نگاهی به اعتراض خیابانی
چکیده :تصمیم گیری درباره فراخوان 25 بهمن امسال یکی از سخت ترین تصمیم هایی بود که جنبش سبز تاکنون به خصوص در یک سال اخیر اتخاذ کرده است. دشواری این تصمیم به واسطه ، موافقان و مخالفان جدی در بین خود فعالان جنبش سبز بود که طبعا با وجود موافقان بیشتر امکان بروز و ظهور یافت. بررسی اجمالی دلایل موافقان و مخالفان و نتایج حاصل از اجرای آنچه نهایتا اتخاذ شد موضوعی است که می تواند در موقعیت های مشابه آینده، چراغ راه باشد. ...
کلمه-علی بردبار:
تصمیم گیری درباره فراخوان 25 بهمن امسال یکی از سخت ترین تصمیم هایی بود که جنبش سبز تاکنون به خصوص در یک سال اخیر اتخاذ کرده است. دشواری این تصمیم به واسطه ، موافقان و مخالفان جدی در بین خود فعالان جنبش سبز بود که طبعا با وجود موافقان بیشتر امکان بروز و ظهور یافت. بررسی اجمالی دلایل موافقان و مخالفان و نتایج حاصل از اجرای آنچه نهایتا اتخاذ شد موضوعی است که می تواند در موقعیت های مشابه آینده، چراغ راه باشد. به این منظور این قلم در حد وسع خود و به اجمال به این موضوع می پردازد.
گروه اول، مخالفان:
مخالفان حرکت خیابانی در بین سبزها دو دسته کلی بودند. دسته اول کسانی هستند که اساسا با حرکت خیابانی مخالف بوده اند و یا بعدا به دلیل محقق نشدن انتظاراتشان از تجمع های قبلی با آن مخالف شده اند. این افراد مسایلی چون استعداد بالای حکومت در خشونت، احتمال به خشونت کشیده شدن متقابل فعالان جنبش، هزینه متقابل فعالان جنبش، هزینه بالای حرکت خیابانی و نداشتن برنامه مشخص برای زمان پس از تجمع را عموما مطرح می کنند. دسته دوم که به صورت مطلق با حرکت خیابانی مخالف نیستند، دلایل دیگری را بیان می کردند از جمله اینکه فضای اجتماعی امروز ایران آماده حرکت بزرگ خیابانی نیست، در آستانه انتخابات هر نوع کنش جنبش سبز به سود پر کردن شکاف های جناح حاکم در آستانه انتخابات تمام می شود، زمان آن بهتر است به روزهای دیگری همچون 12 اسفند منتقل شود که حکومت به دلیل نمایش انتخابات امکان برخورد تند ندارد، این حرکت هدر دادن پتانسیل حرکت بعدی است که شرایط خودبخودی ناشی از ناکارآمدی حکومت در حوزه های سیاست خارجی و اقتصادی بزودی می تواند ایجاد کند، و نکته آخر اینکه برنامه مشخصی برای پس از تجمع نداریم. هر دو دسته مخالفان مذکور چه در شبکه های اجتماعی و چه در گفتگوها در مدت زمان مناسبی که بین طرح بحث 25 بهمن تا زمان اعلام آن از سوی شورای هماهنگی راه سبز امید وجود داشت دلایل خود را مطرح کردند و این گفتگوها به چکش خوردن هرچه بیشتر این طرح کمک بسیاری کرد.
گروه دوم، موافقان:
اما گروه دوم که موافقان این حرکت بودند ضمن درک دلایل گروه اول، ابعاد دیگری را در ضرورت اعلام فراخوان مطرح کردند. اهمیت موضوع سالگرد حصر رهبران جنبش و سالگرد حرکت باشکوه 25 بهمن سال 89، ناگزیر بودن بخشی از گذار ما به دموکراسی از مسیر خیابان، ضرورت فعال نگه داشتن این عرصه و به هم ریختن سلسله اعصاب اقتدارگرایان از جمله این دلایل بود. در پاسخ به برخی نقدهای دسته ی دوم گروه بالا درباره پر کردن شکاف های جناح اقتدارگرا گفته می شد که اولا فاصله کم بین 25 بهمن و 12 اسفند به گونه ای است که پیش از 25 بهمن شکاف های جناح اقتدارگرا عملا شکل گرفته و ثانیا عمق شکاف باندهای قدرت بیش از آن است که با یک حرکت خیابانی سبزها پر شود و ثالثا از میان شکاف آنها قرار نیست که آبی برای سبزها گرم شود و دل خوش کردن به آن اختلافات سراب است. در پاسخ به ملاحظه هدر دادن پتانسیل حرکت های بعدی نیز گفته شد که اولا اصل حرکت خود به خود بعدی مبتنی بر حدس و گمان است که معلوم نیست چه زمانی محقق شود و هیچ بعید نیست که از قضا این حرکت نیروی فزاینده ای بای آن حرکت محتمل بعدی باشد.
