توقف قطار بهار عربی در دو ایستگاه دمشق و منامه
چکیده :قطار بهار عربی مدتی است که در دو ایستگاه شرق و غرب خاورمیانه متوقف شده است. هم در سوریه و هم در بحرین، مبارزت سیاسی در خیابانها همچنان ادامه دارد؛ هرچند در سوریه به شکلی خونین و مسلحانه، و در بحرین هنوز به شکلی نه چندان خشونتآمیز. هرچند تعارض منافع قدرتهای منطقهای و جهانی در این دو جبهه، هنوز اجازه نداده مبارزات ضد دیکتاتوری در این دو کشور به سرانجامی برسد، اما تلاشهای مردم در این کشورها نیز متوقف نشده است....
کلمه – گروه بین الملل: قطار بهار عربی مدتی است که در دو ایستگاه شرق و غرب خاورمیانه متوقف شده است: بحرین و سوریه. هرچند تعارض منافع قدرتهای منطقهای و جهانی در این دو جبهه، هنوز اجازه نداده مبارزات ضد دیکتاتوری در این دو کشور به سرانجامی برسد، اما تلاشهای مردم در این کشورها نیز متوقف نشده است.
هم در سوریه و هم در بحرین، مبارزت سیاسی در خیابانها همچنان ادامه دارد؛ هرچند در سوریه به شکلی خونین و مسلحانه و با خواست سقوط حکومت و کنار رفتن بشار اسد، و در بحرین هنوز به شکلی نه چندان خشونتآمیز و با خواست آزادی زندانیان سیاسی، تضمین عدالت و آزادیهای سیاسی و تسلیم پادشاه به قانون و رای اکثریت.
این دو کشور در حالی دستخوش درگیریهای سنگین سیاسی در عرصه خیابانها هستند که در مصر و یمن نیز تنشهای سیاسی پس از سقوط دیکتاتورها ادامه دارد و معترضان در دیگر کشورها نیز به نوعی نگران شرایط سیاسی آینده و چشم انتظار تعیین تکلیف اعتراضات ضد حکومتی در سوریه و بحرین هستند؛ دو کشوری که این روزها پرخبرترین دوران تاریخ جدید خود را طی میکنند.
گسترش اعتراضات در بحرین، همزمان با برگزاری مسابقات اتومبیلرانی
روز پنجشنبه 31 فروردین مخالفان دولت بحرین برای سومین روز تظاهرات اعتراضی بر پا کردند. این تظاهراتها در اعتراض به سیاستهای نظام آل خلیفه و تلاش این نظام برای مساعد جلوه دادن وضعیت بحرین با برگزاری مسابقات اتومبیلرانی صورت میگیرد. تظاهركنندگان تصاویری از كشتهشدگان در جریان اعتراضات در این كشور را در دست داشتند.
نبیل رجب، دبیركل مركز حقوق بشر بحرین تاكید كرده است که در دهها تظاهراتی که در بحرین علیه رژیم آل خلیفه برگزار شد، شماری بازداشت و شکنجه شدند؛ همچنین با شلیک گلولههای ساچمهای نیروهای امنیتی به سوی معترضان، چندین تن مجروح شدند.
او به شبكه خبری العالم گفت، مردم بحرین در سراسر این كشور در اعتراض به برگزاری مسابقات فرمول یك، و با درخواست آزادی عبدالهادی خواجه فعال حقوقی و سایر زندانیان سیاسی، اقدام به برگزاری تظاهرات بسیار گستردهای كردند كه در جریان آن، دهها تن از مردم از جمله دو فعال سیاسی به نامهای “هشام صباغ” و “منصور جمری” دستگیر شدند؛ نیروهای امنیتی همچنین اقدام به شكنجه دستگیرشدگان كردند که شماری از آنها برای مداوا به بیمارستان منتقل شدند.
