خوشچهره: در اجرایطرح هدفمند کردن یارانه ها سادهنگری و شتاب زدگی وجود دارد
چکیده :متاسفانه در مورد طراحی جزئیات اجرایی طرح هدفمندی و همین طور در مورد زمان آغاز اجرای این طرح، بهنظر می رسد که با قدری شتابزدگی و ساده نگری مواجه هستیم و مدیران اجرایی این طرح بهدلیل عدم اشراف کامل بهاطلاعات، نگرش دقیقی در مورد چگونگی اجرای مراحل بعدی این طرح...
یک کارشناس مسائل اقتصادی معتقد است که رکود در اقتصاد جهانی عامل اصلی رکود تولید ایران نیست بلکه این واردات گسترده است که وضعیت تولید داخلی را به این وضعیت در آورده است. این اقتصاددان همچنین به آسیب شناسی اجرای طرح هدفمند کردن یارانهها پرداخت و گفت: «در اجرای این طرح با ساده نگری و شتاب زدگی مواجه هستیم.»
به گزارش فرارو، محمد خوش چهره استاد اقتصاد دانشگاه تهران در گفت و گویی مفصل با روزنامه تهران امروز انتقادات عمده ای را به نحوه اجرای هدفمند کردن یارانهها وارد کرد. وی ضمن تاکید بر این که نه منتقد کامل این طرح است و نه موافق آن گفت: «فقط بهعنوان یک معلم اقتصاد همواره سعی کرده ام توجه کارشناسان و مدیران اجرایی را بهچالش های پیش روی این طرح جلب نمایم.»
وی با انتقاد از شتاب زدگی در طراحی اجرای هدفمند کردن یارانهها اظهار کرد: «متاسفانه در مورد طراحی جزئیات اجرایی طرح هدفمندی و همین طور در مورد زمان آغاز اجرای این طرح، بهنظر می رسد که با قدری شتابزدگی و ساده نگری مواجه هستیم و مدیران اجرایی این طرح بهدلیل عدم اشراف کامل بهاطلاعات، نگرش دقیقی در مورد چگونگی اجرای مراحل بعدی این طرح ندارند.»
این اقتصادان معتقد است بهنظر می رسد که بهتر بود آغاز اجرای طرح هدفمندی قدری بهتعویق میافتاد تا مدیران اجرایی این طرح بتوانند بهتجزیه و تحلیل نسبتا جامعی در مورد شرایط فعلی اقتصاد کشور رسیده و به این ترتیب قادرباشند جزئیات مربوط بهمراحل مختلف این طرح را با دقت طراحی نمایند.
خوش چهره با بیان این که این طرح باعث ایجاد تحول عظیم در کشور میشود یکی نقاط ضعف آن را پرداخت یارانه نقدی دانست و گفت: «در کوتاه مدت میتوان با کاهش بخشهای عمرانی و دستکاری ردیفهای بودجه و تخصیص این منابع برای پرداخت یارانه نقدی و نیز با چاپ و عرضه پول جدید تا حدی منابع مالی مربوط بهپرداخت یارانه نقدی را تامین نمود اما در دراز مدت با توجه بهمسئله شکل گیری انتظارات تورمی و با توجه بهاین که خود دولت بزرگترین مصرفکننده جامعه و در نتیجه بزرگترین آسیبپذیر در قبال تورم محسوب میشود، بهنظر میرسد بخش های مربوط بهبهداشت، آموزش و پرورش، نیروی نظامی و انتظامی و دیگر بخش های عمومی با کسری بودجه مواجه شوند و در تورم پیش آمده بیشترین فشار را متحمل شوند.»
وی دومین چالش جدی اجرای هدفمند کردن یارانهها را وجود مشکلات متعددی بر سرز راه بخش تولید دانست و افزود: «روز بهروز سرمایه گذاری در بخش های تولیدی کاهش یافته و این سرمایه ها بهبخش های خدماتی غیرمولد منتقل می گردد. طبیعتا در صورتی که افزایش ناگهانی قیمت انرژی، شرایط را برای تولیدکنندگان در بخش های صنعتی و کشاورزی دشوارتر نماید، روند کاهش سرمایهگذاری در بخش های تولیدی تشدید خواهد شد.»
خوش چهره با اشاره به افزایش قارچوار بانکها در اقتصاد کشور تاکید کرد که در حال حاضر نیز بخش قابل توجهی از منابع مالی کشور بهسمت خدمات غیرمولد میرود. درست بههمین دلیل است که می بینیم در شرایط حکمفرمایی رکود شدید بر بخش های تولیدی کشور، بانکهای جدید مرتبا همچون قارچ رشد می کنند.
این استاد اقتصاد گفت: «باید توجه کنیم که در یک اقتصاد سالم، وظیفه بانک ها این است که خون را بهبدن یک اقتصاد سالم پمپاژ نمایند اما در ایران میبینیم که تولید اقتصادی رونق چندانی ندارد و بدن اقتصاد ضعیف است اما پمپاژ فراوان خون داریم. با توجه بهاینکه تولید در شرایط رکود شدید قرار دارد، می توان نتیجه گرفت که بهاحتمال زیاد بخش زیادی از اعتبارات بانکی بهبخش های غیرتولیدی اختصاص می یابد که همان طور که اشاره کردم، بهمنزله هدر رفتن خون در یک بدن بیمار است.»
