دست ما را بسته اند

چکیده :رييس مجلس گفتند اين کميته را به رسميت نمي شناسند. حاضر نشدند با اين کميته با نام و عنوان کميته ديدار کنند. فقط حاضر شدند با فرزند شهيد بهشتي ديدار کنند. همچنين درخواست ديدار ما با رئيس قوه قضائيه به جايي نرسيده است. مي خواستيم با دادستان تهران ملاقات کنيم که ايشان هم شخصيت حقوقي...

رييس مجلس گفتند اين کميته را به رسميت نمي شناسند. حاضر نشدند با اين کميته با نام
و عنوان کميته ديدار کنند. فقط حاضر شدند با فرزند شهيد بهشتي ديدار کنند.
همچنين درخواست ديدار ما با رئيس قوه قضائيه به جايي نرسيده است. مي
خواستيم با دادستان تهران ملاقات کنيم که ايشان هم شخصيت حقوقي کميته را
به رسميت نشناختند و فقط حاضر شدند با آقاي بهشتي ملاقات کنند

پس از بلندشدن اعتراض به نتايج انتخابات،گروهي از شهروندان گمنام که فعاليت سياسي مستمر نداشتند دستگير و روانه بازداشتگاه ها شدند. بلاتکليفي بازداشت شدگان و خسارت ديدگان از وقايع پس از انتخابات رهبران جريان اصلاح طلب را واداشت با تشکيل کميته يي وضعيت اين شهروندان را پيگيري کنند. مرتضي الويري يکي از اعضاي اين کميته در گفت وگو با «اعتماد» گزارشي از فعاليت هاي اين کميته ارائه مي کند.

—

-کميته پيگيري بازداشت شدگان حوادث پس از انتخابات تاکنون چه کرده، با چه کساني ملاقات کرده است و فعاليت هايش را چگونه پيگيري مي کند؟

قريب به دو ماه است که اين کميته کار مي کند. اين کميته حاصل جلسه مشترک آقايان کروبي، خاتمي و مهندس موسوي است و قرار بر اين شد چهار نفر به نمايندگي از اين افراد مساله زندانيان را پيگيري کنند. بعد از تشکيل کميته پيگيري، دو کميته فرعي تشکيل داديم؛ يکي کميته بررسي آسيب ديدگان و ديگري کميته معاضدت حقوقي. کميته اول بيشتر مي پردازد به وضعيت کساني که صدمه و خسارت ديده اند و نياز به کمک مالي دارند يا احياناً نان آور خانواده خود را به دليل دستگيري يا قتل از دست داده اند و احتياج است به آنها کمک شود. کار ديگري که انجام مي شود جمع آوري اطلاعات براي ايجاد بانک اطلاعات براي کساني است که در اين اتفاقات جان خود را از دست داده اند يا دستگير شده اند يا در وضع بلاتکليفي به سر مي برند يعني جمع آوري اطلاعات درباره جان باختگان، بازداشت شدگان و مفقودان. کميته دوم يعني کميته معاضدت حقوقي که بنايش بر اين بود کهس به مسائل حقوقي آسيب ديدگان بپردازد. اين کميته سه کار اساسي را در دستور کار قرار داد؛ ابتدا پيگيري وضعيت حقوقي جان باختگان و شکايت احتمالي از کساني که به عنوان قاتل شناسايي شده اند، دوم رسيدگي به وضعيت حقوقي بازداشت شدگان و کمک به اين افراد براي در اختيار گرفتن وکيل و سوم تنظيم شکايت براي کساني که خسارت ديده اند.

-آيا اين کميته از حقوقدانان تشکيل شده است؟

بله، اکثراً حقوقدان هستند. ما تلاش کرديم فعاليت کميته رنگ سياسي به خود نگيرد بلکه بيشتر جنبه امدادي داشته باشد و به محض اينکه متولي ديگري براي اين کار پيدا شد خود را کنار بکشيم. براي همين خيلي خوشحال شديم که مجلس و شوراي شهر تهران به اين مساله ورود کردند. تصميم گرفتيم با کميته هفت نفره يي که مجلس براي اين کار تشکيل داده، ارتباط بگيريم. دو هفته پيش جلسه مشترکي داشتيم. اطلاعاتي که ما داشتيم در اختيار آنها قرار داديم و حتي پيشنهاد کرديم اگر اين کارهايي که ما داريم انجام مي دهيم آنها آمادگي انجام آن را دارند، حاضريم کميته را تعطيل کنيم و آنها کارها را دنبال کنند.

