پیام هاشمی رفسنجانی به همایشی که برگزار نشد؛ شهید بهشتی گفت: آسیاب به نوبت
چکیده :انديشههاي سياسي شهيد بهشتي، مرزهاي محدود فكري آن زمان را ميپيمود و در وراي مباحث اسلامي و انساني، مطرح ميشد. به گونهاي كه انسان، در تفكرات ايشان بيش از هر چيز، يك موجود معقول مختار است كه بايد زندگي فردي و اجتماعي خويش را براساس برداشتهاي فردي و تلفيق آن با خرد جمعي، براي خير دنيا و آخرت بسازد. ...
بنیاد نشر آثار و اندیشههای شهید آیتالله دکتر بهشتی روز یکشنبه خبر داده بود که به رغم تعامل با مقامات مسئول و تلاش بسیار، از برگزاری همایش علمی «بازخوانی اندیشههای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی شهید آیتالله دکتر بهشتی: نگاهی دوباره» جلوگیری شده است.
به گزارش کلمه این همایش قرار بود روز گذشته توسط بنیاد نشر آثار و اندیشههای شهید آیتالله دکتر بهشتی و با مشارکت دانشگاه مفید در قم برگزار شود. ولی به دستور مقامات امنیتی شهر قم از برگزاری آن جلوگیری بهعمل آمد.
بر اساس این گزارش، مسئولان امنیتی، ابتدا خواهان لغو آن یا عدم حضور فرزندان شهید بهشتی شدند که با مذاکراتی که بین مسئولان دانشگاه مفید و مقامات امنیتی صورت گرفت، توافق شد فرزندان شهید بهشتی از ارائه مقاله خودداری کنند و همایش به بعد از برگزاری انتخابات مجلس موکول شود. با این همه، چند روز پیش اعلام شد که بنا به دستور مسئولان امنیتی تهران به اطلاعات قم، همایش لغو گردید.
با این حال سایت بنیاد شهید بهشتی با انتشار پیام ها و خلاصه مقالات و گزارش کمیته علمی در این سایت مخاطبان را در جریان آنچه قرار بوده در این همایش بگذرد قرار داده اند.
از جمله شخصیت هایی که به این همایش پیام داده اند آیت الله هاشمی رفسنجانی بوده است. متن این پیام که در وبسایت شهید بهشتی منتشر شده است به شرح زیر است:
بسمالله الرحمن الرحيم
اگرچه سخن گفتن از آيتالله شهيد مظلوم بهشتي براي من، يادآوري “روايت هجران” است، اما پس از آن فاجعه دلخراش و تاكنون شاهديم كه خون ايشان و ياران صديقشان، انقلاب اسلامي را در برخورد با انواع توطئه بيمه كرده است.
شهيد بهشتي كه يك روحاني تأثيرگذار در مجموعههاي دانشگاهي و همچنين يك دانشگاهي به تمام معنا در حوزههاي علميه بود، مصداق واقعي روشنفكري ديني است كه وجودشان به همراه انديشهها و افكارشان در زمانه افراط و تفريط، از ضرورتهاي نهادينه كردن اعتدال در جامعه است.
اطلاعات عميق، كارآمد و عملگرايانه از مباني اسلامي در ابعاد فقهي، فرهنگي، اقتصادي و اجتماعي و تلفيق آن با دادههاي روزآمد، از ايشان شخصيتي ساخته بود كه حوزه و دانشگاه درصدد استفاده بيشتر از كلاسهايش بودند و خود نيز با تأسيس مدرسه “دين و دانش” سعي در آموزش علمي و فني به جوانان متدين داشت.
انديشههاي سياسي شهيد بهشتي، مرزهاي محدود فكري آن زمان را ميپيمود و در وراي مباحث اسلامي و انساني، مطرح ميشد. به گونهاي كه انسان، در تفكرات ايشان بيش از هر چيز، يك موجود معقول مختار است كه بايد زندگي فردي و اجتماعي خويش را براساس برداشتهاي فردي و تلفيق آن با خرد جمعي، براي خير دنيا و آخرت بسازد.
صراحت بيان ايشان در امر به معروف و نهي از منكر، برخاسته از اعتقاد مسئولانه نسبت به حديث “النصيحه لائمه المسلمين” و براي جلوگيري از استبداد و خودكامگي در همه حكومتها بود وشايد همين ويژگي ايشان بود كه هميشه آماج تيرهاي مسموم توهين و تهمت افراطيون دگم انديش زمان خود قرار ميگرفت.
او سياست را وسيلهاي براي حاكميت احكام متعالي اسلام در جامعه و فقه سياسي را ضرورت اجتهاد براي اداره جامعه مسلمانان در همه اعصار ميدانست و از دروغ در سياست به شدت پرهيز ميكرد، چون ميدانست كه دروغ، سست كننده پايههاي اعتماد مردم نسبت به نظام است.
