عاشورا، ظلمستیزی و آگاهیبخشی
چکیده :مجالس عزاداری حسینی و تبلیغات عاشورایی در کشور انقلابی که هدفش آزادگی و عدالت و کرامت انسان بوده است باید بگونه ای باشد که مردم ،از این ظرف تاریخی بهره های آگاهی بخشی بیشتری ببرند و منتقدان با تکیه بر فلسفه قیام عاشورا سخن بیشتر بگویند و در غیر اینصورت هیچ تضمینی وجود ندارد که انحراف ایجاد نشود .بدون شک هر جامعه ای که آگاه تر،ظلم ستیز تر و عدالت طلب تر خواهد بود....
محمدعلی سبحانی
برای درک حقیقت قیام حسین ابن علی(ع)و فلسفه انقلاب عاشورا بایستی به شرایطی توجه شود که این قیام در آن رخ داد.
در سال 61 هجری قمری، فقط چند ده سال پس از رحلت رسول مکرم اسلام فرزند او را در سرزمینی به نام کربلا به شهادت می رسانند ،پیامبری که مردم سرزمین حجاز را از ذلت به عزت رساند.
وعلی القاده نمی بایست آن مردم به این زودی آثار آن پیامبر و اهل بیت او را فراموش کنند.اما چنین شد و حسین (ع) نوه آن پیامبر بزرگ به دست مدعیان پیروی از او فرزندش را به شهادت رسانده و اهل بیت او را به عنوان خارج شدگان از دین خدا به اسارت گرفتند و کردند آنچه کردند که شرح مقاتل و آنچنان که در اسناد آمده است قاتلان و جنایتکاران در کربلا روی جنایتکاران تاریخ را سفید کردند.
در حادثه عاشورا یزید و شمر و خولی دشمنان اصلی امام (ع)معرفی می شوند همانانکه آمر جنایت و فرمانده جنگ و برنده سر اباعبدالله است و هرچه لعن و نفرین در دنیاست نثار او می کنند و ما همه بر این انسانهای ناپاک نفرین می فرستیم،اما باید از خود سوال کنیم که چه گونه با وجود مردم مسلمان و پیروان مکتب جد حسین قدرت طلبان این گونه کردند و بسیاری هورا کشیدند آیا ترس مردم که منجر به تردید آنها گردیده از دایره تقصیر خارج است و آیا اگر جهل مردم نبود امکان قدرت گیری ظالمان و ستمگران و غاصبان حقوق اهل بیت رسول الله به وجود می آمد؟و اینجاست که ضمن لعن و نفرین بر عاملان ظلم باید به زمینه هایی که ظالمان فرصت ستمگری و حق کشی پیدا کنند نیز توجه نمائیم.
فرهنگ عاشورای حسینی محصول هزار و چهارصد ساله ظلم ستیزی شیعیان علی ابن ابیطالب و خون خواهی خون مقدس شهید کربلاست این فرهنگ نتیجه انقلابی است که حسین ابن علی(ع)در میانه جهل مردمی که منسوب به جد آن بزرگوار بودند بر پا کرد، جهل که موجب تردید شد و تردید که ترس را به همراه داشت جهلی که سبب بیعت شکنی گردید مگر از روزی که نامه ی دعوت از امام (ع) برای سفر به عراق و اقامه عدل رسید چه قدر گذشت تا حسین به این دعوتها پاسخ بگوید و به سوی این سرزمین بی وفا قدم بگذارد؟و در میان ناباوری تاریخ خون پاک او و یارانش بر زمین ریخته و ننگ تاریخی بنی امیه رقم بخورد.
ادیبان و سخنوران،هنرمندان و اندیشمندان با یاد آوری آن روز پرحادثه در دشت کربلا آثار فراوانی بر جای گذاشته اند و ابعاد عاطفی و احساسی این حادثه را بیان نموده اند.که ارزش فراوان آن بر هیچ کس پوشیده نیست و نه فقط مسلمانان بلکه همه آزادگان جهان نیز از آن درس ها آموخته اند.
بعد اعتقادی قیام امام حسین(ع)و مساله ولایت و امامت فرزندان حضرت علی(ع)و حضرت فاطمه سلام الله علیها نیز محل بحث علمای بزرگ چهارده قرن گذشته بوده است مجاهدتهای فراموش نشدنی علما و اندیشمندان اسلامی شیعه برای ترویج حقیقت و مقابله با مظالم و جهل افکنی خلفای باصطلاح اسلامی و شاهان ستمگری که از همین خلیفه ها مشروعیت الهی کسب می کرده بر پیشانی تمدن اسلامی می درخشد.
