سایت خبری تحلیلی کلمهhidden pichidden pichidden pichidden pichidden pic
» بازخوانی قیام مردم قم در 19 دی 1356

روزی که تاریخ ساز شد

چکیده :«من متحیرم که این فاجعه را، این فاجعه بزرگ را، به کى باید تسلیت بگویم؟ آیا به رسول اکرم- صلى اللَّه علیه و آله- و به ائمه معصومین- علیهم السلام- به حضرت حجت- سلام اللَّه علیه- تسلیت بگویم؛ یا به امت اسلام، به مسلمین، به مظلومین در تمام اقطار عالَم تسلیت بگویم؛ یا به ملت مظلوم ایران تسلیت بگویم؛ یا به اهالى محترم قم، داغدیده‏ها، تسلیت بدهم؛ یا به پدر و مادرهاى مصیبت دیده تسلیت بدهم؛ یا به حوزه‏هاى علم و علماى اعلام تسلیت بگویم؟ به کى باید تسلیت گفت و از کى باید تشکر کرد در این قضایا که براى اسلام پیش مى‏آید و این ملت بیدار ایران در مقابل این مصیبتها استقامت مى‏کند، کشته مى‏دهد، هتک مى‏شود. بى‏جهت و بدون هیچ مجوّزى مردم را به مسلسل بستند ...» ...


 

«من متحیرم که این فاجعه را، این فاجعه بزرگ را، به کى باید تسلیت بگویم؟ آیا به رسول اکرم- صلى اللَّه علیه و آله- و به ائمه معصومین- علیهم السلام- به حضرت حجت- سلام اللَّه علیه- تسلیت بگویم؛ یا به امت اسلام، به مسلمین، به مظلومین در تمام اقطار عالَم تسلیت بگویم؛ یا به ملت مظلوم ایران تسلیت بگویم؛ یا به اهالى محترم قم، داغدیده‏ها، تسلیت بدهم؛ یا به پدر و مادرهاى مصیبت دیده تسلیت بدهم؛ یا به حوزه‏هاى علم و علماى اعلام تسلیت بگویم؟ به کى باید تسلیت گفت و از کى باید تشکر کرد در این قضایا که براى اسلام پیش مى‏آید و این ملت بیدار ایران در مقابل این مصیبتها استقامت مى‏کند، کشته مى‏دهد، هتک مى‏شود. بى‏جهت و بدون هیچ مجوّزى مردم را به مسلسل بستند …»۱

پس از واقعه ۱۹ دی ماه ۱۳۵۶ در قم، امام خمینی در سخنرانی آتشین خود در مسجد شیخ انصاری نجف به حکومت شاهنشاهی حمله می کنند و پس از انتقادهای فراوان، وعده پیروزی می دهند: «هیچ اشکالى نیست که بعد از اینکه ملتها بیدار شدند و بعد از آنکه حتى زنها قیام کردند بر ضد دولت و بر ضد این جباران، یک همچو ملتى پیروز مى‏شوند ان شاء اللَّه.»۲ امام در این سخنرانی نه تنها وعده نصرت و پیروزی می دهد بلکه ۱۳ ماه قبل از وقوع انقلاب اسلامی ایران در بهمن ماه ۵۷ و ۱۴ سال پس از حوادث خونین ۱۵ خرداد ۴۲، شاه را مسبب همه این اتفاقات می داند و وی را به شدیدترین حالت ممکن آماج حملات قرار می دهد: «در زمان شماها هم که مبتلاى به این شاخدار بى‏عقل شدید، گمان نکنید که یک تفنگ [تیر] انداخته بشود در ایرانْ طرفِ یک آدمْ بدون اذن شاه. هیچ همچو گمانى نکنید که رئیس نظمیه قم، رئیس سازمان قم، پلیس قم، یک همچو جرأتى داشته باشد که تفنگ بزند و مردم‏کشى کند. هیچ، گمان این مطلب را هیچ عاقلى نباید ببرد. تمام اینها گزارش داده مى‏شود که وضع این طور است، و تصریحاً خود این خبیث باید دستور بدهد که بزنید. ۱۵ خرداد را خود این خبیث از قرارى که گفتند در طیاره، در هلیکوپتر، چرخ مى‏زد[ه‏] و فرمان مى‏داده. فرمان مى‏داده که به لشکرهاى خارجه دنیا! لشکرهایى که هجوم آوردند به ایران، به آنها حمله کنند!»۳

اما حادثه ۱۹ دی ماه ۱۳۵۶ قم چگونه به وقوع پیوست؟ این اتفاق که جرقه ای مهم بر آتش زیر خاکستر مردم ایران در برخاستن علیه حکومت شاهنشاهی بود، بر اثر چاپ مقاله ای در روزنامه اطلاعات رخ داد. مقاله ای که در ۱۷ دی ماه ۱۳۵۶ به قلم نویسنده ای با نام مستعار “احمد رشیدی مطلق” در صفحه ۷ این روزنامه به نمایش در آمد. مقاله ای که با انتشار آن حکومت شاهنشاهی که گمان می برد در اوج قدرت و به قول کارتر رئیس جمهور وقت ایالات متحده «جزیره ثبات» است در سراشیبی سقوط و زوال قرار گرفت تا جای خود را به انقلاب اسلامی به رهبری امام خمینی دهد.

