عیددیدنی با طعم گرانی؛ قصه ی بی پایان غصه های اقشار کم درآمد

چکیده :گرانی های بی سابقه یک سال گذشته که همزمان با سال جدید تداوم داشته وشدت گرفته است، باعث شده تا بحث در این مورد به محافل نوروزی نیز کشیده شود.تبادل قیمت های مختلف از لبنیات و مواد گوشتی و برنج و روغن و دیگر اقلام و مقایسه آن با دوره ها و ماه های قبل از جمله این موضوعات است که فرصت های نوروزی را هم به طرح نگرانی های میان یکدیگر بدل کرد....

کلمه_ زهره نقیبی

چندان عجیب نیست که دید و بازدیدهای نوروزی میان مردم هم به بحث درباره دغدغه های گرانی و مشکلات اقتصادی بگذرد.موضوعاتی که حتما شما نیز در این ایام حتما یا شنونده آن بوده و یا دیگران پای دردو دل تان در این زمینه بوده اند.

گرانی های بی سابقه یک سال گذشته که همزمان با سال جدید تداوم داشته وشدت گرفته است، باعث شده تا بحث در این مورد به محافل نوروزی نیز کشیده شود.

تبادل قیمت های مختلف از لبنیات و مواد گوشتی و برنج و روغن و دیگر اقلام و مقایسه آن با دوره ها و ماه های قبل از جمله این موضوعات است که فرصت های نوروزی را هم به طرح نگرانی های میان یکدیگر بدل کرد.

یکی از تغییر لحظه ای قیمت اقلام مختلف در قبل و بعد نوروز می گوید که باعث شده فروشندگان حتی از درج قیمت روی کالاها خودداری کنند و آن دیگری با اشاره به نوسانات بازار ارز و طلا و مستمر بودن این نوسان، پیش بینی تشدید گرانی ها در ماه های آتی را می کند.یکی می گوید : بدتر از آنچه از گرانی شاهدیم چه می خواهد باشد و آن یکی معتقد است که این حالا روزگار خوش مان است.آن یکی هم پیش بینی می کند اوج گرانی های امسال از تیر ماه آغاز شود.

واریز مبالغی غیرقابل برداشت به نام یارانه به حساب مردم در ایام فروردین نیز نگرانی و بحث جدیدی را میان مردم در دیدو بازدیدهای نوروزی کشاند، موضوعی که پای آن با اعلام خبر مدیرعامل سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها مبنی بر واریز مبلغ ۲۸ هزار تومان غیرقابل برداشت به حساب ها به عنوان مابه‌التفاوت مرحله اول و دوم طرح هدفمندسازی یارانه‌ها، به بحث های نوروزی کشیده شد.

آثار تجربه تلخ رشد تورم و تحمیل سختی های اقتصادی و معیشتی به مردم از دور نخست اجرای طرح هدفمندی یارانه ها هنوز با خانوارهای ایرانی است که با بحث در مورد شروع دور جدید این طرح ، نگرانی های جدی و دوباره ای را متوجه آنها کرده است.

برخی می گویند این مبالغ هم یک نمایش جدید برای سرگرم کردن مردم است و دوباره به حساب دولت باز می گردد و برخی هم با تکرار خبر سازمان هدفمندی یارانه ها که آن را مابه التفاوت دور اول و دوم این طرح دانسته از دور جدید گرانی ها ابراز نگرانی می کنند.

یکی آن را عیدی نوروزی تلقی می کند و دیگری هم با بیان اینکه به ازای این مبلغ افزایش یافته ، چندین برابر اجناس را گران می کنند، اشاره دارد که یارانه ها تنها فقر را در کشور گسترش داد.

شهروندی معتقد است با این کارها می خواهند ریشه مردم را بزنند و آن یکی نیز می گوید: کمر مردم زیر بار گرانی خم شده است.

