دلیل واقعی تعطیل شدن ربنای شجریان در صدا و سیما چیست؟

چکیده :تعطیل شدن مناجاتِ ربنا ، نه از عظمت ربنا می کاهد و نه شرحی بر منادی ربنا می خواهد .در وضعيتي كه صدا و سیما ترجیح می دهد همه چیزش به هم بیاید و مي خواهد ملت «ربنــا» یشان را به اذن دولت بگویند و به اذن دولت بشنوند ، پخش نشدن ربنـا ی استاد ، چندان دلایل پیچیده و عجیبی ندارد. علت همان «یکی نبودن دولت و ملت » است و سخن همان تفاوتی است که استاد گفته است « آنها کار خودشان را می‌کنند و "مـا " هم کار خودمان را می‌کنیم...

گروه اجتماعی کلمه- مهستی شیرازی: تعطيل شدن مناجاتِ ربنا در صدا و سيما ، نه از عظمت ربنا مي كاهد و نه شرحي بر منادي ربنا مي خواهد. تعطيل شدن ربنا، تنها نشان آن است كه صدا و سيما ترجيح مي دهد همه چيزش به هم بيايد .

اما ؛ اعتراض به اين خواسته ي صداو سيما، سبب شد اين جريان همه چيز خواه، در يك گزارش تحليلي  در رسانه های خود به «واكاوي دلايل پخش نشدن ربناي شجريان از صدا و سيما» بپردازد و به زعم خود استاد شجريان را در اردوگاه دشمنان تابلو دار جاي دهد و او را از مخالفان سرسخت نظام بخواند و لايه هاي انحراف فكري او را آشكار سازد . در هسته ي اصلي اين تحليل آمده است:

«تناقض‌‌ گويي هاي فراواني هم در نظرات شجريان در اين برنامه وجود دارد. محمدرضا شجريان در گفت‌وگو با بي‌بي‌سي توضيح مي‌دهد كه در زندگي‌اش هيچ‌گاه  گرايش سياسي خاصي  نداشته ولي مي‌گويد كه هميشه با خواسته‌هاي مردم  براي آزادي و دموكراسي هم‌سو بوده است، يعني از يك طرف خود را خارج از چارچوب‌هاي تعريف شده سياسي به حساب مي‌آورد و از طرف ديگر تندترين انتقادات خود را به رئيس جمهور و نظام جمهوري اسلامي بيان مي‌كند.»

من به محتويات اين مدعا كاري ندارم. درست و نادرست بودنش با مردم . من با همان واژه ي آغازين جمله مشكل دارم . همان « تناقضي » كه نويسنده هم از آن «رنج» برده است و در آن « اشكال » كرده است و بر بنياد آن استاد شجريان و هوادارانش را ضد انقلاب و ضد نظام خوانده است .

مسئله ي اصلي اين است كه ، اين « تناقض » اصالتاً وجود ندارد و نكته اين است كه ريشه ي اين تناقض موهوم ، « يكي دانستنِ دولت و ملت» است و جالب آن جاست كه تاريخ قرن بيستم راوي دولتمردان و حكمراناني است كه به اين « تناقض موهوم » گرفتار بوده اند .

اين «يكي دانستن و يكي خواستن و يكي كردنِ مردم و دولت »، در واقع نتايج عجيبي دارد. مثلاً : خواننده اي كه براي ملت بخواند و دولت را قبول نداشته باشد، مردمي نيست كه هيچ ؛ سياستمداري است كه به مخالفت با نظام و حكومت مشغول است . هنرمندي كه گرايشات سياسي نداشته باشد ، مردمي نيست و اگر همراه مردم بود ، بايد گرايش سياسي موافق دولت داشته باشد . نتيجه ي عجيب تر آن كه ،‌ اگر «دولت را همان ملت بخواهيم» ، آن گاه همه ي ملت بايد به رنگ دولت درآيند و حتي « ربنــا» يشان را به اذن دولت بگويند و به اذن دولت بشنوند و بهترين آن است كه صدا ي مردم و سيماي ملت با صدا و سيماي دولت يكي شود !

اما؛ داستان به همين جا ختم نمي شود و گرفتاري وقتي آغاز مي شود كه « يك هنرمند بزرگ و مردمي » با اين «پيش فرض» در افتد . آن وقت است كه بايد زمين و زمان را بهم دوخت و مفاهيم را عوض كرد و تاريخ را جابجا كرد تا به نحوي اين تناقض، موجه بيايد كه مثلاً به « واكاوي دلايل » مشغول ايم ! اگر هم در اين ميان ميليون ها هوادار اين هنرمند بزرگ و مردمي به هوادران يك جريان سياسي و «دشمنان تابلو دار » تبديل شدند ، چه باك ! مهم آن است كه مجبور نشويم در آن پيش فرضِ جادويي تجديد نظر كنيم . استالين هم براي آنكه در اين پيش فرض ، تجديد نظر نكند ، دستور داد تا در تاريخ شوروي بنويسند « نسخه ي اصلي خمسه ي نظامي ، به زبان تركي است و پارسيان براي آن كه نظامي را از آنِ خود كنند ، آن را به پارسي برگردانده اند و نسخه اصلي را نابود كرده اند ! »

باري ؛ پخش نشدن ربنـا ي استاد شجريان در صدا و سيما، چندان دلايل پيچيده و عجيبي ندارد. علت همان «يكي نبودن دولت و ملت » است و سخن همان تفاوتي است كه استاد گفته است « آنها كار خودشان را مي‌كنند و “مـا ” هم كار خودمان را مي‌كنيم.»