با وجود آنکه شاه دهه ۱۳۵۰ را با جشنهای شاهنشاهی که مظهر و نماد قدرت و مشروعیت ‏سیاسی وی بود، آغاز کرد و نیمه اول دهه را نیز بدون حادثه خاصی پشت‏ سر گذاشت، اما از اواسط سال ۱۳۵۵، شاه تحت فشار افکار عمومی جهان مبنی بر عدم رعایت‏ حقوق بشر در ایران، از شدت اختناق و سرکوب کاست و فضای سیاسی را باز نمود. البته در ایجاد فضای باز سیاسی علاوه بر تحولات بین‏المللی (مانند پیروزی کارتر در انتخابات ریاست جمهوری امریکا) تحولات اجتماعی، سیاسی جامعه و وضعیت جسمانی خود شاه نیز مؤثر بوده است.۴ در دوران اوج‏گیری مبارزات مردمی علیه رژیم شاه، چند حادثه به گسترش دامنه مبارزات و تعمیق آن کمک مؤثری کرد. سخنرانی روشنفکران در انجمن های ادبی، نامه‏های سرگشاده آنان، اعلامیه‏های علما در مخالفت ‏با عملکرد شاه و تظاهرات دانشجویان ایرانی در امریکا به هنگام مسافرت شاه به آن کشور و مهمتر از همه رحلت مشکوک آیت‏الله مصطفی خمینی در اول آبان ‏۱۳۵۶ بود. رحلت ایشان موجی از انزجار از رژیم در نزد پیروان امام ایجاد کرد. زیرا آنان رژیم و در نهایت‏شاه و ساواک را مسئول اصلی قتل معرفی می‏کردند. البته چنین تحلیلی مبتنی بر عملکردهای ساواک در قتل مرموز چهره‏های مخالف در گذشته بوده است. چنین ذهنیتی نیز با رحلت مشکوک جهان پهلوان تختی – دیماه سال‏۱۳۴۷ – و دکتر علی شریعتی – خرداد سال‏۱۳۵۶ – در مردم پیدا شده و رحلت‏ حاج آقا مصطفی به آن تشکیک دامن زد. مجلس ترحیم ایشان در شهرهای مختلف ایران بویژه تهران و قم – در فضای باز سیاسی – به مجلس تجلیل از امام خمینی(س) و کانون مخالفت علنی با رژیم تبدیل شد. این نوع مجالس ترحیم نه تنها از طرف روحانیون بلکه از جانب نیروهای روشنفکر مخالف نیز برگزار گردید.۵ اما مهمترین این مجالس بدون شک چهلم آقا مصطفی خمینی در مسجد ارک تهران است که با واقعه بسیار تاثیرگذاری همراه بود. در این مجلس، حسن روحانی سخنران مراسم با مقایسه داستان ذبح حضرت اسماعیل توسط حضرت ابراهیم و مقایسه آن با حضرت امام و آقا مصطفی، آیت الله خمینی را “امام” نامید.

امام خمینی(س) رهبر در تبعید نهضت، که با هوشیاری و تیزبینی ویژه خود مسائل ایران و تحولات بین‏المللی را دنبال می‏کرد، به محض بروز شکاف بین رژیم شاه و حامیان خارجیش و ایجاد فضای باز سیاسی و تشدید بیماری شاه، با پیامهای پی در پی خود مردم را به هوشیاری و استفاده از فرصتهای پیش‏آمده دعوت می‏کرد. ایشان به خوبی می‏دانستند که فشارهای بین‏المللی، موقتی و گذرا است و مسافرت شاه در آبان ماه ‏۱۳۵۶ به امریکا و دیدار جیمی کارتر رئیس جمهور دموکرات امریکا از ایران در دی ماه همان سال به قوت این تحلیل امام می‏افزود.۶ در همین زمان، شاه، سرمست از غرور، برای تسریع این روند و درهم ‌شکستن آخرین مقاومت ها، فرمان حمله به آخرین دژ انقلابیون را صادر کرد. به دنبال شهادت آیت‌الله سید مصطفی خمینی در آبان ماه ۱۳۵۶ در نجف اشرف و برگزاری مجالس سوگواری از سوی طرفداران امام و مخالفان شاه، رژیم پهلوی دریافت جایگاه و موقعیت امام خمینی در میان مبارزان و اطرافیان وی بیش‌ از پیش تحکیم یافته و به همین دلیل، درصدد برآمد تا با درج مقاله توهین‌آمیز در روزنامه اطلاعات، جایگاه ایشان را به گمان خود متزلزل کند.۷