دستگیری 80 فعال حقوق بشر
دولت بحرین در آستانه برگزاری مسابقات فرمول یک در بحرین با دستگیری بیش از 80 فعال حقوق بشری، موجی از بازداشت را در این کشور به راه انداخته است. محمد مسقطی، رئیس انجمن حقوق بشر جوانان بحرین اعلام کرد که از روز 14 آوریل تاکنون بیش از 80 تن از فعالان حقوقی در روستاهای نزدیک به منامه پایتخت این کشور بازداشت شدهاند. رئیس انجمن حقوق بشر جوانان بحرین تصریح کرد که آل خلیفه تلاش دارد تا با این بازداشتها از شدت اعتراضات به برگزاری مسابقات فرمول یک بکاهد. مسقطی گفت: بیشتر بازداشتشدگان رهبران و سازماندهندگان اعتراضات روازنه ضد دولتی علیه آل خلیفه بودهاند.
انتشار اخبار دستگیریهای جدید با صدور بیانیه سازمان عفو بین الملل درباره شکنجه معترضان بازداشتی در زندانهای بحرین با وجود وعده اصلاحات از سوی مقامهای مسئول، همزمان شده است. حسیبه حاج صحراوی، معاون مدیر خاورمیانه و شمال آفریقای سازمان عفو بین الملل در بیانیهای اظهار داشته است: «مقامهای بحرینی میخواهند تصویری از کشوری قرار گرفته در مسیر اصلاحات منعکس کنند. اما همچنان گزارشهایی درباره شکنجه زندانیان و به کارگیری خشونت مفرط در برخورد با اعتراضها به دست میآید.» او همچنین یادآور شده است: «اصلاحات پیاده شده تنها با بخشی از مشکلات تعامل دارد.»
نمایش آرامش و اصلاحات در بحرین
مقامهای بحرینی امیدوارند با برگزاری مسابقات، چهره بین المللی خود را بازسازی کنند و حرکت کشور در مسیر اصلاحات را نشان دهند. آنها همچنین به شکل ویژهای میخواهند نشان دهند که حاکمان سنی مذهب بحرین رابطه خود را با اکثریت شیعه مذهب پس از اعتراضهای سال گذشته بهبود بخشیدند.
به اعتراضهای خیابانی سال گذشته شیعیان بحرین با مداخله نیروهای امنیتی پایان داده شد. بحرین به منظور آرام کردن اوضاع از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس کمک خواست. به همین منظور عربستان سعودی، امارات عربی متحد و کویت نیروهای خود را به بحرین گسیل کردند. این نیروها در مرزها و مقابل ساختمانهای مهم حکومتی مستقر شدند.
شیعیان بحرین میگویند که مورد تبعیض قرار میگیرند و خدمات ارائه شده به آنها از جمله در اشتغال و مسکن، کمتر از سنیها است. خبرگزاری رویترز به نقل از فعالان بحرینی گزارش داده است که رابطه میان دو طایفه شیعه و سنی همچنان پر تنش است و نیروهای امنیتی برای متفرق کردن اعتراضها از زور استفاده میکنند. دولت بحرین اتهام تبعیض علیه شیعیان را نمیپذیرد و ادعای دخالت خارجی و تحریک شیعیان از سوی جمهوری اسلامی ایران را مطرح میکند.
فعالان بحرینی میگویند در ناآرامیهای سال گذشته این کشور، دستکم ۳۵ نفر کشته شدهاند اما از زمان پایان وضعیت فوق العاده و در درگیریهای پراکنده، شمار کشته شدگان به حدود ۷۰ نفر رسیده است. آنها یکی از دلایل افزایش شمار قربانیان را استفاده گسترده پلیس از گاز اشکآور میدانند. دولت اما در کشته شدن کسی در اثر اشتنشاق گاز اشکاور تشکیک میکند.
* * *
همزمان با بحرین، در سوریه نیز قطار بهار عربی هنوز متوقف است و روند اعتراضات ضد حکومتی در این کشور هنوز به سرانجامی نرسیده است. دولت بشار اسد و مخالفان، یکدیگر را به نپذیرفتن مصالحه و نقض آتش بس متهم می کنند و کوفی عنان نیز از مشکلات استقرار آرامش در این کشور گلهمند است.
