم ميكند. در روزگار پيش از خلافت حضرت علي(ع) چنين روشي صورت گرفت و اموال مسلمين به دست كساني افتاد كه به تعبير حضرت: «همچون شتران گرسنه كه در فصل بهار علفهاي بهاري را ميچرانند، ميخوردند.» دردمندانه بايد گفت كه در اين روزگار از امام علي(ع) بهگونهاي برخی سخن میگویند كه هيچ دغدغهاي براي كاهش درد بشريت نداشته و تنها براي عبادت و جنگيدن زندگي ميكرده است. خوب است از عدالت امام و از حقوق مردم در نگاه علی بیشتر گفته شود.
