قطع رابطه با گامبیا، به خاطر ضعف دستگاه دیپلماسی ما بود

چکیده :قطع روابط با گامبیا، به دلیل ناکارامدی و ضعف های بنیادی دستگاه دیپلماسی ماست و تا زمانی که ما بی‌مبنا ولی با بوق و کرنا کارهای خود را انجام می‌دهیم و رویکردمان را درست نمی‌کنیم، از این اتفاق‌ها خواهد افتاد. / گامبیا که در جریان بحران کشف اسلحه ارسالی از ایران در نیجریه، به عنوان مقصد نهایی اسلحه مطرح شده و به دلیل نقض تحریم ایران در معرض سوال قرار گرفته، برای اینکه خود را مبرا جلوه بدهد، در یک اقدام پیش گیرانه، رابطه اش با ایران قطع کرده...

گامبیا برای فرار از اتهام نقض تحریم ایران، اعلام قطع رابطه کرد

اعلام قطع یک جانبه ی رابطه با ایران از سوی گامبیا، اتفاقی غیرمنتظره برای ایران بود. گامبیا کشوری کوچک در ساحل غربی قاره آفریقاست. گامبیا به لحاظ جغرافیایی تنها یک همسایه دارد، چرا که محصور در کشور بزرگ و بااهمیت سنگال است و به جز مرز دریایی، با هیچ کشوری غیر از سنگال، مرز مشترک ندارد. از این رو ارسال سلاح برای این کشور، نوعی تحریک کشور بزرگ و بااهمیت سنگال نیز محسوب می‌شود که از قضا روابط خوبی هم با ایران دارد.

با توجه به این شرایط خاص، خبر قطع روابط ایران و گامبیا، آن هم با فاصله اندکی پس از بالا گرفتن بحران ارسال سلاح از ایران به نیجریه، موجب حیرت بسیاری از کارشناسان سیاسی و افراد پیگیر سرنوشت سیاسی ایران شده است. خبرنگار کلمه برای بررسی ابعاد این دو بحران و ارتباط آنها، مصاحبه‌ای با جاوید قربان اوغلی، کارشناس مسائل سیاس خارجی، انجام داده است که در ادامه می‌خوانید:

ارزیابی شما از علت قطع روابط ایران و گامبیا چیست؟

علت قطعی اعلام قطع روابط یک جانبه ی روابط گامبیا با ایران که خبر آن در چند روز اخیر منتشر شده است، هنوز مشخص نیست و تا زمانی که دولت گامبیا به صورت رسمی به ایران اعلام نکند، نمی توان به صورت قطعی درباره آن صحبت کرد.

آیا در سالهای اخیر مشکلی در روابط ایران و گامبیا وجود داشت؟

نه، به نظر من روابط گامبیا و ایران از روابط خوب و مستحکمی برخوردار بود.

در زمان اقای خاتمی روابط به چه شکلی بود؟

در گامبیا، از سال 1994 آقای یحیی جامه که در یک کودتای نظامی اقای داود ساوارا را سرنگون کرد و قدرت را به دست گرفت، روابط خوبی را با ایران و کشورهای دیگر برقرار کرد و از معدود کشورهایی بود که در اجلاس سران اسلامی در تهران در زمان اقای خاتمی هم شرکت کرد. در زمان ایشان، روابط ایران و گامبیا بسیار مستحکم بود.

بعد از آقای خاتمی چطور؟ در زمان آقای احمدی نژاد روابط به چه صورتی درآمد؟

بعد از آن همین‌طور بود. به طوری که در سال 84 دولت آقای احمدی نژاد بر سر کار آمد، به دلیل پیشینه روابط خوبی که بین دو کشور بود، گامبیا اولین رئیس کشوری بود که وی را به عنوان میهمان ویژه اجلاس سران اتحادیه افریقایی به کشور خودش دعوت کرد.

پس از سال 84 آیا روابط ایران و گامبیا به مستحکمی گذشته بود؟

در تابستان سال 85 در گامبیا اجلاس سران اتحادیه افریقا برگزار شد. اقای چاوز از آقای احمدی نژاد دعوت کرد که به عنوان میهمان ویژه شرکت کند. پس از آن هم آقای احمدی نژاد حداقل در دو نوبت گذری، یکی در مسیر سفر خود به نیویورک برای سوخت‌گیری و دومی در آذرماه سال گذشته به صورت رسمی، به گامبیا سفر کرد.