این نماینده مجلس هفتم بیشترین تبعات اقتصادی هدفمندی را در بخش مسکن، صنعت و کشاورزی دانست و اظهار کرد: «در حال حاضر در بخش های کشاورزی، صنعت و همینطور مسکن دچار رکود هستیم و من امیدوارم مدیریت مناسبی برای کاهش تبعات منفی طرح هدفمندی بر این بخشها درنظر گرفته شود تا این رکود دستکم تشدید نشود.»
وی با اشاره به رکود در بخش مسکن افزود متاسفانه شاهد هستیم که این بخش که می تواند ده ها هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد نموده و جزو بخش های پیشتاز اقتصاد ما باشد، هماکنون در رکود شدیدی گرفتار شده است که نشانه آن را می توان در افت قابل توجه میزان ساخت و ساز در کلیه شهرهای کشور مشاهده نمود.
خوش چهره تصریح کرد که هاین ترتیب زمینهسازی برای رونق بخش مسکن، باید یکی از سیاستهای کلیدی مدنظر در اقتصاد کشور باشد اما در صورتی که مدیریت منطقی در طرح هدفمندی بهکار گرفته نشود، افزایش ناگهانی قیمت انرژی برای تولیدکنندگان سیمان و فولاد و آجر و امثالهم، می تواند رکود ساخت و ساز را باز هم تشدید نماید.
وی معتقد است در این شرایط در صورت افزایش قابل توجه قیمت مصالح ساختمانی و با توجه بهاینکه بهدلیل رکود موجود در بازار مسکن امکان افزایش قیمت فروش مسکن وجود ندارد، میزان سود سرمایه گذاری در بخش ساخت و ساز باز هم کاهش خواهد یافت و در نتیجه ممکن است سرمایهگذاری در بخش مسکن باز هم کاهش پیدا کند که قطعا باعث از بین رفتن موقعیت های شغلی فراوانی خواهد شد.
این اقتصادان میزان آسیب بالقوه بخش صنعت و کشاورزی را بالا دانست و دلایلی مشابه با دلایل آسیب در بخش مسکن برای آن ذکر کرد. خوش چهره گفت: «در این زمینه بهدلیل ابهامات موجود در زمینه نحوه افزایش قیمت برق مصرفی صنایع و کشاورزان نمی توان اظهارنظر دقیقی ارائه نمود. ضمن آنکه نحوه افزایش قیمت گازوئیل هم می تواند در هزینه حملونقل محصولات کشاورزی و صنعتی و در نتیجه در قیمت تمام شده آنها تاثیرات جدی بر جای گذارد که باید برای رفع آن برنامه ریزی مناسب صورت گیرد.»
استاد دانشگاه تهران یکی از دلایل کم رونقی تولید را وضعیت واردات به کشور عنوان کرد و افزود متاسفانه در حال حاضر می بینیم که از یک طرف مرتبا شعار حمایت از اقشار کم درآمد مطرح می شود، اما بهواردات گسترده محصولات کشاورزی مختلف که جزو عوامل کلیدی لطمه بهدرآمد اقشار کم درآمد روستایی است، بسیار کم توجه می شود.
وی تاکید کرد قطعا هر مقدار هم که یارانه نقدی بهاقشار کم درآمد پرداخته شود، نمی تواند جایگزین درآمد ازدست رفتهای گردد که می توانست در صورت کنترل واردات محصولات کشاورزی و مدیریت صحیح برنامه هایی مانند خرید تضمینی تولیدات کشاورزان نصیب اقشار کم درآمد روستایی شود.
خوش چهره در پاسخ به این پرسش که آیا رکود جهانی عامل اصلی رکود تولید در کشور است یا خیر؟، اظهار کرد: «من تایید می کنم که بخشی از دلیل رکود در تولید کشور، بهتحریم های اقتصادی و شیطنت های برخی از کشورهای غربی مربوط می شود اما بهنظرم منطقی نیست که بخواهیم رکود جهانی را دلیلی برای توجیه رکود در ایران اعلام کنیم.»
وی در توضیح این مطلب خود گفت: «زیرا عامل اصلی رکود جهانی، بهکمبود تقاضا برای محصولات مختلف صنعتی و کشاورزی مربوط می شود. در حالی که ما در ایران با یک بازار بزرگ ۷۰ میلیونی رو بهرو هستیم که اتفاقا تقاضای نسبتا بالایی برای انواع محصولات صنعتی و کشاورزی در آن وجود دارد. مصداق این تقاضای بالا، خرید قابل توجه محصولات کشاورزی و صنعتی وارداتی توسط ۷۰ میلیون ایرانی است.»
وی افزود بنابراین بهنظر می رسد که تقاضای محصولات مختلف در ایران، همچنان قابل توجه است و همین مسئله شرایط بالقوه مناسبی برای رونق تولید در کشور فراهم می آورد. در نتیجه مسئله ای که باعث رکود تولید در کشور شده، این است که ما بخش عمده تقاضای محصولات کشاورزی و صنعتی را میخواهیم از طریق واردات گسترده جواب دهیم، نه از طریق تولیدات داخلی!
