هنوز طرح هدفمندسازی شروع نشده، نان گران شد
چکیده :ابهام پيرامون اصلاح قيمت نان و تاكيد وزير بازرگاني بر انجام اين كار در سال جاري در حالي است كه در شهرهايي مثل گرگان و گنبد حدود دو برابر شد و 100 درصد رشد قيمت داشته است. اين تغيير نرخ در حالي صورت گرفت كه چند روز تا آغاز رسمي اجراي طرح هدفمندكردن يارانهها باقي مانده است....
روزنامه فرهیختگان در گزارشی از دو برابر شدن قیمت نان در برخی مناطق کشور از جمله شهرهاي گرگان و گنبد خبر داد و از قول رئيس هياتمديره نانهاي صنعتي كشور نیز هشدار داد که: «در صورت حذف تدريجي يارانه نان شاهد تعطيلي بسياري از واحدهاي نان صنعتي و تبديل آنها به شيرينيفروشي خواهيم بود.»
در این گزارش آمده است: چندي پيش معاون وزير بازرگاني از ارسال نامهاي به احمدی نژاد مبنيبر حذف يكباره يارانه نان خبر داد كه در آن به تجربه واحدهاي آزادپز اشاره و هدفمندسازي آرد به عنوان عامل مهمي براي ارتقاي كيفيت نان و استفاده بهينه آن عنوان شده بود. بنابراين به دنبال آزادسازي نانواييهاي سنتي بيش از سه هزار واحد آزادپز در تهران راهاندازي شده و تعداد واحدهاي فعال در اين بخش به 10 هزار واحد افزايش پيدا كرد. اين در حالي است كه عمده آرد مصرفي اين بخش از كانالهاي غيررسمي تامين ميشود يعني دردسرها همچنان به جاي خود باقي است.
با تمامي اين برآوردها، هنوز درخصوص هدفمندي يارانه آرد در سال 89 ابهام وجود دارد، برخي مسوولان بر اين باورند كه در يك مرحله از بحث يارانه آرد و نان خارج شويم، چون خروج چندمرحلهاي باعث ايجاد شوكهاي متعدد در بازار ميشود و از سويي حذف يكباره يارانه آرد و نان به نفع مردم است كه البته گفته شده اين پيشنهاد با استقبال فعالان بخش نان كشور روبهرو شده است چرا كه به اعتقاد آنان با آزادسازي يارانه آرد نهتنها كيفيت نان افزايش خواهد يافت بلكه قيمت نيز رشدي نخواهد داشت و نظريه دوم اين بود كه اگر طبق مصوبه مجلس همان 40 هزار ميليارد يارانه مصوب شود 30 تا 40 درصد قيمتها افزايش پيدا كند.
وزير بازرگاني درخصوص قيمتگذاري نان در زمان اجراي هدفمندسازي يارانهها ميگويد: دولت در زمان اجراي هدفمندسازي يارانهها آرد مورد نياز نانوايان را به صورت تكنرخي عرضه ميكند. وي نرخ جهاني را مبناي محاسبه قيمت آرد در زمان اجراي هدفمندكردن يارانهها اعلام كرده است. به گفته غضنفري، قيمت هر قرص نان با اجراي تكنرخي كردن آن 250 تومان پيشبيني ميشود.
اما وي تصريح نكرده است كه 250 تومان شامل چه نانهايي با چه وزني ميشود؟ وي ميگويد: هماكنون قيمت آرد يارانهاي حدود 75 ريال و قيمت آرد براي آزادپزها 450 تومان است. بنابراين قيمتي كه تصور ميكنيم بعد از هدفمندكردن يارانهها اجرايي شود، بين دو قيمت مذكور خواهد بود.
به استقبال افزايش قيمتها
ابهام پيرامون اصلاح قيمت نان و تاكيد وزير بازرگاني بر انجام اين كار در سال جاري در حالي است كه در شهرهايي مثل گرگان و گنبد حدود دو برابر شد و 100 درصد رشد قيمت داشته است. اين تغيير نرخ در حالي صورت گرفت كه چند روز تا آغاز رسمي اجراي طرح هدفمندكردن يارانهها باقي مانده است. بنابراين اين شبهه را در اذهان شهروندان ايجاد كرده كه اين فرآيند، مقدمات اجراي هدفمند كردن يارانههاست.