اکبر هاشمی رفسنجانی در این باره می نویسد: «برای ترور فیزیکی، نور چشم امام حاج آقا مصطفی خمینی را در آبان ماه ۱۳۵۶ نشانه گرفتند تا امام را از ادامه مبارزه مأیوس کنند. اما وقتی استواری امام را در تداوم مبارزه و صلابت مردم در حمایت از امام دیدند، در دی ماه همان سال سیاست ترور شخصیتی امام را در دستور کار خویش قرار دادند و مقاله‌ای سراسر توهین و تهمت به امام را در روزنامه اطلاعات منتشر کردند که به اعتراف دوست و دشمن، اتفاقات پس از آن، سقوط رژیم پهلوی را در سراشیبی تسریع نهاد.»۸

اما چاپ این مقاله هم زمان با اتفاقات دیگری بود که به طرز عجیبی از چشم اکثر تاریخ نگاران پنهان مانده است. روزهای ۱۳ و ۱۴ دی ۱۳۵۶ مصادف است با برگزاری کنگره فوق العاده حزب رستاخیز ملت ایران در ورزشگاه دوازده هزار نفری آزادی. کنگره ای که در آن جمشید آموزگار، نخست وزیر وقت، به دبیری کنگره انتخاب می شود و عکس وی در حالی که دبیر پیشین دست وی را به نشانه پیروزی بالا برده است بر صفحه اول همه روزنامه های رسمی کشور نقش می بندد. آموزگار در نطق خود در این کنگره صحبتهایی بر زبان می آورد که مقاله چند روز بعد روزنامه اطلاعات دقیقا در مسیر این گفته هاست. روزنامه کیهان در شماره ۱۰۳۵۷ در صفحات ویژه کنگره فوق العاده حزب از قول آموزگار می نویسد: «جنبش رستاخیز هرگونه توطئه استعمار را محکوم می کند … میان منافع ملی ما و منافع ارتجاع تضادی آشکار به وجود آمده است … نفع استعمار در این است که دانشگاه ها و مدارس ما به آشوب کشیده شوند … آنان که با نقاب و بی نقاب به حمله و گریز می پردازند حرف منطقی ندارند … با ابتکار شاهنشاه ما بی نظیر ترین پدیده تاریخی یعنی انتقال ثروت بدون خونریزی و جنگ صورت گرفت … هیچ ایرانی شرافتمندی مایل نیست چرخ زمان به عقب برگردد و ما دوباره اسیر و برده باشیم …»۹ این سخنان در حالی بیان می گردد که پس از ۱۴ سال و در آستانه سالگرد انقلاب سفید شاه باز هم صحبت های مسئولان حکومتی در تقدیر از این انقلاب اوج گرفته است و این بار مانع اصلی در مقابل انقلاب استعمار شناخته می شود. استعمار کلید واژه اصلی این کنگره و حمله به آن است. چنانکه در قطعنامه این کنگره چنین آورده می شود: «ملت ایران می داند که استعمارگران نیروهای خود را بر ضد ملتهای جهان سوم بسیج کرده اند … ماشین تبلیغاتی استعمارگران و باندهای مشترک استعمارگران سرخ و سیاه بر ضد وحدت و تمامیت ما تبلیغ و اقدام می کنند، بر ضد نظام شاهنشاهی ما که مظهر پیوستگی ملی و پاسدار روح و فرهنگ ایرانی ماست سخن می گویند. در راه تفرقه جامعه ایرانی می کوشند و با توطئه بر ضد دانشگاه ها و مراکز آموزشی ما را از دست یابی به تکنولوژی ملی و گسترش دانش و پژوهش باز می دارند.»۱۰ و تاکید بر استعمار سرخ و سیاه در قطعنامه پایانی همان است که احمد رشیدی مطلق در مقاله روزنامه اطلاعات به آن تاکید می کند: «ایران و استعمار سرخ و سیاه»۱۱