صداقت دكتر بهشتي در بيان مسائل و تحمل ايشان در مواجهه با بياخلاقيها آن قدر زياد بود كه در طول عمر شريف خويش، هيچ وقت به حذف شخصيتي هيچ مخالفي فكر نميكرد، هر چند مخالفان پس از ناكامي در آن همه ترور شخصيت، جز به حذف فيزيكي ايشان رضايت ندادند. البته خون ايشان چون چشمهاي جوشان در جامعه خروشيد و نگذاشت تارهاي دروغ بر آيينه نگاه مردم نسبت به روحانيت اصيل اسلام بنشيند، هر چند پذيرفت كه مظلوم زندگي نمايد و به تعبير امام راحل(ره) مظلومانهتر به شهادت برسد.
جاي خالي آن همراه و همدل سالهاي طولاني مبارزه و همكار سالهاي پس از پيروزي، هميشه خالي است و اين خلأ اين روزها كه بياخلاقيهاي سياسي بعضيها براي مطامع زودگذر دنيوي به اوج رسيده، كاملاً احساس ميشود.
هر چند تمام لحظههاي پيش و پس از پيروزي انقلاب، سرشار از خاطرات تلخ و شيرين با ايشان است، اما خاطرهاي را به ياد ميآورم كه روزي به ايشان گفتم: سيد با اين همه توهين و تهمت چه ميكني؟ هنوز آن لبخند معنادار و نگاه نافذش را با تمام وجود حس ميكنم كه با دست بر دوشم زد و گفت: آسياب به نوبت.
با گراميداشت ياد ايشان و همه شهداي راه حق و فضيلت، اميدوارم برگزار كنندگان اين همايش با تبيين انديشههاي ايشان، گامي در جهت تقويت افكار ديني جامعه بردارند كه اگر خوب و به دور از سلايق باندي باشد، سرشار از آموزههاي فراوان براي آموزش جوانان است.
اكبر هاشمي رفسنجاني
رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام
در همین حال دبیرخانه این همایش نیز در پیامی آورده است:
از سال 1387 و با توجه به نزدیکی سیامین سالگرد فقدان شاخصهای انقلاب اسلامي، دانشگاه در صدد برآمد تا از بزرگان اندیشههای نوین که کمتر به نظریات آنان جز به صورت کلیشهای توجه شده، تقدیر شود و با نقد و بررسی آراء آنها جوانان جویای علم و معنویت را به تأمل در دیدگاههای آنان تشویق کند. پس از برگزاری همایش اندیشههای قرآنی و اقتصادی مجاهد نستوه، آیتالله مرحوم سید محمود طالقانی، دانشگاه برای همایش اندیشههای شهید مظلوم، آیت¬الله دکتر بهشتی فعالیتهایی را آغاز کرد. خوشبختانه بنیاد نشر و احیاء آثار شهید بهشتی نیز از سال 89 علاقمند به برپایی چنین همایشی شدند.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
أَنزَلَ مِنَ السَّمَاء مَاء فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِهَا فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَدًا رَّابِيًا وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي النَّارِ ابْتِغَاء حِلْيَةٍ أَوْ مَتَاعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهُ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللّهُ الْحَقَّ وَالْبَاطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَاء وَأَمَّا مَا يَنفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ كَذَلِكَ يَضْرِبُ اللّهُ الأَمْثَالَ
سوره رعد، آیه 17
بزرگداشت مقام علمی و معنوی برگزیدگان جامعه باعث بهرهگیری از خدمات آنان در جهت رشد و توسعه و پيشرفت علمی است. دانشگاه مفید این مهم را با تکریم مقام علمی و اجتماعی شخصیتهای ارزنده حوزه دین آغاز کرد. سید موسی صدر شخصیت برجسته امت اسلامی -که هنوز چشمان منتظر در رویت اثری از اوست – برصدر مجلس مفید قرار گرفت و در یک نشست بینالمللی برگی از زندگی او مرور شد. سید محمدباقر صدر، نظریهپرداز بزرگ حوزه علمیه که سهم وافری در گسترش مطالعات بین رشتهای همچون اقتصاد اسلامی دارد دومین شخصیت ممتاز اسلامی معاصر بود که نوشتههای علمی او دوباره واکاوی و از خرمن آن توشهای گرفته شد. مبارزات اجتماعی سیاسی سید محمود طالقانی ما را از افکار و اندیشههای او غافل نساخت و در سال 1388 افکار قرآنی و اقتصادی وی مورد بازبینی قرار گرفت. امروز اما بر خوان علمی عقل منفصل موسی صدر و همراه او، سید