ماه میهمانی خدا / تجسس در امور دیگران ممنوع!
چکیده :جان ومال و آبروي هر انساني محترم است و در يك جامعه اسلامي به طريق اولي بايستي جان و مال و آبرو و حيثيت مسلمانان را حرمت نهاد ومتعرض آنها نشد. اصولاً امنيت هر جامعه اي در گرو رعايت اين حرمت هاست. براين اساس آئين انسان ساز اسلام جان و مال و آبروي مسلمانان را محترم شمرده وهرگونه تجاوز به آنها را حرام و گناه كبيره دانسته است....
اسماعیل علوی
يكي از اصول اخلاق اسلامي كه لازم است همه مسلمانان بدان پايبند باشند و عدول از آن گناه بزرگي محسوب شود عدم تجسس در زندگي ديگران است، گناهي كه امروزه رواج دارد و به آن دامن هم زده مي شود.
اساساً جان ومال و آبروي هر انساني محترم است و در يك جامعه اسلامي به طريق اولي بايستي جان و مال و آبرو و حيثيت مسلمانان را حرمت نهاد ومتعرض آنها نشد. اصولاً امنيت هر جامعه اي در گرو رعايت اين حرمت هاست. براين اساس آئين انسان ساز اسلام جان و مال و آبروي مسلمانان را محترم شمرده وهرگونه تجاوز به آنها را حرام و گناه كبيره دانسته است. دايره مشمول اين رعايت تا بدانجا كشيده شده است كه حتي در عالم فكر و خيال هم نمي توان به مسلمانان بدگمان شد و او را متهم كرد و حريم شخصيت او را با ناپاكي ها آلود و درمورد او داوري بد كرد، به عبارت ديگر بايستي به حدود امنيت جاني، مالي و حيثيتي مسلمانان مورد چهارمي را هم افزود و آن امنيت پنداري است به اين معنا كه در عالم خيال و پندار هم بايستي امنيت حيثيتي افراد جامعه اسلامي را رعايت كرد. قرآن كريم به صراحت در اين مورد دستور اجتناب از شك و بدگماني نسبت به آحاد جامعه داده و آن را «اثم» و گناه بزرگ شمرده است. پيامبر اكرم (ص) در يكي از بيانات شيواي خود به هر چهارمورد رعايتهاي اخلاقي اشاره نموده و فرموده است: «خداوند، تجاوز به خون، مال و آبروي مسلمانان راحرام نموده و هرگز اجازه نداده است كه كسي به يك فرد مسلمان بدگمان شود و حتي در ذهن و فكرخود به او نسبت ناروا بدهد.»ريشه اين تجاوز و گناه بزرگ در بدبيني و سوءظن است كه اين خود نيز از يك بيماري خطرناك روحي حكايت دارد. فرد بدبين و داراي سوءظن مسلماً فرد سالم و متعادلي نيست و از يك ناهنجاري روحي رنج مي برد.
بدبيني آفت بزرگي است كه منطق انساني ايجاد ارتباط با آحاد جامعه را مخدوش مي كند ومتأسفانه از بيماريهاي مسري و آلوده كننده است.اين عادت منفي زمينه ساز تجسس و جست وجو در زندگي و معاشرت ديگران است. قرآن كريم صفت تجسس و جست وجو در زندگي ديگران را نكوهش كرده و صريحاً آن را ممنوع كرده است.
روحيه تجسس همانگونه كه از بيماري بدبيني و سوءظن الهام مي گيرد، پديده شوم و مخرب غيبت و بدگويي را به عنوان نتيجه منجر مي گردد. زيرا كساني كه مراقب زندگي ديگران هستند و گاه چيزي را مشاهده كنند و بنا بر تفسير خود آن را جرم و عيب تلقي نمايند نمي توانند آن را كتمان كنند و براي اين و آن بازگو نسازند.
بنابراين سه رذيله بدبيني، تجسس و غيبت در پيوند با هم يك زنجيره را تشكيل مي دهند و امنيت جامعه را با مخاطره مواجه مي سازند.
لازمه اخوت و برادري اسلامي كه دين مبين اسلام مروج آن است پرهيز از اين گناهان و طرد مرتكبين آنهاست. پيشواي بزرگ ما امام صادق (ع) مي فرمايد: «دورترين حالات انسان از خدا اين است كه آدمي با كسي طرح دوستي بريزد و در اين بين، لغزشهاي وي را براي اينكه روزي او را مفتضح سازد به خاطر بسپارد.»
چنانكه ملاحظه مي كنيد، امام صادق (ع) در تقبيح اين گناه آن را دورترين حالت از خداوند برمي شمرد و پيامبر رحمت، رسول گرامي اسلام (ص) با نفي مسلمان حقيقي بودن چنين افرادي مي فرمايد: اي كساني كه به زبان مؤمن هستيد و در دل ايمان نداريد، مسلمانان را بد مي گوييد و از عيوب مخفي آنان تجسس و كنجكاوي مكنيد.با وجود اين تعاليم و صراحتهاي بسياري به تقبيح آن چگونه عده اي به اينگونه گناهان بزرگ آشكار مبادرت مي كنند و اي بسا آن را در راستاي وظايف ايمان و مسلمانان خود برمي شمرند و در سطح عمومي عرض و آبروي كسي را مي برند.