شش‌ روز پس‌ از این‌که‌ جیمی‌ کارتر، رئیس‌جمهور آمریکا تهران‌ را ترک‌ کرد، مقاله‌ «ایران‌ و استعمار سرخ‌ و سیاه» به‌ دستور شاه‌ در روزنامه‌ اطلاعات‌ درج‌ شد، و دو روز بعد ۱۹ دی‌ ۱۳۵۶ محمدرضا پهلوی‌ به ‌منظور انجام‌ هماهنگی ‌هایی‌ در سطح‌ منطقه‌ برای‌ دیدار و گفتگوی‌ یک‌ روزه‌ با انور سادات‌ وارد «اسوان»‌ شد و روز بعد مصر را به‌ قصد به‌ عربستان‌ سعودی‌ و مذاکره‌ با ملک ‌خالد، ترک‌ کرد. شاه، خرسند از اطمینان‌ خاطری‌ که‌ با حضور کارتر در تهران‌ به‌ وی‌ داده‌ شد و مأموریت‌ مذاکره‌ و هماهنگی‌ با برخی‌ از سران‌ منطقه، که‌ بر عهده‌اش‌ محول‌ گردید، دستور تهیه‌ مقاله‌ای‌ آتشبار را می‌دهد. این‌ مأموریت‌ به‌ عهده‌ امیر عباس‌ هویدا، نخست‌وزیر تازه‌ برکنار شده‌ و وزیر دربار نهاده‌ شد. در این‌ میان‌ نقش‌ ساواک،‌ آماده‌سازی‌ و تدوین‌ اطلاعات‌ موجود از امام خمینی‌ در پرونده‌‌ ساواک‌ بوده‌ است‌ که‌ برخی‌ در این‌ خصوص‌ از پرویز نیکوخواه‌ نام‌ می‌برند. در این‌ میان‌ آنچه‌ را نیز که‌ «مقام‌ عالی‌ رتبه‌ امنیتی» در گفتگو با دکتر عباس‌ میلانی، و همچنین‌ آن‌ «مسئول‌ ساواک» در گفتگو با دکتر احسان‌ نراقی‌ اظهار داشته‌اند نشان‌دهنده‌‌ آن‌ است‌ که‌ شاه‌ به‌ سازمان‌ اطلاعات‌ و امنیت‌ دستور داده‌ است‌ تا آگاهیهای‌ موجود در پرونده‌ای‌ که‌ از امام در آرشیو ساواک‌ نگاهداری‌ می‌شود را در اختیار هویدا قرار دهد. هویدا نیز وظیفه‌‌ تهیه‌ مقاله‌ را به‌ دفتر مطبوعاتی‌ خود واگذار می‌کند. بنابر آنچه‌ از احمدعلی‌ مسعود انصاری‌ نقل‌ شد، هنگامی‌ که‌ هویدا از نخست‌وزیری‌ به‌ دربار آمد، تیم‌ دفتر مطبوعاتی‌ خود را نیز بدانجا منتقل‌ کرد. مسوولیت‌ دفتر مطبوعاتی‌ هویدا با فرهاد نیکوخواه‌ بود. به‌ نوشته‌ انصاری‌ نامه‌ یاد شده‌ قطعاً‌ به ‌وسیله‌ نیکوخواه‌ تهیه‌ شده‌ است. میلانی‌ نیز از تهیه‌ مقاله‌ توسط‌ دو نفر از همکاران‌ هویدا سخن‌ می‌گوید. شک‌ نیست‌ که‌ مقاله‌ ۱۷ دی‌ ۵۶ به‌ اهتمام‌ یک‌ «تیم» و نه‌ یک نفر نهاده‌ شد. تیمی‌ مرکب‌ از چند نفر که‌ البته‌ مسوولیت‌ آن‌ را فرهاد نیکوخواه‌ عهده‌دار بود … فرهاد نیکوخواه‌ که‌ مشاور مطبوعاتی‌ امیرعباس‌ هویدا، نخست‌وزیر بود، به‌ سال‌ ۱۳۰۷ متولد شد. وی‌ متأهل‌ و دارای‌ لیسانس‌ حقوق‌ بود و مدتها با روزنامه‌ اطلاعات‌ همکاری‌ داشت۱۳ و طی‌ سال‌های‌ ۱۳۲۶ تا ۱۳۲۹ عضو «گروه‌ ناسیونالیست‌های‌ انقلابی(گنا)» بوده‌ است‌ و نشریه‌ «جام‌‌جم» را منتشر می‌کردند … پس‌ از صدور دستور شاه‌ مبنی‌ بر تهیه‌ مقاله‌ علیه‌ آیت ‌الله‌ خمینی، بنا به‌ آنچه‌ میلانی‌ نوشته‌ است‌ «هویدا هم‌ بلافاصله‌ کار تهیه‌‌ مقاله‌ را به‌ دو نفر از همکارانش‌ محول‌ کرد.» مقاله‌ مذکور دستپخت‌ مشترک‌ نیکوخواه‌ و تیم‌اش‌ بود که‌ ظرف‌ مدت‌ یکی، دو روز آماده‌ شد.۱۴ داریوش‌ همایون‌ نیز به‌ آماده‌ سازی‌ مقاله‌ از سوی‌ دفتر مطبوعاتی‌ هویدا صریحا اشاره‌ دارد و نه‌ ساواک. بدین‌ترتیب‌ می‌توان‌ یقین‌ کرد که‌ دستور شاه‌ به‌ منظور تهیه‌ و تدارک‌ مقاله، یک‌ روز پس‌ از ترک‌ تهران‌ از سوی‌ جیمی‌ کارتر، یعنی‌ در ۱۲ دی‌ ماه، صادر شده‌ است. از محتوای‌ مقاله‌ نیز کاملا پیداست‌ که‌ تیم‌ دست‌‌ اندر کار آماده‌ سازی‌ مقاله، به‌ اطلاعات‌ سر‌ی‌ و محرمانه‌ای‌ که‌ قاعدتا‌ در آرشیو ساواک‌ موجود بود، دسترسی‌ داشته‌ است. اطلاعاتی‌ که‌ به‌ اهتمام‌ پرویز نیکوخواه‌ آماده‌ شده‌ و در اختیار تیم‌ قرار گرفته‌ است…۱۵ البته محافل مطبوعاتی آن را به داریوش همایون، وزیر اطلاعات وقت نسبت می دهند. وی در خاطرات خود می گوید: «مقاله از وزارت دربار سرچشمه می گرفت. این مطلب که شاه روایت اولیه مقاله را نپسندید و گفت باید تندتر بشود، درست است»۱۶

