اگر حرمت قانون بشکند هرج و مرج حاکم می شود

چکیده :در جایی که جنگ می شود اول نمی آیند پیمان صلح را بنویسند اول آتش بس می کنند می گویند موافقت کنید مدتی آتش بس شود فضا که آرام شد می نشینند در فضای آرام گفتگو می کنند. به عقیده من الان باید یک آتش بس بشود. اگر می خواهیم به وحدت برسیم وحدت راهکار دارد. من تصور می كنم راه بسته نیست و بن بستی وجود...

کلمه:آیت‌الله العظمی مكارم شیرازی درباره راهكارش برای عبور از شرایط فعلی تصریح كرد:در جایی كه جنگ می شود اول نمی آیند پیمان صلح را بنویسند اول آتش بس می كنند می گویند موافقت كنید مدتی آتش بس شود فضا كه آرام شد می نشینند در فضای آرام گفتگو می كنند. به عقیده من الان باید یك آتش بس بشود. اگر می خواهیم به وحدت برسیم وحدت راهكار دارد.

این مرجع تقلید كه عضو كمسیون زبان و مذهب و نماینده فارس در مجلس خبرگان قانون اساسی بوده، به مناسبت 12 آذر سالروز تصویب قانون اساسی در گفت‌وگو با پایگاه اطلاع رسانی و خبری جماران درباره تركیب این مجلس اظهار كرد: شایسته ترین، باسوادترین و آماده ترین علما، شخصیت‌ها و افراد انقلابی آن روز در آنجا جمع بودند یعنی واقعا تركیب بسیار تركیب شایسته‌ای بود. ما هر چه نگاه می‌كردیم افراد باشخصیت، علما، دانشمندان و افراد انقلابی و اهل علم و استاد جمع بودند. این تركیب تركیبی بود كه منحصر به همان مجلس بود كه بعد از آن در آن سطح، هیچ مجلسی تشكیل نشد و مایه امیدواری بود كه چنین مجلسی، قانون اساسی خوبی بنویسد و تجربه هم نشان داد كه قانون خوبی نوشته شد.

وی در پاسخ به این سوال كه این مجلس با آن همه تنوع در آن فضای انقلابی چگونه مدیریت می‌شد؟ گفت: مدیریت این مجلس بسیار عالی بود. مدیریت مجلس خبرگان قانون اساسی عمدتا با مرحوم آیت الله شهید بهشتی بود. شهید بهشتی بیست سال قبل از انقلاب درباره تاریخ مشروطیت مطالعه می‌كرد و قانون اساسی كشورهای مختلف را مطالعه كرده بود. اداره خوب شورای انقلاب و مجلس خبرگان قانون اساسی مرهون همین مدیریت مرحوم بهشتی بود.

مكارم شیرازی در پاسخ به این سوال كه اختلاف آراء در تصویب قوانین با چه روشی مدیریت می‌شد؟ اظهار كرد: روشی كه بر مجلس خبرگان حاكم بود روش سخت گیرانه‌ای بود. یعنی به آسانی از یك قانون عبور نمی‌كردند. می‌دانستند كه این قانون، قانون اساسی است نه قانون‌های معمولی كه امروز بنویسند بعد ببینند مشكلاتی دارد بعد از سه ماه و شش ماه عوض كنند. می‌دانستند قانون اساسی ماندگار است. من یادم است آن زمان در مورد برخی مواد كه بحث شد آراء به اجماع و حتی دو سوم هم نمی‌رسید. عده‌ای گفتند با اكثریت آراء تصویب شود. مرحوم بهشتی گفت ما باید هر كاری بكنیم تا مصوبه‌ها با دو سوم آراء باشد. اینقدر بحث و بررسی و كم و زیاد و تعدیل می‌شد تا دو سوم آراء كسب می‌شد. یعنی سخت گیرانه عمل می شد تا پایه ها محكم بشود.شهید بهشتی(ره) می گفت قانون اساسی اكثریت آراء فایده ندارد قوانین با دوسوم آراء باید تصویب شود.

وی افزود: روش روش سخت گیرانه‌ای بود گاهی روزها و ساعت ها طی می‌كشید ماده قانونی مورد بحث قرار می گرفت تا تصویب می شد. بخاطر همین سخت گیری ها مدت تصویب قانون اساسی كه یك ماه تعیین شده بود به دو ماه تبدیل شد. آنچه جوانان امروز باید بدانند این است كه چقدر آن زمان برای این قانون زحمت كشیده شد نمایندگان می خواستند تا آنجایی كه می توانند كاری خوب و عالی باشد.

