امید کوکبی برنده جایزه آزادی و مسئولیت پذیری علمی شد

چکیده :امید کوکبی دانشجوی دکترای فیزیک اتمی در دانشگاه «تگزاس» در «آستین» که به دلیل امتناع از کمک به تحقبقات تسلیحاتی به 10 سال حبس محکوم شده است، از سوی سازمان غیر دولتی بین المللی «پیشرفت علم» برنده جایزه «آزادی و مسئولیت علمی» شد....

کلمه: امید کوکبی دانشجوی دکترای فیزیک اتمی در دانشگاه «تگزاس» در «آستین» که به دلیل امتناع از کمک به پروژه های هسته ای به 10 سال حبس محکوم شده است، از سوی سازمان غیر دولتی بین المللی «پیشرفت علم» برنده جایزه «آزادی و مسئولیت علمی» شد.

امید کوکبی اولین دانشجوی دکترایی است که توانسته این جایزه را بدست بیاورد. سازمان غیر دولتی امریکایی «پیشرفت علم» (AAAS) با اعلام این خبر گفت این جایزه به دلیل موضع شجاعانه کوکبی و تحمل حبس به دلیل نپذیرفتن نقض اخلاق در استفاده از تخصص علمی به او اختصاص داده شده است. سازمان «پیشرفت علم» همچنین از کوکبی که حاضر نشد تخصص خود را برای اهداف مخرب به کار گیرد و تلاشهای او برای ایجاد امید و آموزش به دیگر زندانیان قدردانی کرد.

هیئت داوری این جایزه اعلام کرد: «این غیرمعمول است که دانشمندی آزادی اش را در معرض تهدید قرار دهد به خاطر آزادی علم و آزادی همه دانشمندان. این کاری است که این فیزیکدان 32 ساله در آغاز یک راه حرفه ای امیدوارکننده انجام داده است.»

امید کوکبی از جوانی استعداد علمی خود را نشان داده و با رتبه 29 در آزمون ورودی دانشگاه های ایران پذیرفته شد و در دو رشته فیزیک کاربردی و مکانیک در دانشگاه صنعتی شریف تحصیل کرد. پس از آن او در کاتالونیای بارسلونا در مرکز فوتونیک کارشناسی ارشد گرفت و سپس در سال 2010 در دوره دکترا در رشته فیزیک اتمی با گرایش لیزر در دانشگاه تگزاس آستین در امریکا پذیرش گرفت.

کار امید کوکبی توجه مقام‌های ایران را برای استفاده از او در سازمان انرژی اتمی ایران جلب کرد، اما کوکبی کلیه پیشنهادها را رد کرد. اما وقتی این جوان نخبه برای دیدار خانواده‌اش در سال 2011 میلادی 1389 شمسی به تهران رفته بود، بار دیگر با این درخواست مواجه شد و دوباره آن را رد کرد. اما یک روز پس از آخرین پیشنهاد، درحالی که قصد داشت برای ادامه تحصیل کشور را ترک کند، در فرودگاه تهران دستگیر و به مدت یک ماه در زندان انفرادی نگه داشته شد. او بارها مورد بازجویی قرار گرفت و حتی در زندان نیز پیشنهاد همکاری یا تهدید او و خانواده اش ادامه یافت. کوکبی به دلیل دریافت بورس تحصیلی در امریکا با دو عنوان دریافت پول غیر قانونی و همکاری با کشور متخاصم در دادگاهی محاکمه و به ده سال زندان محکوم شد. محاکمه نمایشی امید کوکبی از صداو سیما پخش شد.

اما امید کوکبی در زندان نیز فعالیت های علمی خود را ادامه داده و به نوشتن مقاله‌های علمی و تلاش برای انتشار آنها در مجلات علمی اقدام کرده است. امید کوکبی در سپتامبر سال 2013 جایزه آندره ساخاروف را از سوی انجمن فیزیک امریکا به دلیل امتناع از به کارگیری تخصص علمی در آنچه از نظر او مضر به حال بشر است، دریافت کرد. امید کوکبی در زندان نیز بیکار ننشست. او که به زبان های انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی، ترکی و چینی مسلط است، در دوره زندانش، برای زندانیان آموزش زبان داشته و نیز فیزیک را با زبان و کلمات ساده و کاربردی به آنها آموزش داده است.

تا اینکه با حمله نگهبانان به بند 350 که زندانیان سیاسی در آن نگهداری می شدند. امید کوکبی به محل دیگری منتقل شد.

پس از آن امید کوکبی به یک زندان زیر زمینی منتقل شد. جایی که در چهار توالت و حمام کوچک با صد زندانی دیگر شریک است. گزارش ها از مشکلات جسمی و بیماری‌هایی حکایت دارد که او از زمان زندانی شدن دچار آنها شده است. از جمله تپش قلب، تنگی نفس، درد در سمت چپ قفسه سینه، دندان درد و از دست دادن دندان، درد معده و سنگ کلیه. با این حال او اجازه نیافته است برای معالجه از زندان خارج شود.

در ماه سپتامبر 18 برنده جایزه نوبل، در نامه سرگشاده ای به رهبری، خواستار آزادی فوری امید کوکبی شدند و در ماه اکتبر سعید خلیلی وکیل آقای کوکبی اعلام کرد که درخواست اعاده دادرسی او از سوی دیوان عالی قضایی پذیرفته شده است.

هیئت داوری انتخاب کننده این جایزه اعلام کرده است که اهدای این جایزه معتبر به امید کوکبی پیامی برای همه دنیا و نیز برای زندانبانان اوست که بدانند کسانی که در قبال دانش‌شان مسولیت اخلاقی دارند، تحت حمایت معنوی قرار دارند. مراسم این جایزه طی روزهای 12 تا 16 فوریه سال 2015 در نشست سالانه انجمن پیشرفت علمی در سن خوزه کالیفرنیا برگزار می‌شود.

ترجمه از گروه بین الملل کلمه