مقاله مزبور، به مناسبت روز کشف حجاب و نزدیکی سالگشت انقلاب سفید در ۱۷ دیماه ‏۱۳۵۶ در روزنامه اطلاعات چاپ و منتشر شد. محتوای مقاله درباره انقلاب شاه و مردم و معرفی مخالفان آن تحت عنوان عوامل «استعمار سرخ و سیاه‏» بوده است. نویسنده سعی کرد رابطه نامرئی بین آن دو استعمار را روشن کرده و به مردم معرفی کند. نگارنده مقاله در عین حال که آگاهانه روحانیون را به عنوان ارتجاع سیاه، مورد توهین و حمله قرار داده بود؛ آنان را عاملی در دست مالکان، برای ایجاد مشکل در راه پیشبرد انقلاب سفید و ناپایدار ساختن ثبات سیاسی کشور معرفی کرده است. اما به طور زیرکانه سعی نموده خط فاصلی بین روحانیون تندرو مخالف با روحانیون طرفدار رژیم و محافظه‏کار بکشد و با معرفی عده معدودی از آنان به عنوان مخالفان اصلاحات، اختلاف درون گروهی روحانیون را برجسته ساخته و از همبستگی گروهی آنان ممانعت ‏به عمل آورد.۱۷ در قسمتهایی از مقاله می خوانیم: «استعمار، سرخ و سیاهش، کهنه و نویش روح تجاوز و تسلط و چپاول دارد و با اینکه خصوصیت ذاتی آنها همانند است خیلی کم اتفاق افتاده است که این دو استعمار شناخته شده تاریخ با یکدیگر همکاری نمایند مگر در موارد خاصی که یکی از آنها همکاری نزدیک و صمیمانه و صادقانه هر دو استعمار را در برابر انقلاب ایران به خصوص برنامه مترقی اصلاحات ارضی در ایران است … سرآغاز انقلاب شاه و ملت در روز ششم بهمن ماه ۲۵۲۰ (۱۳۴۰) شاهنشاهی استعمار سرخ و سیاه ایران را که ظاهرا هر کدام در کشور ما برنامه و نقشه خاصی داشتند با یکدیگر متحد ساخت که مظهر این همکاری صمیمانه در بلوای روزهای پانزدهم و شانزدهم خرداد ماه ۲۵۲۲ (۱۳۴۲) در تهران آشکار شد. … مالکان که برای ادامه تسلط خود همواره از ژاندارم تا وزیر، از روضه خوان تا چاقو کش را در اختیار داشتند وقتی با عدم توجه عالم روحانیت و در نتیجه مشکل ایجاد موج علیه انقلاب روبرو شدند و روحانیون برجسته حاضر به همکاری با آنها نشدند درصدد یافتن یک (روحانی) برآمدند … مردی که سابقه اش مجهول بود و به قشری ترین و مرتجع ترین عوامل استعمار وابسته بود و چون در میان روحانیون عالی مقام کشور با همه حمایت های خاص موقعیتی به دست نیاورده بود در پی فرصت می گشت که به هر قیمتی هست خود را وارد ماجراهای سیاسی کند و اسم و شهرتی پیدا کند. ]امام[ روح الله خمینی عامل مناسبی برای این منظور بود و ارتجاع سرخ و سیاه او را مناسب ترین فرد برای مقابله با انقلاب ایران یافتند و او کسی بود که عامل واقعه ننگین روز پانزده خرداد شناخته شد. ... آنچه مسلم است شهرت او به نام غائله ساز پانزده خرداد به خاطر همگان مانده است کسی که علیه انقلاب ایران و به منظور اجرای نقشه استعمار سرخ و ساه کمر بست ...»۱۸