دو نکته مهم دیگر باید به دلایل گروه موافقان افزود. اگر در دوران اصلاحات پارلمانتاریستی به قول سعید حجاریان، انتخابات بره کشان سیاست و گروه ها و احزاب بود، از 22 خرداد 88 به این سو، حرکت خیابانی بره کشان جنبش سبز بوده است. البته می توان نقدهای زیادی به حرکت های خیابانی جنبش سبز در حوزه راهبری و هدف گذاری و هماهنگی آن مطرح کرد اما اصل این مدعا که محوری ترین حرکت جنبش در خیابان ها رقم خورده است و در این فضا بوده که جنبش، عموما روحیه گرفته و جذب نیرو کرده و توانسته خود را به بحث محافل مختلف خانوادگی و عمومی تبدیل کند، تردیدی نیست. علاوه بر اینها نکته تحلیلی مهم دیگری هم هست. اگر نیروهای جنبش سبز را به سه دسته 1- رهبران و سخنگویان، 2- فعالان میانی 3- توده های هوادار تقسیم کنیم، اگرچه ممکن است دسته اول خودبخود در عرصه باقی بمانند و دسته سوم نیز انتظار بالایی برای عملگرایی نداشته باشند، اما دسته دوم که در پیشبرد جنبش بسیار با اهمیت هستند، هر ازچندی، به خصوص در مناسبت های مهم تقویم جنبش مثل 25 بهمن انتظار اعلام حرکتی را دارند که مناسبات و توانایی آنها را به تعبیر ساده، هر از چندی روغن کاری کند. بی عملی طولانی ممکن است سرخوردگی و فرسودگی دسته میانی را موجب شود که تاثیر آن بر هر دو دسته رهبران و توده های هوادار، کاری خواهد بود. نکته تحلیلی بعدی ناظر به برخی تلاش های پیدا و پنهان برخی دولت هایی است که هر ازچندی هوای تقویت اپوزیسیون وابسته و آلترناتیوسازی از بین آنها را دارد. فعال ماندن جنبش سبز در عرصه عمومی و مقابل انظار جهانیان مانع از جعل دیدگاه غالب تحول گرایان دموکراسی خواه در داخل می شود که خود را در غالب جنبش سبز تعریف می کرده اند. به نظر می رسد که اگرچه دلایل گروه اول غیرقابل نادیده گرفتن هستند، اما در میان بحث های در گرفته بین دلسوزان و فعالان جنبش، دلایل گروه دوم چربش بیشتری داشت. نهایتا اعمال این تصمیم سخت از سوی شورای هماهنگی راه سبز امید و تحقق نسبتا خوب اهداف فراخوان و لبیک قابل قبول همراهان جنبش سبز به خصوص در تهران، هم دستاوردهایی کم هزینه را در چارچوب انتظارات گروه دوم فراهم ساخت و هم جنبش را جانی دوباره بخشید. به نتایج خوب این حرکت می توان این را هم افزود که شورای هماهنگی حالا با اعتماد به نفس بیشتری از گذشته می تواند محور گفتگوبین افراد و گروه های فعال در جنبش سبز باشد. فراموش نکنیم که در جوامعی که جامعه مدنی در آنها تحقق نیافته برای گذار به دموکراسی، صرفا جنبش های اجتماعی کفایت نمی کند و سازمان سیاسی برای تحقق تغیییر یک ضرورت است. در ایران امروز محور این سازمان، شورای هماهنگی راه سبز امید است که امید می رود با رفع کاستی های خود و با روحیه گرفتن از ریسک تصمیمی که برای 25 بهمن امسال اتخاذ کرد و جواب خوبی هم گرفت، نقش مهم خود را در آینده بهتر از گذشته ایفا کند.
