ابتکار: از اقدامات بزرگ روشنفكرانی مثل شریعتی این بود كه میان نگاه متعصبانه و نگاه روشنیبخش اسلام تفاوت قائل شدند
چکیده :دكتر شریعتی در دورهای كه جوانان متهم به سركشی و دینگریزی میشدند گفت؛ ما پدر و مادرها متهم هستیم كه نتوانستهایم دین را به درستی برای جوانان تبین كنیم، دین آگاهیبخش، احیاگر، انقلابی است و وقتی انسان به آن روی آورد، نمیتواند مقابل ظلم سكوت كند و خفت را...
عضو دانشجویان پیرو خط امام(ره) با بیان اینكه ” روشنفكران در هر جامعه، نقش روشنگری دارند” گفت: روشنفكر ضمن اینكه فكر و اندیشهاش از روشنی برخوردار است، برای دیگران روشنیبخش است.
معصومه ابتكار در گفتگو با ایسنا با بیان اینكه ” روشنفكر مسیر را برای دیگران هم روشن میكند” اظهاركرد:روشنفكر ازطریق مهارت و توانایی كه دارد تلاش میكند تا مسائل را با درك صحیح به درستی تجزیه و تحلیل كند.
وی روشنفكر متعهد را كسی دانست كه “در شرایط گرد و غبار كه حق و باطل آمیخته میشود، روشنگری میكند” و افزود: نقش روشنفكر این است؛ در شرایطی كه تشخیص حق از باطل دشوار میشود و شفافیت فضا از بین میرود، روشنگری كند تا جامعه از مسیر و راه اصلی گم نشود و حقیقت فراموش نشود.
وی با اشاره به سالگرد درگذشت دكتر شریعتی ، او را نمونه روشنفكر دینی و با خاستگاه كاملا دینی دانست و یادآور شد: دكتر شریعتی پس از ادامه تحصیل، در دوره ستمشاهی ـ كه بسیاری مسائل مربوط به دین مبهم بود و دینداران متهم به واپسگرایی بودند و البته دینداری سنتی هم توان آگاهیبخشی لازم در آن دوره را نداشت ـ به ایران بازگشت. به همین خاطر مردم از حقیقت دور مانده بودند و در این زمان روشنفكرانی مثل دكتر شریعتی و با نگاه مترقیانه و پیشرویی كه در جامعه ارائه كردند، بسیار مورد توجه جوانان قرار گرفتند و نگاه مترقیانهای را از اسلام معرفی كردند.
این عضو شورای عالی بنیاد باران با بیان اینكه “روشنفكرانی مثل دكتر شریعتی دردهای نسل جوان را مطرح كردند” خاطرنشان كرد: دكتر شریعتی در دورهای كه جوانان متهم به سركشی و دینگریزی میشدند گفت؛ ما پدر و مادرها متهم هستیم كه نتوانستهایم دین را به درستی برای جوانان تبین كنیم، دین آگاهیبخش، احیاگر، انقلابی است و وقتی انسان به آن روی آورد، نمیتواند مقابل ظلم سكوت كند و خفت را بپذیرد.
وی ادامه داد: بنابراین با نگاهی كه از دین ارائه شد، پویایی و حركت و جنبش درونی به نسل جوان به وجود آمد و زمینه برای نهضت حضرت امام(ره) فراهم شد.
وی با اشاره به اینكه ” روشنفكران دینی فقط دانشگاهی نبودهاند” گفت: در كنار دكتر شریعتی و شهید مصطفی چمران، افرادی مثل آیتالله مرتضی مطهری در نگاه روشنی كه از خاستگاه یك روحانی نسبت به دین داشتند، نقش ایفا كردند.
معاون رییسجمهور در دولت هشتم با بیان اینكه ” نگاه روشنبین، مترقی و رو به جلو، شجاعتی میخواهد كه در همه اعصار با اتهامات زیادی مواجه بوده است” اظهار كرد: روشنفكرانی مثل شریعتی، مطهری و …. با سختی بسیار افكار و عقاید خود را در سطح جامعه مطرح كردند، اما وقتی تفكراتشان مطرح شد با استقبال زیادی مواجه شدند و به دنبال آن جنبش فكری و اجتماعی ایجاد شد كه به انقلاب اسلامی منتهی گردید.
