تراژدي بودجه
چکیده :33 سال از پيروزي انقلاب گذشته است. اين انقلاب براساس ارزشهاي اسلامي شكل گرفت، به پيروزي رسيد و تبديل به يك نظام شد اما مقوله بودجهنويسي در آن هنوز به صورت معضل باقي مانده است. يكي از مسايلي كه در مورد بودجه بايد به آن توجه كرد وصيت ارزشمند حضرت علي(ع) است كه به مسلمين فرمودند: « من شما را به تقواي الهي و نظم امرتان» سفارش ميكنم. ...
علی اکبر اولیا
33 سال از پيروزي انقلاب گذشته است. اين انقلاب براساس ارزشهاي اسلامي شكل گرفت، به پيروزي رسيد و تبديل به يك نظام شد اما مقوله بودجهنويسي در آن هنوز به صورت معضل باقي مانده است. يكي از مسايلي كه در مورد بودجه بايد به آن توجه كرد وصيت ارزشمند حضرت علي(ع) است كه به مسلمين فرمودند: « من شما را به تقواي الهي و نظم امرتان» سفارش ميكنم.
اي كاش ما به عنوان پيروان صديق آن حضرت به اين وصيت او عمل ميكرديم. مشخصا بودجه، شاهبيت اداره كشور است و قطعا در فعاليتهاي همه دستگاههاي اجرايي و دولتي و به تبع آن زندگي مردم تاثيرگذار خواهد بود. من به عنوان شخصي كه بيش از 30سال سابقه كار اداري دارم و چندين سال مستقيما به بررسي بودجه پرداختهام، متاسفم از آنكه بگويم در امر بودجهنويسي يك سير قهقرايي را طي كرديم و هر ساله در انضباط بودجه ضعيفتر شدهايم. اين ضعف هم در زمان ارايه بودجه نمايان ميشود و هم در محتواي بودجه. متاسفانه مسوولان امر در بودجهنويسي حتي قانون برنامه و بودجه را هم رعايت نميكنند. در حالي كه بايد بپذيريم لايحههاي بودجه سالهاي متفاوت بايد از شاكله تعريف شده و قابل قبولي برخوردار باشند، هر سال لايحه بودجه با يك شكل جديد به مجلس ارايه ميشود. اگرچه چالشهاي بودجه به اينجا ختم نميشود؛ طي دو سال گذشته تاخير دولت در ارايه بودجه در تاريخ ايران كمنظير بوده است. از سوي ديگر در چند سال اخير دولت با زيركي مجوزهايي را از مجلس گرفته است تا دستش فارغ از اعداد و ارقامي كه در بودجه ميآيد، براي صرف مبالغي كه ميخواهد، باز باشد و بتواند مطابق تشخيص خود هزينه كند. اين امر در مغايرت با اصول بودجهنويسي است.
حجم لايحه بودجه آن قدر زياد است كه هيچ كدام از اعضاي مجلس امكان وقوف و توجه به همه زواياي آن را نخواهند داشت. حجم بالاي اطلاعات بودجه، بررسي كامل آن را در صحن علني مجلس ناممكن ميكند. تنها احكام بودجه در صحن بررسي ميشود كه به هيچ عنوان كافي نيست. از سوي ديگر متاسفانه دولت معمولا مبادرت به گنجاندن احكام غيربودجهاي در لايحه بودجه ميكند كه هم باعث مطولتر شدن بودجه ميشود و هم بررسي آن را سختتر ميكند. اما گويا تمام اين نواقص كافي نبود و رييس هيات دولت براي كامل كردن پرده آخر بودجه در جلسهاي با اعضاي مجلس گلايه كردهاند كه چرا نمايندگان مجلس با سرعت زياد به بررسي لايحه پرداختهاند. در حالي كه بودجه يك قانون يكساله است و ما نميتوانيم بيش از اين وقت براي بررسي آن بگذاريم.
قاعدتا بودجه بايد آن قدر منظم، شفاف و نظاممند باشد كه بررسي آن زمان چنداني نبرد. من گمان ميبرم اگر بودجه به صورت درستي تنظيم شود، بررسي و تصويب آن بيشتر از دو تا سه هفته زمان نبرد. اما اين شكل بودجهنويسي بيشتر از مدت لازم زمان ميبرد. دولت بودجه را به صورتي مينويسد كه مجلس نتواند از آن به درستي سر در بياورد. من احكام زيادي را به ياد ميآورم كه در ظاهر خيلي خوب به نظر ميرسيدند ولي در باطن مجوزي حقوقي بودند براي دادن اختيارات نامحدود به دولت. اين اعتراض آقاي احمدينژاد به نظر ميرسد يك اعتراض صوري و غيرواقعي باشد.
منبع: شرق