محمد حسینی بهشتی مینشينيم و از اندیشههای او بهره میگیریم. بهشتی در زندگی کوتاه و پربار خود توانست اسفار اربعه را به سرعت طی کند . با «شناخت از دیدگاه فطرت» و «شناخت از دیدگاه قرآن»، سفر من الخلق الیالحق را شروع نمود و با «شناخت خدا در قرآن» سفر فیالحق خود را طی کرد و با گذر از اسفار سهگانه برای هدایت و دستگیری دوستداران حقیقت، سفر چهارم خود که سیر معالخلق الیالحق بود را آغاز کرد. استعداد فراوان، حقیقتجویی، آزادمنشی، صبر و مقاومت و تشخیص فرصتها، نظم و قدرت سازماندهی از او مشعل و دژی پدید آورد که توانست در ایران و خارج از ایران؛ دانشجویان، محققان و اندیشمندان مسلمان و غیر مسلمان را به حقیقت اسلام فراخواند و با دفاع عالمانه و به دور از خرافات و آداب انحرافی، حقیقت ناب اسلام را بنمایاند و نیروهای بسیار را برای جامعه انقلابی تربیت کند. حضور او در سختترین عرصههای انقلاب باعث شکوفا شدن هر چه بیشتر استعدادهای او شد و خیلی زود به عنوان چهره اول و بی بدیل دفاع از اسلام و انقلاب مطرح گشت و چه افسوس که این همه شایستگی را بدسگالان و شکستخوردگان در مقابل منطق قوی او ندیدند و امت و امام را از حضور این درخت تناور و پر ثمر محروم کردند. برماست با بهرهگیری از افکار بهشتی، راه او را در عرصه افکار و قلوب منتشر سازیم و اجازه ندهیم افکارش چون جسم مطهرش در خاک و غبار قرار گیرد.
از سال 1387 و با توجه به نزدیکی سیامین سالگرد فقدان شاخصهای انقلاب اسلامي، دانشگاه در صدد برآمد تا از بزرگان اندیشههای نوین که کمتر به نظریات آنان جز به صورت کلیشهای توجه شده، تقدیر شود و با نقد و بررسی آراء آنها جوانان جویای علم و معنویت را به تأمل در دیدگاههای آنان تشویق کند. پس از برگزاری همایش اندیشههای قرآنی و اقتصادی مجاهد نستوه، آیتالله مرحوم سید محمود طالقانی، دانشگاه برای همایش اندیشههای شهید مظلوم، آیتالله دکتر بهشتی فعالیتهایی را آغاز کرد. خوشبختانه بنیاد نشر و احیاء آثار شهید بهشتی نیز از سال 89 علاقمند به برپایی چنین همایشی شدند. از ابتدا قرار شد که محور همایش، نظرات اقتصادی و قرآنی ایشان باشد و مباحث اجتماعی و سیاسی به زمان دیگر موکول شود. تلاش بنیاد در تکمیل و چاپ آثار قرآنی شهید بهشتی به ویژه چاپ دیدگاههای تفسیری شهید متاسفانه با کندی پیش رفت و مطالب پیاده شده از نوار تاکنون به صورت نهایی تنظيم نشده است تا منبع اصلي براي نظريات قرآني ايشان گردد . از همینرو و با توجه به استقبال نويسندگان مقالات پیرامون اندیشههای اجتماعی و سیاسی ایشان، قرار شد همایش در آغاز به گوشهای از آراء اقتصادی و اجتماعی و سیاسی ایشان بپردازد و اندیشههای قرآنی و فقهی به سال آینده موکول گردد. دانشگاه مفید و بنیاد نشر و احیاء آثار بنا گذاشتند به دور از تبلیغات از علاقمندان شهید بهشتی خواسته شود در مورد موضوعات مختلف مقاله ارائه کنند. دست اندرکاران همایش بسیار مشتاق بودند که در سیامین سالگرد عروج شهید بهشتی همایشي درخور او در کشور به ویژه در حوزه شکل گيرد تا ضرورت کار آنان کمتر گردد ولی متأسفانه هنوز فرصت انجام آن پدید نیامدهاست. از اين رو ضرورت كار افزون گشت. محدودیتهای متعدد و امکانات کم و توان ضعیف دستاندرکاران مانع برگزاری همایشی در شأن شهید بهشتی گشت ولی امید است مجموعه مباحثی که در این همایش مطرح میشود بتواند به برخی از نقاط قوت اندیشههای او توجه دهد و به پژوهشگران انگیزه نقد و بررسی آن را بدهد و زمینه شکلگیری پایاننامهها و رسالهها در این خصوص را ایجاد کند. بدون شک همیشه و امروز بیش از دیروز به نگاه دوباره به افکار شید بهشتی نیاز داریم چرا که اندیشههای او و دیگر یاران امام و انقلاب و اسلام در عصر حاضر عامل حرکت جامعه ما بوده و هست . زندگی در پناه ارزشهای انقلاب نیازمند تفسیر صحیح آن است و بهشتي از مفسران واقعي انقلاب و قانون اساسي است.