به هر روی مشکلات اقتصادی ناشی از اجرای طرحی که قرار بود اقتصاد کشور را ترمیم و جراحی کند،حالا به شکلی مردم را گرفتار کرده که افزایش 28 هزار تومانی یارانه ها به نام دور جدید طرح هدفمندی یارانه ها را برخلاف آنچه دولت اعلام می کند،نه تنها در بهبود وضع معیشتی خود بی تاثیر دانسته بلکه به اعتقاد مردم، باید مبالغی را هم به آن اضافه کنند تا جبران هزینه های جاری را نماید که دولت با گران کردن حامل های انرژی و کالاهای اساسی و غیراساسی بر خانوارها هوار کرده است.

اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها از شب 28 آذر سال 1389 و با هدف اصلاح الگوی مصرف و افزایش قیمت 16 قلم کالا و خدمات آغاز شد.در زمان آغاز اجرای مرحله اول این قانون نیز دولت ابتدا اولین قسط یارانه نقدی را به حساب خانوارها واریز کرد و پس از آن، قیمت کالاها و خدمات را افزایش داد.

براساس آمار منتشره در یک سالگی اجرای طرح هدفمندی یارانه ها ، تا آن مقطع میزان نقدینگی با افزایش 80 هزار میلیارد تومانی از حدود 270 هزار میلیارد تومان در پایان پائیز سال 89 به بیشتر از 350 هزار میلیارد تومان رسید.در همین مقطع نرخ تورم نیز دوبرابر شد و از حدود 10 درصد به مرز بیست درصد رسید.

آنچه در شرایط موجود موج جدیدی از نگرانی را در خانوارهای ایرانی ایجاد کرده ، دور جدید افزایش قیمت ها است.چه فاز دوم طرح هدفمندی یارانه ها به معنای حذف بخش دیگری از یارانه های دولتی است که عمدتا به سوخت و انرژی اختصاص پیدا می کند.

با اجرای طرح حذف یارانه ها، قیمت بنزین از لیتری یکصد تومان به هفتصد تومان، گازوئیل از لیتری 5/16 تومان به 350 تومان، گاز طبیعی از حدود هر مترمکعب 13 تومان به 70 تومان، برق از هر کیلووات ساعت 5/16 تومان به 27 تا 210 تومان و آب از 80 تومان به 283 تومان افزایش یافت.این جدای از افزایش قیمتی است که متاثر از حذف این یارانه ها بر سایر کالاها اضافه شد. این طرح از زمان شروع موجب نارضایتی و نگرانی مردم شده است. توزیع 40 هزار میلیارد تومان پول نقد بین مردم، هم حجم نقدینگی را به شدت افزایش داد و هم آتش تورم را گداخته تر کرده است.

حالا زمزمه آغاز دور جدید طرح هدفمندی یارانه ها،در حالی است که مهدی غضنفری وزیر صنعت، معدن و تجارت اواخر سال گذشته از افزایش قیمت آب، بنزین، گاز، گازوئیل، نفت‌کوره و آب در فاز دوم اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها خبر داد.هم چنین دی ماه سال 90 مهدی ثمره‌هاشمی، مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب اعلام کرد:براساس پیشنهاد وزارت نیرو، قیمت آب در فاز آتی طرح هدفمند کردن یارانه‌ها حداقل 20 درصد افزایش می‌یابد.

در همین حال مجید نامجو هم گفته بود گزینه‌ها و سناریوهای مختلفی در خصوص قیمت آب و برق در مرحله دوم مطرح است. نرخ بنزین نیز براساس آنچه گفته شده قرار است گران تر شود.خبرگزاری فارس وابسته به سپاه از بنزین هزار تومانی در فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها خبر داد و اعلام کرد: افزایش قیمت بنزین آزاد به یک‌هزار تومان و تثبیت قیمت بنزین نیمه یارانه‌ای در رقم 400 تومان به یکی از سناریوهای مطرح ستاد هدفمندی یارانه‌ها در فاز دوم اجرای این قانون تبدیل شده است.

خبرگزاری مهر نیز در گزارشی نوشت: در فاز دوم اجرای این طرح اقتصادی پیش بینی می شود حداقل قیمت حامل‌های مختلف انرژی همچون بنزین، گازوئیل، برق، گاز طبیعی و آب بین 20 تا 40 درصد افزایش یابد. رئیس ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت کشور باعلام اینکه افزایش قیمت بنزین در سال 1391 قطعی است، گفته است: تاکنون درباره میزان افزایش بهای این حامل انرژی توافقی حاصل نشده است.