-چرا اين پيشنهاد را داديد؟

به خاطر اينکه کميته هفت نفره از جايگاه حقوقي مستحکمي برخوردار است. ما ترجيح مي داديم کميته خودمان را تعطيل کنيم و اميدوار هستيم روزي چنين شود.

-پس به اين نتيجه نرسيديد که کميته را تعطيل کنيد؟

نخير.

-علت چه بود؟

براي اينکه آنجا مرکزي که بتوانند افراد و خانواده ها با آنها تماس بگيرند و نيازهايشان را با آنها مطرح کنند، وجود ندارد. در آن جلسه ما به آنها پيشنهاد داديم فراخوان بدهند و در آن فراخوان اعلام کنند کليه افراد بيايند و اطلاعات خودشان را در اختيار کميته بگذارند و بانک اطلاعاتي که ما مي خواهيم تشکيل بدهيم آنها تشکيل بدهند. حتي ما از آنها دعوت کرديم که بهتر است شما با رئيس سازمان بهشت زهرا تماس بگيريد تا بتوانيد فهرست جان باختگان اين حوادث را دقيق تر روشن کنيد. پيشنهاد ما هنوز به تحقق نپيوسته و اگر چنين نشود ما ترجيح مي دهيم خودمان فعاليت کنيم.

-يعني آنقدر اعتماد به کميته هفت نفره مجلس وجود دارد که وظايف خودتان را به آنها محول کنيد؟

اين اعتماد موکول به روزهاي آينده است که ببينيم کميته مجلس اين کارها را به خوبي انجام مي دهد يا نه؟ مواردي وجود دارد که اعتماد ما را سلب مي کند.

-اين موارد کدام است؟

عکس العملي که در قبال نامه آقاي کروبي، رئيس مجلس از خود نشان دادند کمي ما را به ترديد انداخت. براي ما قابل قبول نبود که ظرف 24 ساعت و پيش از آنکه مستندات آقاي کروبي را ببينند، بگويند کذب است. خوب بود اين اظهارنظر بعد از بررسي موضوع انجام مي شد. يا وقتي که گزارش شد 45 جنازه در تاريخ هاي 21 و 24 تير به صورت گمنام در قطعه 302 بهشت زهرا دفن شده، بدون بررسي مورد تکذيب قرار گرفت. اين نوع موضع گيري ها باعث مي شود کمي ترديد به وجود بيايد که آيا واقعاً کميته به دنبال کشف حقيقت است يا اينکه به خاطر فشارهايي که به آنها وارد مي شود،آنها را از کارشان باز مي دارد.

-در اين مدتي که فعاليت کميته مشترک آغاز شده تا چه اندازه در پيشبرد اهداف تان موفق بوده ايد؟

متاسفانه اغلب درها به روي ما بسته است. به اين ترتيب که تلاش کرديم با برخي افراد و نهادهاي ذي ربط ملاقات و تماس برقرار کنيم اما آنها از ملاقات کردن خودداري کردند.

-کدام نهادها و کدام يک از مسوولان حاضر نشدند با شما ملاقات کنند؟

مثلاً مي خواستيم با رئيس مجلس ملاقات کنيم که ايشان امتناع کردند.

-چرا؟

چون گفتند اين کميته را به رسميت نمي شناسند. حاضر نشدند با اين کميته با نام و عنوان کميته ديدار کنند. فقط حاضر شدند با فرزند شهيد بهشتي ديدار کنند. همچنين درخواست ديدار ما با رئيس قوه قضائيه به
جايي نرسيده است. مي خواستيم با دادستان تهران ملاقات کنيم که ايشان هم شخصيت حقوقي کميته را به رسميت نشناختند و فقط حاضر شدند با آقاي بهشتي ملاقات کنند. در مورد ديدار با زندانيان دست ما کاملاً بسته است. آنچه براي ما قابل انجام است و استقبال هم از آن زياد است، ملاقات با خانواده هاي جان باختگان و زندانيان است. آن هم به خاطر اين است که به ما اعتماد مي کنند چون منصوب کروبي و موسوي هستيم.

