رفع توقیف کتابها؛ وعدهای که فراموش شد
چکیده :حدود 50 روز پيش معاون جديد امور فرهنگي وزارت ارشاد از رفع توقيف 285 كتاب خبر داد كه برخي از آنها مدت زمان 2 سال در اداره كتاب وزارت ارشاد در بلاتكليفي به سر ميبردهاند. روابط عمومي معاونت امور فرهنگي وزارت ارشاد وعده داده بود كه جزئيات و نام اين كتابها را منتشر ميكند، اما تا به امروز اين اتفاق رخ نداده...
حدود 50 روز پيش بود كه بهمن دري، معاون جديد امور فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از رفع توقيف 285 كتاب خبر داد كه به گفته او برخي از آنها مدت زمان 2 سال در اداره كتاب وزارت ارشاد در بلاتكليفي به سر ميبردهاند.اين كتابها طبق اعلام معاونت فرهنگي وزارت ارشاد در زمينه شعر، رمان، داستان كوتاه، تاريخ و علوم انساني بودهاند.
اگرچه روابط عمومي معاونت امور فرهنگي وزارت ارشاد وعده داده بود كه جزئيات و نام اين كتابها را منتشر ميكند، اما تا به امروز اين اتفاق رخ نداده است.
شوخي سال
همين مساله باعث شده است تا پس از گذشت بيش از 50 روز از وعده رفع بلاتكليفي 285 عنوان كتاب هم رئيس اتحاديه ناشران و هم تعدادي از مديران انتشاراتي كشور در گفتگو با «جامجم» در مورد رفع بلاتكليفي كتابهايشان اظهار بياطلاعي كنند و برخي از آن به عنوان «شوخي سال» نام ببرند.
البته در همان روزهاي انتشار اين خبر حاشيههاي فراواني به وجود آمد و از زواياي مختلف به آن نگريسته شد عدهاي آن را كذب و برخي ديگر آن را صرفا داراي جنبههاي تبليغاتي براي يك مدير جديد دانستند.
مصاحبه نكردن بهمن دري و محمد اللهياري فومني ـ رئيس فعلي اداره كتاب ـ هم باعث شد تا به ابهامات اين ماجرا افزوده شود.
به عنوان مثال در همان روزگار محمدعلي رمضانيفراني مديركل اسبق اداره كتاب وزارت ارشاد كه به نوعي حجم بيشتر آثار بلاتكليف مانده به زمان مديريت او بازميگشت از اساس چيزي به نام «توقيف كتاب» را رد كرده و گفته بود: «در زمان مديريت من اساسا واژهاي با نام توقيف وجود نداشت و آنچه در اداره كتاب پيش از انتشار يك اثر رخ ميداد روال عادي بررسي يك كتاب بود كه نهايتا حدود يك تا 2 ماه زمان ميبرد.»
او درباره بلاتكليفي كتابها هم چنين اعلام نظر كرده بود كه «اگر كتابي در نهايت به هر دليل داراي مشكل بود، به ناشر و نويسنده آن اصلاحيات اعلام ميشد و پس از آن در صورت عدم توافق شايد مراحل فرجامخواهي آنها احتياج به يك بازه زماني داشت.»
هياهوي رسانهاي
اما محسن پرويز معاون سابق امور فرهنگي وزارت ارشاد كه با خروجش از اين وزارتخانه به يكباره در آماج هجمههاي اين خبر قرار گرفته بود، با حضور در يك برنامه راديويي در رسانه ملي، گفت: «من از شنيدن اين خبر شگفتزده شدهام، چون اگر چنين موضوعي صحت داشت، بازرسي وزارتخانه و نيز سازمان بازرسي كل كشور و نيز اطلاعاتي كه ناشران بعضا به من منتقل ميكردند، اين موضوع را به گوش من ميرساند.»
پرويز البته زيركانه و غيرمستقيم به كاربرد تبليغي اين خبر در آن روزگار اشاره كرده و گفته بود: «وقتي با چنين ادعايي روبهرو ميشويم، دو گزاره، صحت يا غلط آن پيش روي ماست. اگر اين خبر غلط باشد كه برد اعلام آن صرفا تبليغي بوده و من بارها در دوران مديريت خودم اعلام كرده بودم كه از كاركرد تبليغي در حوزه فرهنگ ابا دارم، اما اگر اين خبر صحت داشته باشد بايد در كنار آن اساميكتابهاي توقيفي نيز عنوان ميشد.»
بياطلاعي ناشران
اين نكته پاياني سخنان پرويز درواقع درخواستي است كه امروز اكثر ناشران و نويسندگان و جامعه اهل قلم از بهمن دري دارند، يعني اعلام جزئيات و اسامي كتابهايي كه از بلاتكليفي خارج شدهاند.
ناشراني همچون ثالث، مرواريد، مركز، نيلوفر، چشمه، هزاره، ققنوس و… كه هريك كتابهايي را در صف طولاني دريافت مجوز دارند، در گفتگو با «جامجم» ضمن اظهار بياطلاعي از رفع بلاتكليفي آثارشان گفتند كه همچنان آثاري را در نوبت انتظار طولاني براي دريافت مجوز دارند.
البته برخي ناشران فعال حوزه فرهنگ، ادبيات و انديشه مانند بوستان كتاب، فصل پنجم، صرير، نيستان و… هم وجود دارند كه مديران آنها در گفتگو با «جامجم» به طور كل مشكلي در زمينه انتشار كتاب و روند صدور مجوز يا به اصطلاح نظارت پيش از چاپ نداشتند و معتقد بودند كه در اين رابطه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي عملكرد خوبي داشته است.
اميد به آينده
البته در ميان ناشراني كه كتابهاشان در وضعيت بلاتكليفي قرار دارد، نشري مثل چشمه كه مديرش رياست اتحاديه ناشران را هم برعهده دارد، معتقد است كه بايد به بهمن دري فرصت بيشتري داد تا ايدههاي خودش را اجرايي كند.
حسن كيائيان ضمن تاكيد بر انتشار جزئيات كتابهاي رفع توقيف شده معتقد است كه بهمن دري رويكرد مثبتي دارد و ميتواند بسياري از مشكلات حوزه نشر را حل و فصل كند.
منبع: جام جم