پس ١٢اسفند چي ميشه روز خوبي ميتونه باشه
سبزها باید واقع بین باشند ؛ جمعیتی که در 25 بهمن ماه جاری حضور یافتند در حد اعتبار جنش سبز 88 نبود . این جمعیت حتی با ۲۵ بهمن سال قبل 1389 قابل قیاس نیست . پذیرش این کاهش قدم اول در درک علل و یافتن راه درست و برنامه ربزی صحیحح است . در غیر این صورت نیازی به تحقیق و بررسی عوامل کاهش عدم حضور و در نتیجه یافتن راه حل احساس نخواهد شد .
با سلام و سپاس از هموطنان سبز بخاطر تلاشهای هر روزشان در برقراری دموکراسی در ایران:
به اعتقاد من تا زمانیکه شورای هماهنگی سبز از موضع ضعف با جمهوری اسلامی برخورد میکند، نه تنها کمکی به پیشبرد اهداف تودههای سبز نکرده به مراتب به ضعف آن کمک میکند. اشکال شورای سبز در اینست که همواره یک فاز از تودهها عقب است. برای پیشبرد یک جنبش، رهبری همیشه باید پیشوا بوده و با رقیب خود از موضع قدرت برخورد کند.
پاینده باشید.
اینکه عده ای با اعتراض خیابانی مخالف هستند٬ به جز موارد عنوان شده درمقاله٬ قابل بحث است. اعتراض خیابانی در نهایت به آنجا خواهد کشید که در ایده آل ترینش انقلاب اسلامی را تکرار خواهد و دربد بینانه ترین٬ جنگ داخلی همانند سوریه را رقم خواهد زد. ایران بدلیل شرایط اش مصر و یا تونس نخواهد شد.
اما اگر تجربه شوروی سابق را در نظر بگیریم متوجه فروپاشی از درون هستیم بدون خون ریزی. دلایل مختلفی موجود است که رژیم کنونی بدلیل گستردگی فساد های مختلف اش قادر به ادامه حیات نیست. همین الان هزینه ها بالاست.
شکاف بعد از سه دهه درجامعه وحکومت افزایش یافته وحکومت تنها از قوه قهریه برای ادامه حیات استفاده میکند. فشارهای اقتصادی٬ تحریم ها ٬(فراموش نکنیم که از ارمغانهای انقلاب اسلامی وابستگی شدیدتر اقتصادی از خارج است) کشور مجال فکر کردن را از همه سلب کرد. مسله رهبری بعد ازعلی خامنه ای خود حکایت دیگریست.
به نظر من یکی از دلایله مهمه کم رونق شدن25بهمن امسال فرسایشی شدن جنبش و تکثر بیش از اندازه ارا بوده طوریکه هر کس برای هدفه خودش به این تظاهرات اومده بود
جناب ماهانی، جمعیت 25 بهمن امسال به اندازه پارسال نبود ولی آن اندازه ای بود که با توجه به همه فشارها و تهدیدها بشود فهمید که جنبش هنوز زنده است. حداقل 20 تا 30 هزار نفر در وسعت زیادی از خیابان ها آزادی و انقلاب و ولی عصر حضور داشتند و این برای موفق خواندن این حرکت کافی است.
به نظر من اگه جنبش سبز و خصوصا آقايان كروبي و موسوي روشن تر صحبت كنند و موضع خودشونو در قبول نداشتن ولايت فقيه اعلام كنند، مردم مشاركت بيشتري مي كنند، و طيف وسيع تري جذب اين جنبش مي شوند
شتر در خواب بیند پنبه دانه!