در حالی که ادامه خشونتها در سوریه با وجود حضور ناظران حافظ صلح سازمان ملل متحد در این کشور، باعث بروز تردیدهایی در خصوص موفقیت طرح صلح کوفی عنان و توانایی آن برای برقراری آتش بس میان دولت و مخالفان شده است هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا، گفت که خشونت در سوریه باید متوقف شود، در غیر این صورت واشینگتن راههایی برای افزایش فشار بر نظام بشار اسد خواهد یافت.
درخواست از همسر بشار اسد برای توقف خونریزی ها
این روزها ظاهرا آخرین تلاش ها برای توقف مسالمت آمیز خشونت در سوریه در حال انجام است. همسران سفیران آلمان و بریتانیا در سازمان ملل با تهیه یک نوار ویدیویی چهار دقیقه ای که در یوتیوب منتشر شده، از اسما اسد، همسر رئیس جمهوری سوریه خواسته اند تا برای پایان دادن به کشتار در کشورش تلاش کند.
خانم فن فوس همسر نماینده آلمان در سازمان ملل گفته است: ما فکر می کنیم که او به راحتی می تواند در عموم صحبت کند و بگوید که خونریزی باید متوقف و صلح برقرار شود. ما چیز زیادی نمی خواهیم. ممکن است که این کار او را به دردسر بیاندازد اما هزاران زن سوری هر روز زندگیشان را به خطر می اندازند.
در این نوار ویدیویی، تصاویری از نحوه زندگی تجملاتی اسما اسد در کنار تصاویر کودکان کشته و زخمی شده توسط نیروهای دولتی نشان می دهد و از خانم اسد درخواست شده است تا مانع از آن شود که همسرش به سرکوب خشونت آمیز معترضان ادامه دهد.
آخرین فرصت های بشار اسد
هیلاری کلینتون نیز در کنفرانسی خبری در خاتمه نشست وزرای امور خارجه کشورهای عضو پیمان ناتو در بروکسل، در پاسخ به سوالی در خصوص تلاشهای آمریکا برای متوقف کردن حمام خون در سوریه اظهار داشت: «ما در یک دو راهی هستیم، یا به کمک ناظران در اجرای طرح کوفی عنان موفق میشویم یا اینکه اسد آخربن فرصت خود را از دست میدهد و یافتن راههای دیگری برای افزایش فشار بر او ضروری میشود.» هیلاری کلینتون ادامه داد که با همتایان خود در نشست درباره ضرورت تشدید تحریمها و افزایش فشار بر نظام سوریه و کسانی که از او پشتیبانی میکنند سخن گفته است.
درگیری در حضور ناظران
بر اساس گزارش ها در حالی که ناظران سازمان ملل براساس طرح کوفی عنان به سوریه رفتنهاند تا بر آتشبس میان دولت و مخالفان حکومت سوریه نظارت کنند. هم رسانههای دولتی سوریه و هم مخالفان از درگیری و شلیک آتش در جریان حضور ناظران سازمان ملل متحد در منطقه عربین در حومه دمشق خبر دادهاند.
یک فیلم ویدویی منتشر شده که گفته میشود از عربین هست؛ در این ویدیو دو خودرو با آرم سازمان ملل متحد را نشان میدهد در حالی که جمع زیادی از معترضان به نظام بشار اسد رئیس جمهور سوریه گرداگرد آنها تجمع کردهاند. ناگهان صدای انفجار شنیده میشود و پس از آن تجمعکنندگان پا به فرار میگذارند. دوربین فیلمبرداری برخاستن گرد و خاک را روبروی خودوری اول نشان میدهد و پس از آن صدای آژیر به گوش میرسد و دو خودروی سازمان ملل به سرعت محل را ترک میکنند.
تلویزیون دولتی سوریه در این باره گزارش داد که گروههای تروریستی اقدام به بمبگذاری در یک ایست بازرسی کردهاند و یکی از نیروهای امنیتی در انفجار این بمب زخمی شده است. مخالفان اما فیلمی ویدیویی منتشر کردهاند که در آن به سمت تظاهر کنندگان معترض در عربین تیراندازی میشود.