رئیس‌جمهور گامبیا چطور؟ او هم به تهران دعوت شد؟

دعوت رسمی نشد، اما آقای یحیی جامه رییس جمهور گامبیا نیز حداقل دو بار به ایران سفر کرد و با احمدی نژاد دیدار داشت و روابط ایران با گامبیا نیز همچنان خوب بود. به طوری که نهادهایی مانند سپاه، بعضی از پروژه ها را در گامبیا به اجرا در می آوردند.

پس چرا کشور گامبیا ناگهان تصمیم گرفت روابطش را با ایران قطع کند؟ چه شد که روابط خوب دو کشور، ناگهان از بین رفت؟

به نظر می رسد که دلیل اتخاذ این تصمیم ناگهانی و دور از انتظار، ارسال اسلحه ایران به نیجریه باشد.

ماجرای ارسال اسلحه ایران به نیجریه، در واقع چه بود؟

اولین چیزی که نیجریه بعد از پیدا کردن اسلحه از ایران سوال کرد، این بود که به چه دلیل این محموله اسلحه از ایران فرستاده شده است. ایران ادعا کرد که مقصد نهایی این اسلحه ها نیجریه نبود و ظاهرا آقای متکی در مذاکراتی که داشتند، اعلام کردند که مقصد نهایی اسلحه ها گامبیا بوده است.

حتی بر طبق اطلاعاتی که من دارم، آقای یحیی جامه، رئیس جمهور گامبیا، هم فرستاده ای را به نیجریه فرستاده بود تا به آنها اطمینان دهد که مقصد نهایی اسلحه ها پایتخت گامبیا بوده است.

از این رو، شاید یحیی جامع فکر می کرد که این مساله با یک رفت و آمد دیپلماتیک بین تهران. نیجریه و بانجول حل و فصل می شود. منتهی به علت مسائلی که بعدا پیش آمد، نیجریه به رغم سفر اقای متکی، این مساله را به شورای امنیت گزارش کرد و اتفاقا درست در روز دوشنبه هفته گذشته، وقتی که اقای متکی داشت در مصاحبه ای می گفت که با سفر من سوءتفاهم ها رفع شد، نیجریه به نماینده خود در سازمان ملل دستور داد که این مورد را به عنوان نقض قطعنامه 1929 در شورای امنیت گزارش کند و این کار هم صورت گرفت.

آیا این مساله به قطع روابط ایران و گامبیا مرتبط است؟

احتمال می دهم در گزارشی که دولت نیجریه به شورای امنیت ارائه کرده، نامی از گامبیا به عنوان مقصد نهایی حمل اسلحه هم برده شده است. به همین خاطر دولت بانجول که دیده است به دلیل نقض تحریم ها در معرض سوال قرار گرفته، برای اینکه خود را مبرا جلوه بدهد، در یک اقدام پیش گیرانه که ممکن است با فشار برخی از کشورها نیز همراه بوده باشد، اعلام کرده که رابطه اش با ایران را قطع می کند. گامبیا با اعلام این مطلب، به این بحران شوک وارد کرد تا خود را از مظان اتهام دور نگه دارد.

دستگاه دیپلماسی ایران چه نقشی در قطع رابطه ایران و گامبیا داشت؟

واقعیت این است که همه این مسائل به خاطر ضعف های دیپلماتیک ما در چند ساله اخیر و به خصوص در دو ماه اخیر اتفاق افتاده است. دستگاه سیاست خارجی ما در چند ماه اخیر؛ در جریان انتخاب اعضای شورای زنان سازمان ملل، در رابطه به یونسکو که یک سازمان معتبر بین المللی است و همچنین در بحران نیجریه، ضعف های وحشتناکی از خود نشان داد.

این ها همه از ضعف های بنیادی دستگاه دیپلماسی نشات می گیرد. به اعتقاد من، قطع روابط با گامبیا، به دلیل ناکارامدی دستگاه دیپلماسی کشور است و تا زمانی که ما بی مبنا ولی با بوق و کرنا کارهای خود را انجام می دهیم و رویکردمان را درست نمی کنیم، از این اتفاق ها خواهد افتاد. کسی که باد می کارد، با طوفان درو می کند.