-پيگيري هاي شما درباره کشته شدگان به کجا رسيده؟

ما 69 نفر از کساني که جان شان را از دست داده اند شناسايي کرديم و اسامي آنها را در اختيار کميسيون ويژه مجلس گذاشتيم.

-در مورد اين تعداد اختلاف به وجود آمد؟

اين آمار از طريق کميته که با خانواده ها تماس گرفته و اطلاعاتي که آنها ارائه داده اند، تهيه شده است. منتها ما هفت اسم داريم که مفقود هستند چون اسامي اين هفت نفر نه در بين زندانيان وجود دارد، نه با خانواده هايشان تماس گرفته اند و نه اسم شان در ليست کشته شدگان است. بهشت زهرا و سردخانه ها هم اطلاعاتي از آنها ندارند. از گوشه و کنار هم خبر مي رسد، خانواده هايي که در اين جريانات عزيزي را از دست داده اند از ترس يا ناراحتي زياد حاضر نيستند همکاري کنند. من تصور مي کنم رسيدن به آمار واقعي نياز به زمان دارد.

-درباره ترانه موسوي، وضعيت اين خانواده چگونه است؟

ترانه موسوي يکي از جان باختگان است و آنچه در برنامه 30/8 شبکه 2 و ساير رسانه ها در مورد زنده بودن وي پخش شد، بي اساس است. بايد دلسوزان نظام از آقايان توضيح بخواهند که چرا اين گونه مطالب خلاف واقع پخش و با اعتماد مردم بازي مي شود.

-نامه آقاي کروبي به رئيس مجلس خبرگان بازتاب گسترده يي در کشور داشت، آيا در نگارش اين نامه با کميته هماهنگ شده بود؟

ما در جريان اين نامه نبوديم. فقط بعد از انتشار اين نامه ايشان عنوان کردند عده يي مستقيماً به وي مراجعه کرده و در اين مورد شهادت داده اند و مستنداتي ارائه کرده اند.

-آيا الان کميته مسووليتي براي پيگيري اين مساله برعهده گرفته است؟

به ما چيزي واگذار نشده. اگر بخواهند پيگيري مي کنيم.

-تا به حال براي جان باختگاني که مشخص شده اند، چه کرده ايد، آيا از لحاظ مالي به آنها کمک کرده ايد، امکاني هست که از طرف دولت جبران خسارت شوند، رويکردتان براي کمک به اين خانواده ها چيست؟

اولين قدمي که ما در اين زمينه برمي داريم جمع آوري اطلاعات و واقعيت يابي است که ببينيم با چه مجموعه يي از جان باختگان و آسيب ديدگان مواجه هستيم. مرحله دوم دسته بندي اين افراد از نظر نيازهايشان است چون برخي ها نان آور خانه بودند و برخي ها فقط مسووليت شخص خودشان را برعهده داشتند.

مرحله سوم تجهيز منابع و امکانات بود تا به وسيله اين منابع بتوانيم در قالب آن منابع آنها را پوشش دهيم. خوشبختانه شوراي شهر تهران چند روز قبل طرحي را در اين زمينه تصويب کرد که به موجب آن بخشي از خسارات ناشي از حوادث اخير توسط شهرداري قابل پرداخت خواهد بود. اگر شهرداري بخواهد ما کليه اطلاعاتي را که در اين زمينه جمع آوري کرده ايم در اختيارشان قرار خواهيم داد.

– اگر اين کار انجام نشود کميته چه مي کند؟

ما به دنبال اين هستيم که شماره حسابي را اعلام کنيم و از افراد سراسر کشور کمک مالي بخواهيم. مي خواستيم حساب باز کنيم که گفتند بايد تشکيلات به ثبت رسيده و خيريه اين کار را انجام دهد. قرار بر اين است که از طريق خيريه يي اين کار انجام شود تا مغايرت قانوني نداشته باشد.

-خانم ها ابتکار، کديور، ابطحي و خاتمي تشکيلات خيريه يي دارند.

به هرحال به دنبال اين هستيم که توسط يک تشکيلات خيريه اين کار را انجام دهيم.

