آیت الله مومن: خبرگان بعد از انتخاب رهبری، باید بر او نظارت کنند

چکیده : خبرگان در عین وجود اختیارات وسیعی که رهبری دارد، باید بر کار او نیز نظارت داشته باشد. به عنوان مثال بعد از انتخاب رهبری اگر از سوی خبرگان تشخیص داده شود که وی بعضی از شرایط را نداشته یا اینکه داشته و از دست داده و برخلاف عدالت و سیاست عمل کرده و نتوانسته است تصمیم صحیحی را بگیرد، خبرگان او را از کار برکنار می‌کنند. بنابراین اعضای خبرگان باید کسانی باشند دغدغه‌مند باشند و بتوانند فرد صاحب صلاحیت را برای رهبری نظام انتخاب و به مردم معرفی کنند...

کلمه- گروه خبر: هرچند صادق لاریجانی می گوید که نظارت بر رهبری در قانون اساسی پیش بینی نشده است، اما عضو شش دوره شورای نگهبان و نماینده چهار دوره مجلس خبرگان می گوید: بعد از تعیین رهبری هم خبرگان باید نسبت به اعمال رهبری نظارت داشته باشند.

آیت الله مومن با تبیین نقش و وظایف خبرگان می افزاید: البته خبرگان در عین وجود اختیارات وسیعی که رهبری دارد، باید بر کار او نیز نظارت داشته باشد. به عنوان مثال بعد از انتخاب رهبری اگر از سوی خبرگان تشخیص داده شود که وی بعضی از شرایط را نداشته یا اینکه داشته و از دست داده و برخلاف عدالت و سیاست عمل کرده و نتوانسته است تصمیم صحیحی را بگیرد، خبرگان او را از کار برکنار می‌کنند. بنابراین اعضای خبرگان باید کسانی باشند دغدغه‌مند باشند و بتوانند فرد صاحب صلاحیت را برای رهبری نظام انتخاب و به مردم معرفی کنند.

آیت الله مومن در خصوص سوال جهت دار خبرگزاری مهر درباره هشدار برخی علما نسبت به تحرک برخی جریانات سیاسی برای نقش آفرینی در انتخابات خبرگان، بار دیگر با تاکید بر نقش نظارتی مجلس خبرگان گفت: من نمی‌دانم اصل این هشدارها چیست که بتوانم راجع به علت طرح آن صحبت کنم. باید از خود این بزرگان سوال کرد که چه رازی در این هشدارها نهفته است، اما واقعیت این است که وظیفه خبرگان رهبری تعیین رهبر نظام و معرفی آن به مردم است.

چندی پیش نیز هاشمی رفسنجانی در گفت و گویی تفصیلی با ایلنا به نقش خبرگان در نظارت بر رهبری و نهادهای تحت امر ایشان پرداخت و عملکرد کمیسیون تحقیق در مجلس خبرگان را تشریح کرد. اما رییس قوه قضاییه در پاسخ به اظهارات وی مدعی شد: مطابق قانون اساسی تشخیص دارا بودن شرایط رهبری و یا فقدان این شرایط بر عهده خبرگان رهبری است و طبیعی است که مقوله تشخیص از نظارت جداست و این دو تلازمی با هم ندارد.

آیت الله مومن با اشاره به مسئولیت های متعددی رهبری در کشور و با تاکید بر اینکه این ولایت مطلقه است می افزاید: بنابراین ولایت امری رهبری نظام، ولایت مطلقه‌ است و پایبند به آنچه که در قانون اساسی آمده باشد نیست. به عنوان مثال مجلس حق ندارد در جایی دستوری بدهد که حتما از طرف مقام معظم رهبری انجام شود یعنی شورای نگهبان می‌گوید حق اینکه بخواهید مقام رهبری را مقید کنید، ندارید.

نزدیک شدن به زمان ثبت نام کاندیداهای مجلس خبرگان مباحث مربوط به این نهاد تعیین و نظارت بر رهبری هر روز پررنگ تر شده و مسئولان و صاحبنظران نسبت به آن اظهار نظر می کنند.

رفقای ما نیازی به امتحان دادن ندارند

آیت الله مومن از جمله فقهای شورای نگهبان است که با حکم امام خمینی در اولین شورای نگهبان عضویت یافت و تاکنون یکی از اعضای این شوراست. وی در یک گفت و گوی تفصیلی با خبرگزاری مهر، نزدیک به سازمان تبلیغات اسلامی، به مساله بررسی اجتهاد نامزدها توسط شورای نگهبان می پردازد و در اظهار نظر غیرمعمولی می گوید: گاهی کسی که ثبت‌نام می‌کند از قدیم رفیق ما و از ما هم فاضل‌تر بوده است و ما نیز او را می‌شناسیم، بنابراین این فرد نیازی به امتحان دادن ندارد!

وی در ادامه گفت: وقتی فقهای شورای نگهبان تشخیص بدهند که یک فرد علمیت و همه شرایط را دارد یعنی یک ارتباط علمی با او داشته باشند و برایشان اجتهاد و صلاحیت فرد ثابت شود دیگر نیازی به آزمون اجتهاد نیست. تاکنون همینطور بوده است و در دوره اخیر مجلس خبرگان هم مواردی را داشتیم که لازم نبوده امتحان گرفته شود.