این مرجع تقلید در ادامه خاطرنشان كرد: نكته مهمی كه درباره مجلس خبرگان قانون اساسی وجود دارد حال و هوای خاص حاكم بر آن بود. تازه انقلاب شده بود محیط ،محیط انقلابی بود افكار مردم انقلابی بود ارزشهای انقلابی مثل عدالت، آزادی، عزت، سلامت انسانی، حمایت از مظلومان دنیا و حمایت از قشرهای مستضعف خیلی پر رنگ بود. این ارزش ها در متن قانون اساسی پیاده شد. آن وقت حال و هوا و فضا چیزی دیگری بود،فضایی بود كه برای نوشتن قانون اساسی خیلی مفید و با ارزش بود. ارزشهای آن زمان، در تصویب قانون اساسی نقش داشت.

مكارم شیرازی خاطرنشان كرد: عوامل لیبرالی در مجلس خبرگان نفوذ كرده بودند و البته در اقلیت بودند. این مساله منحصر به بنی صدر هم نبود. اینها دست و پا می‌زدند كه مواد قانون اساسی را به سمت لیبرالیسم بكشند.ما و دوستان كه اكثریت بودیم می خواستیم قانون را به سمت اسلام و انقلاب نه شرقی و نه غربی بكشیم. خیلی فعالیت كردیم وقتی ماده ولایت فقیه با آن اختیارات تصویب شد بنی صدر عصبانی شد و بلند شد و گفت؛ پس برای رییس جمهور چی باقی ماند؟ چرا اختیارات رییس جمهور را به ولی فقیه دادید؟ رییس جمهور موقعیت بالایی در قانون دارد. بنی صدر می خواست همه اختیارات را بردارند به رییس جمهور بدهند. بنی صدر پیش بینی می كرد كه رییس جمهوری شود و همه اختیارات را به دست می‌گیرد.

وی یادآور شد: یكی از عواملی كه باعث شد دوستان ما به تصویب اصل 110 روی بیاورند جلوگیری از نفوذ افكار لیبرالی بود. چون حتی پیش نویس قانون اساسی هم كه نوشته شده بود برخی از آن افكار در آن بود. شاید هم بدون سوء نیت بود چون هنوز فضا فضای شاهنشاهی بود. درست است كه در شورای انقلاب تصویب شده بود ولی چون دستگاه طاغوتی تازه عوض شده بود فضا هنوز بكلی تغییر نكرده بود. یك مقدار هم ملاحظه خارجی ها بود فكر می كردند كه حالا اگر این اصل بیاید آنها چه می گویند داخلی ها چه می گویند. مطرح می شد كه غربی ها نمی پسندند و غیره. لذا این پیش نویس قانون اساسی سازگار با انقلاب نبود.

وی ادامه داد:‌ حضرت امام نمی خواستند بگویند این كار را به نفع خودش می‌كند. در اندیشه امام این مساله پررنگ بود. بحث های ولایت فقیه در نجف با پیش نویس قانون اساسی مخالف بود. امام بخاطر علو طبعی كه داشت نمی خواست خودش این كار را انجام دهد منتهی كسانی كه در مجلس خبرگان بودند می دانستند كه اگر كسی این كار را انجام ندهد فردا مشكل ساز خواهد بود. شبیه دوران مشروطه می شد. تجربه مشروطه سبب شد كه این اصل به قانون اساسی اضافه شد الان هم اگر این مساله نبود حال و هوای دیگری در كشور حاكم داشت.

وی در پاسخ به این سوال كه آن زمانی كه برخی موارد به قانون اساسی اضافه می شد، فعالان این مساله از امام مجوز گرفتند یا بر اساس برداشت خود عمل كردند؟ گفت: ظاهرا یك اجازه‌ای گرفته بودند.