-به آسيب ديدگان ديه تعلق مي گيرد يا فقط کمک مالي مي شود؟

اين مساله بستگي به منابع ما دارد. اگر منابع کفايت کند طبيعتاً بايد جبران خسارت به صورت کامل انجام شود اما اگر منابع محدود باشد ما فقط مي توانيم به افرادي که وضعيت حاد و مزمن دارند و دچار بحران جدي در زندگي هستند، کمک کنيم.

-در مورد بازداشت شدگان چه اقداماتي انجام مي دهيد، مضاف بر اينکه بسياري از آنها يا دانشجو هستند يا دانش آموز و کمي بعد با شروع فصل درس و دانشگاه بايد سر کلاس بنشينند؟

اين افراد چند مساله دارند. افرادي هستند که دانشجويند و امتحان شان را از دست داده اند و در صحبتي که ما با نمايندگان مجلس در مورد اين افراد داشته ايم، سعي کرديم مکاتباتي صورت بگيرد که امتحان شان را مجدداً بدهند و مجلس هم پذيرفت که لطمه نبينند. در مورد بازداشت شدگاني که احتياج به وکيل دارند ما يک کميته معاضدت حقوقي تشکيل داده ايم تا بتوانند از راهنمايي هاي حقوقي بهره مند شوند. در مورد تماس و ملاقات با خانواده هايشان از طريق نمايندگان مجلس سعي کرديم امکان ملاقات و تماس تلفني برايشان فراهم کنيم.

-بخشي از بازداشت شدگان افراد مشهور و فعالان سياسي شناخته شده هستند که رسانه ها به آن توجه دارند و بخشي ديگر مردم عادي هستند که اساساً فعاليت سياسي هم ندارند و صرفاً در تجمعات و… دستگير شده اند. شما براي ارتباط با اين دو برنامه مشخصي ترتيب داده ايد، آيا برنامه شما تنها پيگيري وضعيت بازداشت شدگان سياسي است؟

در هر حال اين دسته بندي وجود دارد اما علم و آگاهي به اين مصداق وجود ندارد. ما در درون افراد نيستيم که بدانيم اينها کساني هستند
که با انگيزه هاي سياسي وارد اين تظاهرات و راهپيمايي ها شده اند يا مردم عادي بوده اند که مورد ضرب و شتم قرار گرفته اند. براي ما اين امکان وجود ندارد و ما در مقام قضاوت نيستيم که بتوانيم قضاوت کنيم اين افراد به صورت آگاهانه در اين مسائل شرکت کرده اند يا ناآگاهانه در تجمعات حاضر شده اند؟ ما با نگاه سياسي به اين افراد نمي نگريم بلکه نگاه ما کمک به آنان در چارچوب هاي قانوني و انسان دوستانه است.

-پس از مدتي به دستور آقاي هاشمي شاهرودي برخي از زندانيان سياسي مانند مهندس توسلي از نهضت آزادي، عماد بهاور رئيس شاخه جوانان اين حزب و چند نفر ديگر آزاد شدند اما ناگهان روند آزادي ها متوقف شد ماجرا از چه قرار بود؟

تصور من اين است که به دليل پايان يافتن دوره تصدي آقاي هاشمي شاهرودي از يک طرف و شروع فعاليت کميته هفت نفره و شوک ناشي از به قتل رسيدن آقاي محسن روح الاميني در زندان اين سه حادثه دست به دست هم داد تا روند سختگيرانه و غيرقابل انعطافي را که در قبال زندانيان داشتند دچار نوسان کنند. والا من بر اين باور هستم که اين اتفاق نيفتاده و جريانات سختگيرانه همچنان ادامه دارد. من نمونه يي را براي شما مي گويم؛ يک روز با همسر صادق نوروزي به مجلس رفتيم. من در ذهنم مرور مي کردم که همين آقاي صادق نوروزي براي برپايي نظام جمهوري اسلامي محکوم به حبس ابد شد و در آستانه پيروزي انقلاب اسلامي از زندان آزاد شد و از زندان قصر تا محل زندگي اش در ميدان ژاله مردم روي دست شان او را به خانه بردند. حالا شما در نظر بگيريد فردي که قبل از انقلاب براي برپايي نظام جمهوري اسلامي محکوم به حبس ابد شده بود اکنون در زندان است بدون اينکه کوچک ترين جرمي داشته باشد و بدون اينکه حتي در راهپيمايي شرکت کرده باشد.