آیت الله مومن در پاسخ به این سوال که آیا ممکن است عده‌ای از طریق تبلیغات بخواهند تاثیر و تغییری در ترکیب خبرگان داشته باشند؟، تصریح کرد: «هیچ اتفاقی نخواهد افتاد. ان شاالله تعالی کار انجام می‌شود و من هیچ ترسی ندارم. مثلا می‌خواهند چه کار کنند؟ ما که با کسی تعارف نداریم. ما امتحان اجتهاد می‌گیریم، اگر بلد است و فاضل است بفرماید! فقهای شورای نگهبان در مقابل کسی کوتاه نمی‌آیند تا فردی خلاف قانون تائید صلاحیت شود. اصلا چرا کوتاه بیایند؟ چرا بترسند؟ اگر آدم بمیرد بهتر از این است که بترسد».

وی همچنین اظهار داشت: “اگر برای ما مشخص شود که کسی کرسی فقاهت دارد، ما از او امتحان نمی‌گیریم ولی یک زمانی هست که یک نفر فقط برای خودش کرسی فقاهت دارد و فضلای قم هم او را قبول ندارند. خب ما در این شرایط چه کاری باید انجام دهیم؟ طبیعی است که به فقاهت و اجتهاد فرد شک کنیم”.

آیت الله مومن توضیح نداد اگردیدگاه های فقیهی و سیاسی برخی از کاندیداها به دیدگاه های اعضای شورای نگهبان نزدیک نباشد، با صلاحیت علمی آنان چگونه برخورد می شود.

عضو فقیه شورای نگهبان با بیان اینکه بنا نیست ما کسی را در موضوع تائید اجتهاد اذیت کنیم، اظهار کرد: «امتحان کتبی اجتهاد را کسانی می‌گیرند که برای حوزه علمیه مورد قبول و شناخته شده باشند. در میان ممتحنین سه نفر از سطح خارج می‌آیند؛ برخی از این افراد هم در امتحان شفاهی شرکت می‌کنند. ما در میان ممتحنین افرادی داریم که مقام معظم رهبری و حوزه علمیه هم آنها را قبول دارند». اما او نگفت که این افراد چگونه تعیین می شوند و آیا از جریانات فکری متفاوت در حوزه برای این آزمون استفاده می شود یا نه؟!

جوانگرایی در مجلس خبرگان

آیت‌الله مومن در این مصاحبه امکان جوان بودن مجلس خبرگان را رد نکرد، اما گفت:«داشتن سواد فقهی و عقل سیاسی یک مقدار گذشت زمان و تجربه می‌خواهد که طبعا سن و سال بیشتری هم طلب می‌کند. علی‌القاعده نباید همه اعضای خبرگان جوان باشند ولی اگر هم جوان بودند، منوط بر داشتن شرایط لازم، اشکالی ندارد».

اقبال عمومی نسبت به نامزدی حسن خمینی، نوه بنیانگذار جمهوری اسلامی نشان از علاقه مندی مردم به داشتن مجلسی است که حداقل نمایندگان آن با مقتضیات زمانه آشنایی داشته و الویت ها و نگرانی های جامعه را درک کنند.

هر چند خبرنگاران مهر تلاش داشتند، حتی تمایل مردم به جوانگرایی را نیز ” تحرکی” بنامند، اما آیت الله مومن با استقبال از اینکه نامزدهای جوان به میدان بیایند، تصریح کرد که به مسئولان برگزاری امتحانات گفته است که در این مورد سخت گیری نکنند. وی افزود: من از فعالیت‌های آنچنانی در مورد خبرگان خبری ندارم. مگر می‌خواهند چه کنند؟ آیا می‌خواهند از غیر این مسیر عبور کنند؟ از خوش شانسی یا بدشانسی من این است که تقریبا امتحانات سه دوره خبرگان را من برگزار کردم. اخیرا که امتحانات برگزار شد من به برادری که مسئولیت نام نویسی را داشت گفتم متعرض هیچکس نباش و هرکسی می‌آید را ثبت نام کن. بنابراین مسیر ما مشخص است و نگرانی هم در این زمینه نداریم.

وی ادامه داد: اگر جوان ۲۵ ساله‌ای اجتهاد داشته باشد خدا خیلی هم او را دوست دارد و شیخوخیت لازم نیست. نه شیوخیت شرط و نه جوان بودن مانع است. جوانی که شرایط لازم را دارد می‌تواند نامزد شود و شیخی که این شرایط را ندارد نمی تواند کاندیدا شود.

این عضو شورای نگهبان در پاسخ به دغدغه های خبرگزاری مهر در خصوص امکان اقدامات غیرقانونی در برگزاری انتخابات گفت: علی القاعده نباید برنامه‌ریزی و اقدام خلاف قانونی در انتخابات خبرگان بوجود بیاید. مگر اینکه شورای نگهبان به درد بخور نباشد یا اینکه اعضای آن در مقابل عده‌ای به وظایف خود عمل نکنند؛ اگر اینطور باشد ممکن است برخی بتوانند در ترکیب خبرگان تغییر ایجاد کنند. اما محکم کاری‌هایی توسط شورای نگهبان در موضوع خبرگان انجام شده است و اگر این محکم کاری‌ها باشد اقدام خلاف شرع و قانونی انجام نمی‌گیرد. تا بحال هم در میان شورای نگهبان و فقهای شورای نگهبان و همچنین در بین اعضایی که به عنوان خبرگان رهبری شناخته شده اند، افراد نابابی وجود نداشته است و اگر هم یک نفر و نصفی ناباب بوده بیرونش کرده‌اند.

آیت الله مومن به ویژگی های ” نابابی” در مجلس خبرگان اشاره ای نکرد.