از يك طرف رئيس اتحاديه نانوايان تهران ميگويد: «با اجراي طرح هدفمندي يارانهها قيمت نان سنتي افزايش پيدا ميكند اما هنوز هيچگونه قيمتگذارياي در اين خصوص صورت نگرفته است» و از طرف ديگر افزايش نرخ نان در شهرستانها از اجراي اين طرح در كلانشهري مثل تهران پيشي گرفته و نهتنها منتظر اعمالنظرهاي مسوولان نمانده بلكه سير صعودي خودخواسته را دنبال كرده است.
وزير بازرگاني در بيانات خود اظهار داشت: در طرحي كه وزارت بازرگاني براي كارگروه تحول اقتصادي ارائه كرده، آمده است، گندم با قيمتهاي جهاني در اختيار كارخانههاي آرد قرار بگيرد و آنها با يك قيمت عادلانه آن را به نانوا بدهند و نان هم براساس قيمتهاي جديد آرد عرضه شود. اين در حالي است كه نرخ نان بربري در نانواييهاي برخي شهرهاي گلستان ازجمله گرگان و گنبد، از 500 ريال به هزار ريال به ازاي هر قرص نان افزايش يافته است. قيمت هر قرص نان لواش از 350 ريال به 400 ريال افزايش يافت و وزن چانه هر قرص نان بربري نيز از 400 گرم به 430 گرم افزايش يافت و وزن چانه هر قرص نان لواش نيز همان 210 گرم باقي مانده است.
دستاندركاران اين طرح بايد در نظر بگيرند بر اساس قانون هدفمندشدن يارانهها، دولت موظف است يارانه آرد و نان را به ميزاني كه در لايحه بودجه ساليانه مشخص ميشود با روشهاي مناسب در اختيار مصرفكنندگان متقاضي قرار دهد. همچنين سرانه يارانه نان روستاييان و شهرهاي زير 20 هزار نفر و اقشار آسيبپذير در ساير شهرها به تشخيص دولت حداقل 50 درصد بيشتر از متوسط يارانه سرانه خواهد بود. علاوهبرآن دولت موظف است سياستهاي تشويقي و حمايتي لازم را براي ايجاد و گسترش واحدهاي توليد نان صنعتي و نيز كمك به جبران خسارت واحدهاي توليد آرد و نان كه در اجراي قانون هدفمندي يارانه ادامه فعاليت آنها با مشكل مواجه ميشود اتخاذ كند.
12 هزار تن نان صنعتي با كدام كارخانه
بايد خاطرنشان كرد در ايران چهار كارخانه نان صنعتي به نامهاي سنان با ظرفيت 50 تن، اومت با ظرفيت 50 تن، حور آذر با ظرفيت 30 تن و اميرنان مازندران با ظرفيت 30 تن وجود دارد. اين در حالي است كه هدف توليد 12 هزار تن در سال است. با اين وجود فقط چهار تا پنج درصد از ظرفيت نان كشور به نان حجيم و صنعتي اختصاص دارد كه در مقايسه با رقم 96 درصد بخش سنتي رقم بسيار ناچيزي است و ايجاد رقابت بين اين دو بخش بدون ايجاد شرايط مساوي در عمل غيرممكن است.
در اين ميان تبديل برخي واحدهاي نان صنعتي به توليد محصولات ديگر را ميتوان از پيامدهاي مديريت نادرست اين بخش عنوان كرد. طوري كه به گفته مجيد قهرمانان رئيس هياتمديره نانهاي صنعتي كشور، «در صورت حذف تدريجي يارانه نان شاهد تعطيلي بسياري از واحدهاي نان صنعتي و تبديل آنها به شيرينيفروشي خواهيم بود.» بنابراين اميد ميرود با تدابير مسوولان در بحث نان صنعتي، اين ظرفيت بيشتر شود.
سوالات متعددي پيرامون سرنوشت نان وجود دارد؛ اينكه آيا بهواقع اختصاص يارانه به بخش آرد و نان، موجب نارضايتي نانوايان و مردم ميشود؟ آيا دولت ميتواند وضعيت موجود پرداخت يارانهها را بهگونهاي تغيير دهد كه مردم خود يارانههاي دريافتي را مديريت كنند؟
پاسخ به اين سوالات به زمان و به چگونگي اجراي هدفمندي يارانه از سوي دولت بستگي دارد و چهبسا صبر صنف نان و بلاتكليفي مردم نگران را ميطلبد.