قطعا یکی از تعیین کننده ترین دلایل هر حضور خیابانی در عرصه کلان اجتماعی همانا نارضایتی عمومی مردمی است که شخصیت اخلاقی و مالی و سیاسی آنان و یا بهتر است بگویم شخصیت اجتماعی آنان مورد استهزائ و تحقیر و توهین قرار می گیرد .به هیچ شمردن مردم برای
حضور پر خطر کافی نیست .بحران فراگیر مبتلابه حکومت (دولت و دستگاه رهبری ) از طرفی و شرایط طاقت فرسای زندگی مادی مردم و خفقان سیاسی حاکم بر جامعه از طرف دیگر شرایط بالقوه را برای حضور مردمی آماده کرده است ولی خوی الزاما” جنایتکارانه ی حاکمیت مانع جدی این حضور وسیع اجتماعی است .حکومت از این فاز که بگوییم قادر به اداره کردن کشور نیست گذشته است و وارد فاز بحران شده است لذا حکومت در گستره ای وسیع و در تمام لایه ها از جمله لایه های ارشد و کلان اداری و مدیریتی به استقبال شکاف ها و گسل های عمیق سیاسی_ مدیریتی به پیش می رود . این شکاف ها هنوز کاملا دهن باز نکرده اند .ولی بزودی این اتفاق خواهد افتاد .25 بهمن آغازی است برای این آمادگی .درود می فرستم بر تمام آن جوانانی که علیرغم صدای خون ستان چکاچک شمشیرهای اوباشان با زرنگی و تیز هوشی در خور ستایش ،راهپیمایی سکوت را برگزار کردند .
اگر جمعیت 22 بهمن را به خاطر اینکه حد اقل نصف آنها با ترفند به خیابان کشیده میشوند و از نصف باقیمانده اکثرا به روش مملکت داری آقایان انتقاد دارند. و از طرف دیگر جمعیت 25 بهمن را به خاطر خطراتی که شرکت در آن برای مردم دارد ضربدر 50 کنیم میبینیم که تعداد مردم عادی و منتقد حدود 50 برابر هواداران سازماندهی شده و رانت خوار حکومت است. یعنی به همان اعداد سه میلیون نفر 25 خرداد 88 از میدان امام حسین تا آزادی در مقابل پنجاه هزار نفر 9 دی 88 در میدان انقلاب میرسیم.
زمانی بود که بحث سیاسی و اجتماعی جذاب بود، می گفتیم و می گفتند، پرشور و پر هیجان بود این بحث ها! ولی حقیقتا حالا آدمی حیفش می آید زمان پر بهایش را صرف بحث در موضوعات سیاسی و اجتماعی کند! نخ نما کرده اند این سیاست را. بحث نکنید آقا! هر چه اتفاق بیفتد خیر است انشاالله.
اين يادداشت كوتاه و گويا به خوبي دلايل دو سمت موافقان و مخالفان را نشان داد. اما اين گفتگوها براي تصميم گيري بين افراد خاصي صورت مي گيرد. كاش با راه اندازي صفحه هايي در فيس بوك و يا معرفي ايميل، نظر توده مردم كه در اين يادداشت به آنها اشاره كمي شده را قبل از هر حركتي جويا شويد. مطمئن باشيد اگر اين كار را مي كرديد تعداد بيشتري را در خيابان ها مي ديديد.
عزیزان من، شما ها مثل اینکه، همه چیز رو فراموش کردین. جمعیت سال 89 حدود 10 برابر امسال بود، حالا بشینید، هی تفسیر و تحلیل کنید و مشتق و انتگرال بگیرید، آخرش میشه همین که دیدیم. به نظر من مدیریت شورای هماهنگی راه سبز ایراد داره و باید تغییر کنه و گرنه سال بعد 1000 نفر هم نمیان.
پيشنهاد مي كنم به جاي پراكنده كردن مردم در طول چندين خيابان در ايام دعوت شده ،مردم را به تحصن يكروزه در مرحله اول به يكي از ميادين بزرگ شهر دعوت نماييم. در اين صورت و تازمان متراكم شدن جمعيت ،به منظور جلوگيري از دستگيري توسط اقتدارگرايان بهتر است همه دور ميدان آهسته حركت نمايند. به تدريج با افزوده شدن مردم ،تحصن شكل خواهد گرفت(مثلا از صبح ساعت 9 تا ساعت 9شب) .البته دعوت به تحصن ازسه هفته قبل وبا اين شرط كه ” اگر رهبران جنبش سبز تا دو هفته ديگر آزاد نشوند تحصن خواهيم نمود،” شروع خواهد شد.ضمنا لازم است سران و بزرگان اين جنبش از قبيل آقايان خاتمي، نوري و…نيز اعلام همبستگي نموده و حتي الامكان در اين تحصن حضور يابند . در اين حالت چنانكه اقتدار گرايان آن ميدان را ببندند مردم در خيابانهاي منتهي به ميدان مي توانند تحصن نمايند .