با توزیع روزنامه اطلاعات در شهر قم، خبر اهانت ‏به امام و روحانیون به سرعت در محافل علمی و مذهبی حوزه پیچید... تعدادی از فضلا و اساتید شب هفدهم دی به دعوت سید حسین موسوی تبریزی در منزل آیت‏الله نوری همدانی نشست اضطراری پیرامون مقاله چاپ شده و اهانت ‏به روحانیون و امام تشکیل دادند. از افراد شرکت‏کننده در این جلسه حساس، که گردانندگان اصلی و تصمیم‏گیرندگان وقایع چند روز بعد قم بودند، می‏توان از حسین نوری همدانی، محمدعلی گرامی، یوسف صانعی، وحید خراسانی، سیدحسین موسوی تبریزی، جعفر سبحانی، ناصر مکارم شیرازی، محمد مؤمن، سیدحسن طاهری خرم‏آبادی، محمد محمدی گیلانی، علی مشکینی، شاکری تهرانی، محمد یزدی و چند تن دیگر نام برد. در این جلسه دو پیشنهاد مهم مطرح شد... یک نظر این بود که کلاس های درس حوزه و مدارس مذهبی قم تعطیل نشود بلکه اساتید در کنار دروس فقهی چند دقیقه‏ای پیرامون فاجعه توهین به روحانیت و امام صحبت کنند و با بحث کلاسی، طلاب را نسبت ‏به ماجرا و وظایف خود روشن و آگاه سازند. این نظر که از جانب مکارم شیرازی و وحید خراسانی مطرح شده بود توسط اکثریت ‏شرکت‏کنندگان رد شد... نظر دوم، که از جانب اکثریت ‏حضار مطرح شده بود، خواهان تعطیلی کلاس های درس و نماز جماعات در روز هجدهم دی ماه به نشانه اعتراض بود. چند تن از فعالان جلسه از جمله موسوی تبریزی، طاهری خرم‏آبادی، مؤمن، نوری همدانی و یزدی مامور ابلاغ تصمیم جلسه به آیات عظام محمدرضا گلپایگانی، سیدکاظم شریعتمداری، شیخ مرتضی حائری و سیدشهاب‏الدین نجفی مرعشی شدند. مراجع بدون هیچ‏گونه مقاومتی تصمیم جلسه مبنی بر تعطیلی کلاس های درس را پذیرفتند... به هر حال، صبح روز هیجدهم دی ماه کلاسهای درس حوزه به طور هماهنگ تعطیل و راهپیمایی حدود دویست نفر از طلاب با راهنمایی مدیران مراسم از جلوی مدرسه خان به سوی منازل آیات عظام آغاز شد. در بین راه مدرسه خان تا بیت آیت‏الله گلپایگانی - اولین مکان تجمع اعتراض‏آمیز تظاهرکنندگان - تعدادی از مردم غیرروحانی از طبقات مختلف به صف راهپیمایی پیوستند و جمعیتی در حدود پانصد نفر را تشکیل دادند. آیت‏الله گلپایگانی در یک سخنرانی، ضمن اعلام مواضع مخالفت‏آمیز علما درباره اصلاحات شاه، وحدت کلمه و اجتناب از تفرقه و اختلاف را توصیه نمودند. ایشان در قسمتی در سخنرانی خود گفتند: مدتی است که به دین و روحانیت جسارت می‏کنند دستگاهها می‏گویند روحانیت ‏با ما بودند در صورتی که همه مراجع با برنامه آنها مخالف هستند و این را همه می‏دانند و حالا هم مخالف هستیم بعدا هم مخالف خواهیم بود ... باید متحد باشید اختلاف را کنار بگذارید اختلاف بین ما از آمدن کارتر زیان‏آورتر است، آنها از اختلافات ما استفاده می‏کنند ... درسها را تعطیل کردیم ولی نباید که به همین جا اکتفا کنیم. تظاهرکنندگان پس از استماع سخنان ایشان به طرف منزل آیت‏الله شریعتمداری به راه افتادند. ظاهرا در مسیر منزل این دو، از جانب نیروهای انتظامی موانعی ایجاد شد، اما راهپیمایی جنبه خشونت‏آمیز پیدا نکرد. آیت‏الله شریعتمداری هم در یک سخنرانی کوتاه، خواستار مجازات نویسنده مقاله شد و طلبه‏ها را به اتحاد دعوت کرد. ایشان در قسمتی از بیانات خود گفتند: باید این شخص که توهین کرده مجازات شود. ما اقدام می‏کنیم حرف ما را گوش نمی‏دهند؛ ولی این را بدانید اینها به ضرر خودشان است چون همه مردم ایشان (خمینی) را می‏شناسند ولی شما آرام باشید و متحد باشید، معلوم می‏شود شما ما را قبول دارید که به اینجا آمدید؛ پس بگذارید ما با آقایان مشورت کنیم تا ببینیم چه باید کرد... پس از پایان سخنرانی، مراسم بعدازظهر در حسینیه آیت‏الله نجفی مرعشی تعیین شد. ایشان نیز ضمن اشاره به سوابق آشنایی خود با امام و رد اتهامات مقاله گفتند: من در مدت عمرم این مصیبت هایی که در این قرون اخیر عالم روحانیت دید و ما متاثریم در عمرم ندیده بودم. الآن در حدود هشتاد سالم هست من خدا گواه هست که من یک همچون مصائبی که متوجه به روحانیت‏ باشد، هیچ یاد ندارم ... کجا یک همچو چیزی هست؟ در تمام این ممالک راویه دنیا ببینید نسبت‏ به روحانیت‏ یک همچو حرکاتی هست؟ اگر شما پیدا کردید در یکی از روزنامه‏های خارجی که یک عالمی از علمایشان یک کشیشی به یک خاخامی به چه به یک معبدی! مثلا روحانیت در هر مملکتی مقامی دارد، مقام مقدسی دارد، محترم است. تظاهرکنندگان پس از اتمام سخنرانی به منزل آیت‏الله سید صادق روحانی و آیت‏الله مرتضی حائری رفته و به سخنان آنان نیز که مضامینی شبیه به بیانات سخنرانان قبلی داشت، گوش دادند. مردم در مسجد اعظم نماز مغرب و عشا را به جماعت‏ خوانده و با شعارهای «درود بر خمینی‏» و «مرگ بر این حکومت‏ یزیدی» بیرون آمده و به عنوان اعتراض چند نسخه از روزنامه اطلاعات را پاره کردند.