فقط به دليل اينکه از راهپيمايي مردم در داخل اتومبيلش عکس گرفته است و اين مساله به هيچ وجه قابل توجيه و قابل درک نيست چگونه به خاطر اين اتفاق او را بازداشت مي کنند.

-آيا کميته با آزاد شدن احتمالي زندانيان سياسي به خصوص افراد مشهور به کارش ادامه مي دهد يا تا آخرين روزي که آخرين بازداشتي در زندان باشد به کارش ادامه مي دهد؟

اين کميته براي پيگيري مسائل افراد مشهور شکل نگرفته که با آزاد شدن آنها کارش تمام شود. در عين حال تمايلي براي باقي ماندن نداريم. اين کميته زماني کارش به پايان مي رسد که متولي ديگري اين کار را انجام دهد. مثلاً اگر مجلس يا شوراي شهر اين کار را انجام دهد ما به شدت استقبال مي کنيم که تمام کارها را به آنها واگذار کنيم. اما اگر متولي ديگري پيدا نشود اين کميته که مسوول پيگيري امروز زندانيان است حتي اگر يک زنداني هم بي گناه در زندان مانده باشد، ما احساس مي کنيم مسووليتي را که برعهده ما گذاشته اند برجاي خود باقي است و براي آنها تلاش مي کنيم.

-به تشکيل يک کميته حقوقي که در واقع کار تنظيم شکايت بازداشت شدگان را برعهده دارد اشاره کرديد. چقدر اين مساله بازداشتگاه کهريزک در دستور کار شما قرار دارد يا کساني را که تخلف کرده اند. فکر نمي کنم جايي را داشته باشيم که نيروهاي نظامي و انتظامي در جريان يک تظاهرات اولاً شليک کنند، دوماً با اسلحه گرم جنگي شليک کنند و سوماً اينکه به نوعي شليک کنند که منجر به مرگ شود و اين خودبه خود در هر نيرويي چه لباس شخصي، چه نظامي و چه انتظامي يک تخلف محسوب مي شود. آيا کميته براي اين مساله پيگيري مي کند و براي يافتن عاملان و مقصران اين کشته شده ها هم اقداماتي انجام خواهد داد؟

علاوه بر صحبت هايي که شما آن را مطرح کرديد ما تفکرات ديگري داريم که بايد مورد بررسي قرار بگيرند. براي مثال به موجب قانون نبايد متهم را شبانه يا نيمه شب بازداشت کنند و اين خلاف قانون است يا در زمان دستگيري هرگز نبايد مورد ضرب و شتم قرار گيرند ولي ما مواردي داريم که افراد در موقع دستگيري بدون هيچ دليلي مورد ضرب و شتم قرار گرفته اند. لذا اين کميته معاضدت حقوقي سعي مي کند بر مبناي چارچوب هاي قانوني موجود بررسي کند. البته به دليل محدوديت زمان و محدوديت امکانات ما بيشتر به مواردي مي پردازيم که از نظر تخلف سنگين تر و جدي تر است.

-با تغيير آيت الله هاشمي شاهرودي شما اميدي به بهبود ارتباط خود با رئيس قوه قضائيه داريد؟

رئيس جديد قوه قضائيه مواضع خود را در مورد دستگيرشدگان حوادث اخير اعلام نکرده است. بايد ديد آيا رئيس جديد قوه قضائيه دنباله رو اين اتفاقات انجام شده و سياست هاي موجود است يا منتقد اين مساله است. ما اميدواريم آقاي لاريجاني نسبت به آنچه اتفاق افتاده و آنچه در حال اتفاق افتادن است و شديداً باعث آزردگي دلدادگان به انقلاب و علاقه مندان به نظام جمهوري اسلامي است عکس العمل نشان دهد. اگر چنين باشد ما استقبال خواهيم کرد و تمام اطلاعاتمان را در اختيار قوه قضائيه قرار خواهيم داد براي اينکه بتوانيم مشکلات بازداشت شدگان بي گناه را حل کنيم.

منبع: اعتماد