راز سیاست ژلهای روسیه چیست؟
چکیده :روابط روسیه با همه جای جهان و از جمله ایران، تابعی از استراتژی بزرگ این كشور است و لاجرم از رفتارهای آمریكا تاثیر میپذیرد. روسیه در اتخاذ سیاستهای منطقهای، یا به جلب حمایت آمریكا میاندیشد (مانند همكاری با قزاقستان و تحمل جمهوری آذربایجان و تركیه) و یا در پی مهار قدرت آمریكا است (مانند روابط با ایران و ارمنستان و افغانستان و عراق). این استراتژی كه روسها ناگزیر به اتخاذ آن بودهاند، سیاست خارجی این كشور را ژلهای و به تابعی از تحولات بزرگ جهانی به ویژه مسائل گروه كشورهای صنعتی، ترتیبات امنیتی اروپا و ترتیبات اقتصادی شرق آسیا (اتحادیه اپك با محوریت آمریكا) تبدیل كرده...
دنیای اقتصاد-محمود صدری: سرپیچی روسیه از تعهدات خود به ایران در زمینه ساخت نیروگاه هستهای، دیگر به داستانی كهنه، تكراری و كسالتآور تبدیل شده است.
سالها است كه رهبران مسكو موعد تحویل نیروگاه را تمدید میكنند و مسوولان ایرانی تهدید میكنند كه این آخرین فرصت است و چند ماه دیگر دوباره داستان از نو نوشته میشود. حالا به این داستان موضوع دیگری هم اضافه شده و روسیه از تحویل موشكهای اس300 برخلاف توافقهای قبلی خودداری میكند.
گره رابطه ایران و روسیه در چیست و چرا رهبران مسكو نمیتوانند با جمهوری اسلامی صادقانه رفتار كنند؟ روسیه از زمان فروپاشی اتحاد شوروی در سال 1991 تاكنون، دیگر بازیگر درجه اول و دوم جهانی نیست. حتی دیگر نمیتوان آن را در رتبههای سه تا پنج هم قرار داد. رهبران كرملین میكوشند از این وضع خلاص شوند و به جایگاهی مشابه یا نزدیك به دوران اتحاد شوروی دست یابند. این تلاش، آنان را به صورت قهری وارد زمینی میكند كه قواعد بازی آن را ایالاتمتحده و متحدان اروپاییاش نوشتهاند و اجرا میكنند. به همین علت روابط روسیه با همه جای جهان و از جمله ایران، تابعی از استراتژی بزرگ این كشور است و لاجرم از رفتارهای آمریكا تاثیر میپذیرد. روسیه در اتخاذ سیاستهای منطقهای، یا به جلب حمایت آمریكا میاندیشد (مانند همكاری با قزاقستان و تحمل جمهوری آذربایجان و تركیه) و یا در پی مهار قدرت آمریكا است (مانند روابط با ایران و ارمنستان و افغانستان و عراق). این استراتژی كه روسها ناگزیر به اتخاذ آن بودهاند، سیاست خارجی این كشور را ژلهای و به تابعی از تحولات بزرگ جهانی به ویژه مسائل گروه كشورهای صنعتی، ترتیبات امنیتی اروپا و ترتیبات اقتصادی شرق آسیا (اتحادیه اپك با محوریت آمریكا) تبدیل كرده است.
تا چندی پیش كه روابط آمریكا با دیگر كشورهای جهان به علت سیاست خارجی تهاجمی جورج بوش دچار تلاطم بود، روسیه از آن فرصت برای بروز پارهای رفتارهای مبتكرانه و مستقل بهره میجست و یكی از این حوزهها هم ایران بود.
روسیه در آن زمان امیدوار بود با اهرم ایران، اتحاد منطقهای آمریكا، تركیه، اسرائیل و جمهوری آذربایجان را زیر فشار بگذارد.
اما دیری است كه پیمان امنیتی تركیه و اسرائیل كمرنگ شده و دیگر ایران دلیلی برای شركت در ائتلاف ضدتركیه و جمهوری آذربایجان ندارد و روابط تهران و آنكارا از گذشته گرمتر شده است. همچنین زمزمههای مذاكره احتمالی ایران و آمریكا به روسها این پیام را داده است كه تهران دیگر اهرم مطمئنی برای تسویه حسابهای بینالمللی مسكو نیست. این تحولات روسها را متقاعد كرده است كه به جای بازی با شاخ و برگهای سیاست جهانی، به فكر ارتباط با بازیگران اصلی باشند. روی كار آمدن باراك اوباما در آمریكا و تاكید وی بر همكاریهای بینالمللی برای حل معضلات جهانی، رهبران كرملین را هم تحت فشار گذاشته و هم اغوا كرده است. فشار از آن ناحیه است كه اگر روسیه وارد بازی بینالمللی با قواعد نوشته شده توسط آمریكا نشود، همچنان بازیگر دست چندم باقی خواهد ماند و احیانا بازی را به چین خواهد باخت. آنچه موجب اغوای روسیه شده نیز احتمالا این است كه در همپیمانی با بازیگران جهانی شاید عایداتی بیش از منافع ساخت نیروگاه و همكاری تسلیحاتی با ایران نصیبش شود. افزون بر اینها، دو رخداد نیز در شرق و غرب روسیه رخ داده كه مشوقی برای نزدیكتر شدن این كشور به آمریكا است. در روابط چین و آمریكا چندی است پارهای تشنجهای محدود و مقطعی پیش آمده و روسیه امیدوار است كه از این آشفتگی برای خود منافعی دست و پا كند و برای این كار لازم است به آمریكا نزدیكتر شود. در این سوی روسیه نیز تركیه قرار دارد كه به ایران نزدیكتر شده است و میخواهد به عنوان پل ارتباطی تهران با غرب عمل كند. این رفتار نیز روسیه را به غبطه انداخته و چاره كار را در مسابقه با تركیه برای نزدیكتر شدن به غرب دیده است.
این تحولات و ملاحظات در كنار مشكلات ریز و درشت روسیه در مرزهای فدراسیون از جمله مسائل چچن و گرفتاریهای بالكان، مسكو را به احتیاط بیشتر در برابر غرب و فاصله گرفتن تدریجی از ایران وادار كرده است.
البته این رفتار روسیه برای جمهوری اسلامی نگرانكننده نیست؛ زیرا خاصیت ژلهای سیاست خارجی روسیه، همواره این كشور را آماده تغییر نگهمیدارد.