این عضو كمیسیون زبان و مذهب مجلس خبرگان قانون اساسی گفت: این كمیسیون با همه كمیسیون‌های دیگر فرق می كرد برای اینكه نمایندگان همه اقلیت ها و مذاهب آنجا بودند. نماینده كلیمی ها، زردشتی ها و مسیحی ها و اهل سنت هم بودند و من هم نماینده شیعیان بودم. وضع من نسبت به بقیه فرق می كرد آنها نماینده اقلیت بودند و من نماینده اكثریت. ما خیلی با اینها صحبت كردیم تا اینها را قانع كنیم كه قبول كنند شیعه، به عنوان مذهب رسمی كشور در قانون اساسی تصویب شود. صحبت كردیم كه نمی شود دو تا مذهب رسمی باشد. اكثریت قاطع ایران هم شیعه هسند باید مذهب رسمی تشیع باشد ولی اهل سنت در مسائل شخصیه و احوال شخصیه قوانین خود را رعایت كنند و مذاهب سه گانه هم آزادی های زیادی خواهند داشت كه از زمان قانون اساسی قبل هم بهتر و خوبتر خواهند بود. ما با استدلال های مختلف و با حوصله فراوان اینها را قانع كردیم كه این ماده را تصویب كنند.

وی افزود: به هرحال همه زحمت زیادی كشیدند ما هم زحمت زیادی كشیدیم كه توانستیم مساله مذهب را بصورت پخته، عاقلانه، خوب و با در نظر گرفتن حقوق همه افراد به تصویب برسانیم. در صحن مجلس هم من از این اصل دفاع كردم. بعدها كه خدمت امام رسیدم ایشان گفتند كه “من صحبت های مجلس را گوش می دادم و دفاع شما را هم گوش دادم خیلی خوب بود.” ایشان پسندیده بودند و اظهار محبت هم كردند.

مكارم در پاسخ به این سوال كه به اصل 15 قانون اساسی كه به آزادی آموزش زبان‌های دیگر كشور مثل تركی و كردی غیر از زبان رسمی كشور تصریح دارد عمل نشده است و آموزش زبان‌های غیر رسمی با محدودیت‌های زیادی همراه است آیا این مساله در تضاد با روح قانون اساسی نیست؟ اظهار كرد:‌ معنی زبان رسمی این است كه ادارات با آن مكاتبه كنند رادیو و تلوزیون، عهدنامه ها، پیمان ها و .. با آن باشد و اینكه آموزش آزاد باشد كسی مانع آن نیست اما تاكنون به آن عمل نشده است. الان آموزش زبان های دیگر در آموزشگاه ها آزاد است. اما اینكه در مدارس دو زبان تدریس شود آن وقت مساله به زبان رسمی مربوط می شود چون مدارس مكان های رسمی هستند اگر این اتفاق بیافتد به معنی رسمی شدن دو زبان است.

وی گفت:‌ ‌باید امكاناتی داشته باشند و ممانعتی هم نباید باشد. البته ممانعت هم نمی شود اگر اینها بخواهند می توانند خودشان كار كنند. گاهی هم در رادیو ها در برخی از مناطق به زبان غیر فارسی هم صحبت می كنند.

مكارم شیرازی در پاسخ به پرسشی درباره نسبت ولایت فقیه و قانون و دیدگاه‌های حضرت امام (ره) در این باره گفت:‌ امام هر نوع فكری داشت شخصا این معنا را رعایت می كرد می گفت باید مسائل شكل قانونی پیدا كند. شاید در ذهنش این بود كه ولایت فقیه فراتر از قانون باشد ولی پایبند به قانون بود وقتی قانون تصویب شد در چارچوب قانون عمل می كرد. در غائله بنی صدر امام نیامد بنی صدر را عزل كند پس از واكنش مجلس طبق قانون به وظیفه خود عمل كرد. خود ایشان هم بعدا گفتند من به بنی صدر رای نداده ام. در عین حال در مراسم تنفیذ، حكم بنی صدر را تنفیذ كردند. این نشان می دهد امام قانون گرا بودند.

این مرجع تقلید درباره جایگاه قانون شكنی در دین اسلام عنوان كرد:‌ وقتی كه خبرگان مردم با آرای مردم انتخاب شده اند مجتهدین متعدد واساتید دانشگاهی از جهات حقوقی، شرعی، مسائل روز، نیازها و ضرورت ها را در نظر گرفتند و یك قانون اساسی نوشته اند، باید به آن عمل كرد. قانون هم فقط قانون اساسی نیست. قانون اساسی كه سهل است، حتی رعایت مقرارات راهنمایی و رانندگی هم ضرورت دارد دیگر قانون اساسی جای خود دارد.