با درود و خسته نباشید.میدونم که از معرفت به دوره که من این طرف دنیا بخوام به شما دلیر مردان ایران پیشنهادی بدم ،اما این درد دلم که میگم…
حرکت ۲۵ بهمن یک حرکت حساب شده و قابل درکی بود و متفاوت با حرکتهای قبل،قدرت دیکتاتور رو هم در نظر گرفتید و در گذر از تونل نیروهای امنیتی حضورتان قابل تحسین است.اما یک چیز که باید در مورد ۱۲ اسفند در نظر بگیرید این که حزب حاکم و دوستان قدیمشان دیگه نمیتونند مثل تجمعهای قبل جنبش سبز رو به این صورت گذشته سر کوب کنند،چرا؟برای اینکه اونها هم در رفتارهای بعد از انتخابات دور دوم ریاست جمهوری “آقای”احمدی نژاد ریزش نیرو داشتند و هم مثل گذشته متحد نیستند که بخواهند سر کوبی انجام بدهند ،مثل گذشته.با سپاس،من هم در روز ۱۲ بهمن در خانه میمانم.پیام سبز،از بروکسل.
سلام
انتظار برای گسترش اختلافات بین کودتاگران و تحلیل رفتن هرچه بیشتر آنها و در نتیجه ریزش بیشتر هواداران آنها یکی از شیوه های ادامه جنبش است که البته باید دو فرض رارد نماییم ، فرض اول این که اختلاف موجود واقعی است وفرض دوم این که این اختلاف ادامه خواهد یافت. در صورت تایید دو فرض قبلی سوال این جاست چنانچه با هم برای چپاول منابع ملی به توافق یرسند برمانه ما چه خواهد بود؟
تا حالا شورای هماهنگی سبز را قبول نداشتم ولی با این مطلب تا حدی نسبت به ضرورت وجود این شورا قانع شدم آنجا که گفتید (در جوامعی که جامعه مدنی در آنها تحقق نیافته برای گذار به دموکراسی، صرفا جنبش های اجتماعی کفایت نمی کند و سازمان سیاسی برای تحقق تغیییر یک ضرورت است. در ایران امروز محور این سازمان، شورای هماهنگی راه سبز امید است) ولی شورا باید شفاف باشد و به صدور بیانیه اکتفا نکند. این شورا باید بتواند با قشرهای مختلف موثر در جنبش ارتباط بیشتر داشته باشد و از افتادن در جو اپوزیسیون خارج نشین پرهیز کند. شورا باور کند که همه سبزها در فضای مجازی نیستند و خیلی از حامیانش در بین طبقات مذهبی و مستضعفین
و طرفدار اصل نظام و ارزش های مذهبی هستند که دارند دوباره فراموش میشوند. در ضمن این یادداشت را بسیار بسیار پسندیدم. منصفانه و واقع بینانه بود و وجود این نگاه منطقی را در شورای هماهنگی سبز امید غنیمت می دانم هرچند مطلب در آخرش شکل آگهی پیدا کرده بود که عیبی ندارد :)
تا حالا شورای هماهنگی سبز را قبول نداشتم ولی با این مطلب تا حدی نسبت به ضرورت وجود این شورا قانع شدم آنجا که گفتید (در جوامعی که جامعه مدنی در آنها تحقق نیافته برای گذار به دموکراسی، صرفا جنبش های اجتماعی کفایت نمی کند و سازمان سیاسی برای تحقق تغیییر یک ضرورت است. در ایران امروز محور این سازمان، شورای هماهنگی راه سبز امید است) ولی شورا باید شفاف باشد و به صدور بیانیه اکتفا نکند. این شورا باید بتواند با قشرهای مختلف موثر در جنبش ارتباط بیشتر داشته باشد و از افتادن در جو اپوزیسیون خارج نشین پرهیز کند. شورا باور کند که همه سبزها در فضای مجازی نیستند و خیلی از حامیانش در بین طبقات مذهبی و مستضعفین و طرفدار اصل نظام و ارزش های مذهبی هستند که دارند دوباره فراموش میشوند. در ضمن این یادداشت را بسیار بسیار پسندیدم. منصفانه و واقع بینانه بود و وجود این نگاه منطقی را در شورای هماهنگی سبز امید غنیمت می دانم هرچند مطلب در آخرش شکل آگهی پیدا کرده بود که عیبی ندارد :)
خیلی خوب بود