گروه ناظران به منطقه جوبر در شهر حمص رفت. حضور ناظران در حالی صورت گرفت که صدای تیراندازی و گلوله باران مناطقی در شهر به گوش میرسید. ناظران به شهر درعا هم رفتهاند. در حال حاضر ۶ ناظر در سوریه حضور دارند که سرهنگ مغربی احمد حمیش آنها را رهبری میکند. قرار است در روزهای آینده تعداد آنها به ۳۰ نفر برسد. در صورت توافق بر سر نحوه عملکرد ناظران و برنامه آنها در سوریه، شورای امنیت سازمان ملل متحد برای افزایش شمار آنها به ۲۵۰ نفر رای گیری خواهد کرد. این شورا روز شنبه در قطعنامهای طرح کوفی عنان و اعزام ۳۰ ناظر به سوریه را به تصویب رساند.
صحنه سازی برای ناظران
شورای امنیت سازمان ملل هم خواستار دسترسی آزادانه ناظران اعزامی خود به سوریه شده اما دولت سوریه گفته که نمی تواند امنیت این افراد را تضمین کند مگر اینکه ماموریت آنان با هماهنگی کامل با دستگاه های دولتی انجام شود. مخالفان حکومت سوریه گفته اند که هدف دولت سوریه از طرح این موضوع این است که ناظران سازمان ملل مجبور شوند پیش از حرکت به مناطق مختلف برای نظارت بر آتش بس، مقصد و مسیر خود را به آگاهی ماموران دولتی برسانند تا آنان بتوانند پیشاپیش با صحنه سازی ناظران را فریب دهند. اما دولت بشار اسد می گوید که تنها در صورتی حملات خود را متوقف می کند که مخالفان هم به حملات خود پایان دهند.
خشنودی از موضع پكن
گفتنی است، «ولید المعلم» وزیر خارجه سوریه در جریان دیدار با «یانگ جیهچی» همتای چینی خود گفت كه موضع محكم و اصولی پكن مبنی بر حمایت از سوریه درمحافل بینالمللی، باعث بازگشت امید و توازن به سیاستهای بینالمللی شده است.
یانگ نیز در این دیدار بر «اهمیت زیاد» دیدار معلم از پكن تاكید كرد و گفت كه امروز میتوانیم درباره آخرین تحولات سوریه تبادل نظر كنیم. وزیر خارجه چین تاكید كرد كه كشورش بر احترام به تمامیت ارضی، حاكمیت و امنیت در سوریه تاكید دارد. او همچنین برای تبادل نظر با ولید معلم در ارتباط با مسائل اصلی منطقهای و بینالمللی ابراز امیداری کرد. یانگ افزود: «معتقدم که دیدار ولید المعلم نتایج مثبتی به دنبال خواهد داشت.»
اتهام لاوروف به اپوزیسیون سوریه
وزیر خارجه روسیه اعلام كرد كه گروههای مسلح اپوزیسیون سوریه با دست زدن به اقدامهای تحریكآمیز به دنبال شكست طرح «كوفی عنان» نماینده ویژه سازمان ملل و اتحادیه عرب در امور این كشور و بازگرداندن خشونت هستند. «سرگئی لاوروف» در كنفرانس خبری مشتركی با «سعدالدین عثمان» وزیر خارجه مراكش گفت كه پیشداوری درباره طرح عنان را محكوم كرده و از تمامی كشورهایی كه روی اپوزیسیون سوریه به ویژه گروههای مخالف مسلح نفوذ دارند، میخواهیم برای متوقف كردن اقدامهای خشونتآمیز این گروهها تلاش كنند.
او همچنین گفت كه روسیه خواستار حل تمامی مسائل با در پیش گرفتن رویكردهای مسالمتآمیز مبتنی بر مذاكره، بدون دخالت خارجی، در چارچوب قوانین بینالمللی و با احترام به تمامیت ارضی كشورها است. لاوروف همچنین گفت كه شورای امنیت سازمان ملل متحد طرح كوفی عنان را تصویب كرده است و تنها این نهاد است كه صلاحیت ارزیابی این طرح بر مبنای اطلاعاتی كه توسط گروه ناظرانش دریافت میكند را دارد.