فضلا و اساتید حوزه علمیه، که نقش فعالی در به راه انداختن تظاهرات ضد رژیم داشتند، شب هجدهم جلسه دوم خود را در منزل یکی از فضلای دست اندرکار تشکیل دادند تا ضمن بررسی پیامدهای تظاهرات و راهکارهای مبارزه در بلندمدت، در مورد تداوم تعطیلی کلاس های درس حوزه، تعطیل بازار و گسترش دامنه تظاهرات تصمیم بگیرند. ظاهرا در تشکیل این جلسه، اعلام حمایت ‏بازاریان از حرکت اعتراض‏آمیز روحانیون و طلبه‏ها مبنی بر تعطیلی بازار مؤثر بوده است... به نظر می‏رسد مراجع عظام از ادامه روند تظاهرات و تعطیلی کلاسهای درس راضی نبودند؛ زیرا نه تنها نتیجه مباحثات و تصمیم‏گیری های جلسه شب هجدهم به اطلاع مراجع نرسید، بلکه فضلا و اساتید طرفدار امام سعی داشتند آنان را در برابر عمل انجام شده قرار دهند... طبق قرار قبلی، بازاریان صبح نوزدهم با تعطیل بازار، تظاهرات‏کنان به طرف حوزه علمیه راه افتادند. درس های حوزه یکی پس از دیگری تعطیل و طلاب به صفوف راهپیمایی پیوستند. با وارد شدن بازاریان، دانش‏آموزان و دانشجویان و مردان سایر اقشار و طبقات اجتماعی به صفوف محدود طلاب و روحانیون، دامنه تظاهرات بسیار گسترده شد.۱۹ ساواک قم طی گزارشی چنین می نویسد: «ساعت ۱۰:۳۰ صبح، بیش از ۵۰۰۰ نفر از طلبه های علوم دینی در مسجد اعظم اجتماع کردند و از آن جا به منزل چند تن از روحانیون رفتند و از آنان خواستند که از [امام] خمینی دفاع کنند.»۲۰ به هر حال، راهپیمایان حرکت ‏به سوی بیت آیات درجه دوم و اساتید حوزه را همچون روز پیش آغاز کردند. صبح به منزل اساتیدی چون علامه محمد حسین طباطبایی، ناصر مکارم شیرازی، وحید خراسانی رفتند و بعدازظهر نیز محل تجمع، منزل نوری همدانی تعیین شد.۲۱ بعد از تجمع مردم، آیت الله نوری طی سخنانی چنین گفت: « هرکجا نهضت قابل توجهی به وجود آمده، روحانیت راستین اسلام در پیشاپیش آن در حرکت بوده و رهبری نهضت به دست آنان هدایت می شد، روحانیت در حرکت جامعه نقش مؤثر و خلاّقی داشته است. مردم مسلمان، با روحانیتِ اصیل هستند. روحانیت اصیل با آیت الله العظمی آقای خمینی و در پشت سر ایشان است و مبارزه ی دستگاه طاغوتی با اسلام و رهبری آیت الله خمینی به جایی نخواهد رسید.»۲۲ هرچه بر تعداد جمعیت افزوده می‏شد کنترل راهپیمایی از دست‏گردانندگان آن خارج می‏شد و بتدریج تظاهرات جنبه خشونت‏آمیز پیدا می‏کرد. با این همه، صبح روز نوزدهم تظاهرات بدون درگیری خشونت‏آمیز تمام شد. اما بعدازظهر مردم پس از استماع سخنان موسوی تبریزی و نوری همدانی با شعارهای «مرگ بر این حکومت ‏یزیدی‏»، «درود بر خمینی‏»، «بگو مرگ بر شاه‏» و با حمله به بانک صادرات، در دفتر حزب رستاخیز به رویارویی با نظامیان مسلح پرداختند. به این ترتیب، تظاهرات به خشونت کشیده شد … و تعدادی کشته و تعدادی دیگر نیز زخمی شدند. ظاهرا درگیری پراکنده و شلیک تیرهای هوایی تا پاسی از شب ادامه یافت. اما رژیم به سرعت کنترل شهر را در دست گرفت. گردانندگان تظاهرات برای روز بیستم برنامه‏ای نداشتند زیرا نارضایتی مراجع عظام مانع از تداوم تظاهرات در سطح گسترده شد. صبح روز بیستم مردم در دسته‏های کم تعداد به سوی بیت آیت‏الله گلپایگانی حرکت کردند که این تجمع با دخالت های نیروهای پلیس متفرق شد. دست‏اندرکاران تظاهرات سعی کردند بیش از این به مراجع فشار نیاورند. از این رو، در همان روز جلسه‏ای با شرکت اکثر اساتید طرفدار امام در منزل آیت‏الله سیدحسن طاهری خرم‏آبادی تشکیل شد تا متن اعلامیه اعتراض‏آمیز علیه اقدامات سرکوبگرانه شاه تهیه و امضا نمایند. ظاهرا در این جلسه تصمیم گرفته شد نامه‏ای نیز به کورت والدهایم، دبیر کل سازمان ملل متحد، نوشته شود تا چند روز بعد در موقع ورود به ایران، به وی تسلیم شود. طبق گزارش های ساواک نامه علما به دلیل نداشتن امضا مراجع بزرگ مورد تایید قرار نگرفت و چون دبیر کل فرصت زیادی نداشت، دست‏اندرکاران روحانی توفیقی در گرفتن امضا نیافتند.در مسافرت والدهایم به ایران تعدادی از روشنفکران و گردانندگان کمیته دفاع از حقوق بشر – همچون مهدی بازرگان، کریم سنجانی، زیرک‏زاده، احمد صدر و حسیبی و آیت‏الله زنجانی – نامه‏ای مفصل در مورد نظریات خود درباره اوضاع کشور و نبود آزادی و وجود شکنجه نوشته و تسلیم دبیر کل سازمان ملل متحد کردند… از همان روز بیستم نیروهای اطلاعاتی و امنیتی رژیم دستگیری گسترده دست‏اندرکاران و گردانندگان وقایع قم را آغاز کرد و با تبعید آنان به شهرهای مختلف، بار دیگر شهر به کنترل نیروهای امنیتی و انتظامی درآمد. طبق اسناد ساواک ده نفر از سرشناسان و عناصر اصلی واقعه شناسایی و هرکدام به مدت سه سال به شهرهای دوردست تبعید شدند. از این تعداد ۷ نفر روحانی و مدرس حوزه و ۳ نفر بازاری بودند. اسامی تبعید شدگان به این شرح است: شیخ مرتضی فهیم، شیخ محمد علی گرامی، ناصر مکارم شیرازی، شیخ حسن صانعی، شیخ محمد یزدی، روحانیحاج قاسم وخیلی، شیخ ابوالقاسم خزعلیغلامحسین خردمند، شیخ حسین نوری همدانی و حسین سلیمانی.۲۳