وی روشنفكری را از جنس نور دانست و تصریح كرد: ریشه روشنفكری در تفكر توحیدی است و در خطبه فدكیه حضرت زهرا(س) به زیبایی مورد اشاره قرار گرفته است؛ پس اگر مبنا بر تفكر توحیدی قرار گیرد، میتوانیم راه را پیدا كنیم؛ چراكه فكری كه از توحید منبعث شود، هم خودش میتواند راهش را پیدا كند و هم برای دیگران روشنی بخش است.
معاون رئیس دولت اصلاحات با اشاره به نقش تعقل، تفكر، تبعیت و پیروی و شهود نیز گفت: روشنفكری همیشه در تقابل با تبعیت و تقلید كوركورانه و تعصب و خرافات بوده است و از اقدامات بزرگ روشنفكرانی مثل دكتر شریعتی این بود كه توانستند میان خرافات و نگاه متعصبانه و نگاه روشنیبخش اسلام تفاوت قائل شوند، به طور مثال به زیبایی در مورد مناسك حج عنوان میكند كه اگر با شناخت و آگاهانه این مناسك دینی انجام شود، میتواند درون افراد تحول ایجاد كند.
ابتكارخاطرنشان كرد: كار روشنفكر دینی این است كه جلوهای از دین را معرفی كند كه احیاگر است.
وی با بیان اینكه ” به طور طبیعی در مرحله اول، مخاطبان جریان روشنفكری، نخبگان هستند” اظهاركرد: روشنفكر دینی حرف تازهای میزند كه ممكن است با تصورات غالب در یك جامعه، به ظاهر مغایرت داشته باشد؛ بنابراین اكثر نظرات روشنفكران مورد توجه نخبگان و دانشجویان قرار میگیرد؛ چراكه دانشجویان به عنوان پلی هستند میان مردم و نخبگان كه به خاطر خصلت حقطلبی و آزادیخواهی به دنبال حقیقت هستند.
عضو اصلاحطلب شورای شهر تهران خاطرنشان كرد: روشنفكرانی مثل شریعتی، چمران و مطهری به خوبی میدانستند چطور با نخبگان و كلیت نسل جوان ارتباط بگیرند و به همین خاطر گفتمانشان فراگیر شد و از مرز نخبگان عبور و جنبهای گسترده پیدا كرد. میتوان گفت رمز ماندگاری این روشنفكران گفتمان فراگیرشان بود كه قابل هضم برای سطوح مختلف سنی به ویژه جوانان بود و حتی میتوان گفت كلام دكتر شریعتی امروز هم در میان نسل جوان نفوذ دارد.
این عضو دانشجویان پیرو خط امام(ره) در ارتباط با روشنفكران دینی و متجددان دینی با بیان اینكه ” تعاریف در مورد متجدد دینی متفاوت است” توضیح داد: ظرفیتی در تعالیم اسلام و به ویژه تشیع وجود دارد كه تبلور آن در اجتهاد است و این پویایی را ایجاد میكند كه دین در جلوههای اقتضائات زمانه خود به صورت تجدد و درك نیازهای زمانه، به روز شدن و نوشدن پی درپی بروز مییابد.
وی با بیان اینكه ” نباید دینمدارای را مقابل تجدد قرار دهیم و یا به آن زاویه از تجدد بپردازیم كه دین را مربوط به حوزه فردی و خصوصی میداند” افزود: باید تجدد را وسیعتر ببینم كما اینكه بسیاری از روشنفكران دینی به تجدد پرداخته و سعی كردهاند دین را در قالب مورد پسند نسل آن دوره ارائه كنند و به دغدغهها و نیازهای جوانان بپردازند و در واقع به جای شماتت و سركوب نیازهای جوانان، آن را پرورش داده و در مسیر صحیح با آن برخورد كنند. با این نگاه از روشنفكر دینی نمیتوان آن را مقابل تجدد دانست البته با تاكید بر اینكه جلوههای اجتماعی و سیاسی دین را هم در نظر دارد.
وی با بیان اینكه “روشنفكر دینی در فضای آزاد و به دور از جبر و تحمیل میتواند موفق باشد، كاركرد خود را داشته باشد و پیام خود را برساند” گفت: البته روشنفكر علیرغم محدودیتها تلاش میكند و اثرگذار است و به طور مثال در زمان شاه كه حكومت موضع ضد دین داشت شاهد نقش روشنفكران بودیم. پس امروز هم كه در جمهوری اسلامی هستیم و شرایط متفاوت است باید با ظرافت به این موضوع پرداخت تا مباحث روشنفكری كاركرد خود را داشته باشد.