مكارم شیرازی ادامه داد: همانطور كه گفتید متاسفانه قانون گریزی در خیلی ها هست از طبقات پایین گرفته تا باسوادها و نخبگان. هر جایی كه برخلاف میلشان است قانون را دور می زنند و این مشكلات زیادی در جامعه ایجاد می كند قانون اگر به ضرر من هم باشد اگر به آن احترام بگذاریم در پایان به نفع همه است. اگر حرمت قانون بشكند هرج و مرج حاكم می شود هر كسی بیاید قانونی را كه برخلاف میلش باشد بشكند، دیگر چیزی باقی نمی ماند.

وی با بیان این‌كه هرچه قانون شكنان موقعیت مهم تری داشته باشند خطر آن قانون شكنی بیشتر می‌شود، خاطرنشان كرد:‌ اگر در یك كشور رییس جمهوری باشد و بگوید قانونی را كه مجلس تصویب كرده، من اجرا نمی كنم. این معنی اش این است كه مجلس جایگاهی ندارد. دستگاه قضایی بگوید قانونی كه مجلس تصویب كرده، قابل اجرا نیست، این هم یعنی اینكه قانون جایگاهی ندارد. یا دستگاه قضایی چیزی را قبول كند ادارات بگویند ما نمی توانیم پشت این قضایا بیاستیم، این چیزی جز آنارشیسم و هرج و مرج نخواهد بود.

مكارم شیرازی تاكید كرد: باید اگر یكجا هم برخلاف نظام بود بنشینیم مذاكره بكنیم و سرانجام به جایی برسیم اگر به جایی هم نرسیدیم احترام قانون را نگه داریم. غالبا در جاهایی كه بین دستگاه های بالا اختلافاتی هست راه حل وجود دارد اگر بنشینند كم و زیاد كنند راه حل پیدا می كنند. اگر خدای نكرده كسانی با صراحت قانون را دور بزنند و یا یگویند ما قانون را اجرا نمی كنیم این ارزشی برای قوه های دیگر باقی نمی گذارد.

این مرجع تقلید درباره راهكارش برای عبور از شرایط فعلی تصریح كرد:در جایی كه جنگ می شود اول نمی آیند پیمان صلح را بنویسند اول آتش بس می كنند می گویند موافقت كنید مدتی آتش بس شود فضا كه آرام شد می نشینند در فضای آرام گفتگو می كنند. به عقیده من الان باید یك آتش بس بشود. اگر می خواهیم به وحدت برسیم وحدت راهكار دارد.

وی ادامه داد: وحدت كه می گوییم درباره كسانی است كه به قانون اساسی، رهبری، اسلام و به منافع كشوراعتقاد دارند. كسانی كه به اینها اعتقاد دارند می توانند به وحدت برسند. شرط اول این است كه یك حالت آرام ایجاد شود. بعد یك عده افراد كه واقعا مورد احترام جامعه هستند و معتدل هستند بنشینند اصول وحدت را بنویسند. من تصور می كنم راه بسته نیست و بن بستی وجود ندارد.

مكارم شیرازی گفت: ‌من هم یك اصولی را فكر كرده ام ولی آن اصول را در شرایط فعلی نمی توانم عرض كنم. اگر یك فضای آرامی پیدا بشود و افرادی پیدا شوند كه بخواهند جامعه به وحدت برسد ما هم نظرات خود را در اختیار آنها خواهیم گذاشت. من تصور می كنم ما می‌توانیم به وحدت برسیم.

وی تاكید كرد: من كرار گفته ام عده معدودی آشوبگر خیابانی بودند كه حساب آنها جدا است. یك گروه عظیم اكثریت انتخابات را تشكیل داده اند و یك گروه عظیم دیگری اقلیت را. ما باید بین این دو تفاهم ایجاد كنیم. بلاخره آنها سیزده، چهارده میلیون هستند و افراد این كشورند و اینها هم بیست و چهار، پنج میلیون هستند و مردم این كشورند. در جاهای دیگر به اعداد كمتر از این اهمیت می دهند با دو میلیون و سه میلیون می نشینند مذاكره می كنند. باید نشست و مذاكره كرد و شرط آن هم ایجاد یك فضای آرام است.