دراین میانه نمی توان به ابعاد اجتماعی این فرهنگ تمدن ساز که مبتنی بر عدالت،کرامت و آزادگی بنا نهاده شده توجه نکرد تنها به تقویت ابعاد عاطفی و احساسی این فرهنگ بسنده نموده هرچند حاکمان ،برای توجیه اسلام پناهی خود در جهت انحراف افکار عمومی از ظلم و ستم بهره برده اند بیشترین سوء استفاده از این شیوه تلخ در دوران صفویه اتفاق افتاد هر چند نمیتوان مجاهدت عالمان بزرگ آن دوران که از فرصت اسلام پناهی شاهان صفوی و از فضای احساسی آن دوران بهره گرفته و به بازسازی متون و منابع شیعه پرداخته و انقلابی فکری در جهان تشیع را پایه گذاری نمودند را فراموش نمود باید توجه کنیم که دغدغه علی در آن دوران جمع آوری متون اسلامی و بازسازی اندیشه بودند دفاع از شاهان کج فهمان مجاهده عالمان بزرگ آن دوران را به پادشاهان صفوی نسبت می دهند.شاهان ستمگر اقدامات خود را با هدف دیگری دنبال می کردند،در همان زمان نیز در میان همین علما و اندیشمندان بزرگ کسانی بودند که رنج زندان و تبعید را به جان خردیدند تا مانع سوء استفاده حاکمان ظالم و ستمگر بشوند و سیر تاریخ اینگونه رقم خورد که چهره های علمی و روحانی به تحقیق و قلم فرسائی پرداختند.در عصر کنونی در سایه انقلاب اسلامی و اندیشه مترقی حضرت امام فرصت یافته تا به تجددخواهی فکری توجه نمایند.کسانی مثل دکتر شریعتی تشیع علوی و صفوی را نوشتند تا مانع سوء استفاده شاه مخلوع و روحانیون آنچنانی شود و مراسم عزاداری شکل دیگری پیدا نمود شما به روضه هایی که شهید بزرگوار آیت الله مطهری می خواند توجه نمائید ذکر ابا عبدالله با بیان فلسفه قیام و سرتاسر آگاهی بخشی و راهنمایی شیوه زندگی کردن منابرحسینی پر شد از جوانان تا شیوه زندگی کردن را بیاموزند و انقلاب اسلامی مبتنی بر فرهنگ عاشورا فرهنگ آگاهی و شهادت و پس از شهادت شکل گرفت و پیروز شد امام خمینی از تبعید به وطن بازگشت وانقلاب به پیروزی رسید کسی نمی تواند نقش این فرهنگ را در شکل گیری و پیروزی انقلاب نادیده بگیرد.انقلابی که فلسفه آن مبارزه با ظلم و جهل بود.
وامروز درعاشورای سال 1390 ه .ش تلاش چندباره برای حق طلبان و حق جویان، آنانکه نمی خواهند قلم خود را به صاحبان قدرت و مال بفروشند و زبان سرخ دارند و می خواهند راه حسین را ادامه دهند فرصت است روضه می خوانند،سینه می زنند و باصدای بلند برای حسینی که برای آگاه نمودن امت جدش به شهادت رسید گریه می کنند سخنان خطیبان و عاشورائیان و دسته های عزاداری سینه زنان در سالهای 56 و 57 را هرگز فراموش نمی کنیم که سرتاسر آگاهی بخشی بود،اتحاد و یکپارچگی مردم در شناخت حق و حق طلبی بود.
در همین چند شب که در مجالس عزای حسینی شرکت نمودم اشارات خطبا و مدیحه سرایان بسیار جالب است هر چند بزرگنمایی و غلو در برخی از بخش های عاطفی فرصت کمتری در پرداختن به فلسفه قیام اباعبدالله (ع)را باقی می گذارد. جمله حضرت امام که گفت”هرچه داریم از محرم و صفر است”کلام پر رمز و رازی است که به همین مجالس عزاداری امام حسین و عنصر آگاهی بخشی که چشم اسفندیار ستمگران است اشاره دارد و حقیقتا همین مجالس عزاداری دیکتاتور را به زانو درآورد بدون شک عنصر ظلم ستیزی و آگاهی بخشی عاشورا در کنار جوش و خروش و شور حسینی قوی ترین سرمایه اجتماعی مسلمانان در مبارزه با ظلم و جهل و جلوگیری از انحراف و خرافات است.
اجازه دهید در پایان از صدا و سیما گلایه کنیم که در این سال ها جای بحث های علمی و آزادانه در مورد فلسفه نهضت عاشورا بسیار کمرنگ شده است،آیا صدا و سیما این فرصتهای فراوانی که با بیت المال در اختیار دارد نباید در اختیار حوزویان و دانشگاهیان عالم و فکور قرار دهد که با جذب گروه های مختلف فکری و سیاسی برای بحث و بررسی این واقعه اثر گذار تاریخی ،شور و نشاط را با آگاهی بخشی همراه سازد؟!
باید هشدار گونه به این حقیقت توجه کنیم که مجالس عزاداری حسینی و تبلیغات عاشورایی در کشور انقلابی که هدفش آزادگی و عدالت و کرامت انسان بوده است باید بگونه ای باشد که مردم ،از این ظرف تاریخی بهره های آگاهی بخشی بیشتری ببرند و منتقدان با تکیه بر فلسفه قیام عاشورا سخن بیشتر بگویند و در غیر اینصورت هیچ تضمینی وجود ندارد که انحراف ایجاد نشود .بدون شک هر جامعه ای که آگاه تر،ظلم ستیز تر و عدالت طلب تر خواهد بود.
منبع: جماران