قیمت بنزین در حال حاضر نیمه یارانه ای و به طور میانگین (میانگین دو نرخ 400 و 700 تومانی) 550 تومان است. نرخ هزار تومانی بنزین یعنی رشد 82 درصدی قیمت بنزین. احتمالا گازوئیل نیز رشد قیمت مشابهی خواهد داشت.این موضوع از سویی علاوه بر رشد کالاهای مختلف، گران شدن هزینه های حمل و نقل را هم به همراه خواهد داشت.

با وجود این نگرانی ها احمدی نژاد و اطرافیان او توزیع یارانه های نقدی را یکی از موفقیت های خود دانسته و می گویند یارانه های نقدی فاصله میان دخل و خرج خانوارها را پر می کند. دولت می گوید با اجرای طرح حذف یارانه ها، وضع زندگی اکثر مردم بهتر و فاصلۀ طبقاتی کمتر شده است، این برخلاف نظر عمومی جامعه با درآمد متوسط است که اذعان دارند بار اقتصادی ناشی از حذف یارانه ها بر آنها سنگینی می کند.این در حالی است که با رشد بی سابقه قیمت کالاهای اساسی و هم چنین نرخ گاز و برق و آب خانوارهای ایرانی معتقدند باید با اضافه کردن بخشی از حقوق خود به یارانه هایی که دریافت می کنند، این مبالغ را به ازای گران شدن حامل های انرژی به دولت برگردانند.

مرکز آمار پیشتر متوسط هزینه یک خانوار چهار نفره شهری را – قبل از حذف یارانه ها – حدود 950هزار تومان اعلام کرده بود.این در شرایطی است که شورای عالی کار حداقل دستمزد کارگران برای سال 91 براساس مصوبه شورای عالی کار 389 هزار و 754 تومان به اضافه 35هزار تومان بن تصویب کرد به عبارتی عدد اعلام شده از سوی مرکز آمار برای هزینه خانوار آن هم پیش از اجرای طرح هدفمندی یارانه ها بیش از دو برابر حداقل دستمزد تعیین شده برای سال 91 است.

محمود بهمنی مدیرعامل بانک مرکزی هم با مردم در مورد شدت گرفتن گرانی ها هم عقیده و پیش بینی اش در این مورد یکسان است.او گفته است که سال جدید با چالش‌های مضاعفی در زمینه‌ی تورم و افت نرخ رشد همراه خواهد بود.

دولت در حالی مقدمات اجرای مرحله دوم طرح هدفمندی یارانه ها را فراهم می کند که اجرای این طرح تنها با نارضایتی و گله مندی مردم از گرانی های لجام گسیخته که آنها را در تامین حداقل های هزینه زندگی مستاصل کرده است، رو به رو است که مجلس هم از دیگر معترضان به دولت است که اعتقاد دارد دولت طرح تحول اقتصادی را مطابق قانون اجراء نکرده و کسری بودجه هنگفتی به وجود آورده است.

براساس آمار سال قبل دولت به طور میانگین بیشتر از 500 هزار تومان به صورت یارانه نقدی به هر ایرانی داده است که با توجه به پرداخت نقدی یارانه ها در سطح گسترده، مجبور به استقراض از بانک مرکزی شده است که در نتیجه حجم نقدینگی بالا رفته و آثار تورمی اجرای این طرح نمایان شده است. کمیسیون طرح تحول اقتصادی مجلس در ماه‌های پایانی سال گذشته با انتشار گزارشی درباره تخلفات دولت در اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها پیش‌بینی کرد که دولت تا پایان سال 1390 با 15 هزار میلیارد تومان کسری بودجه روبه‌رو شود.و بر این اساس آن چیزی که از آن با عنوان اجرای فاز دوم نام می برند، می تواند به کسری بودجه دولت دامن بزند. چراکه دولت به سختی توانسته این منابع را با قرض گرفتن از جاهای مختلف تامین و پرداخت کند.