در گزارش سری شماره ۸۰۰۱/۲۱ مورخ ۲۰/۱۰/۱۳۵۶ ساواک از قول یکی از ماموران آمده است: «نظریه شنبه ـ طلبه‌ها عقیده دارند که خود دولت می‌خواهد که در مملکت آشوب و بلوا باشد به دلیل اینکه خودشان می‌دانند که اگر چنین مطلبی در اخبار روزنامه‌ها یا مجلات بنویسند مردم اعتراض می‌کنند والا طلبه‌ها آرام و مشغول درس خواندن بودند. یک نفر مطلبی در روزنامه نوشت حوزه را به هم ریخت». مامور دیگری در روز یکشنبه می نویسد: «نظریه یکشنبه – آنچه مسلم است اینکه هر موقع در جراید مطلبی علیه خمینی نوشته شده تظاهراتی را به دنبال داشته است». و مامور مافوق او چنین نظری دارد: «نظریه دوشنبه – متعاقب درج مطالبی در روزنامه اطلاعات در مخالفت با خمینی، نمایندگان فروش این روزنامه در قم و کاشان وسیله نامه و تلفن تهدید شده‌اند و تصور می‌رود که این مساله در فروش روزنامه اطلاعات نیز تاثیر نامطلوبی بگذارد» و بالاخره مامور بالاتر در نظریه سه شنبه نارضایتی کامل ساواک از چاپ این مقاله را عنوان می دارد هر چند باز هم قضیه را به گونه ای سرپوشانی می نماید: «نظریه سه شنبه – نظرات یک شنبه و دوشنبه مورد تایید بوده و شایع است بعد از مسافرت کارتر، دولت جهت سرکوبی طلاب و روحانیون مخالف، تعمدا مبادرت به درج این مقاله کرده تا بتواند مسببین آشوب اخیر در سراسر کشور را شناسائی و بازداشت کند».

امام‌ خمینی‌‌ که در تاریخ‌ ۱۳ آبان‌ ۱۳۵۶ در پاسخ به‌ تلگراف‌ تسلیت‌ یاسر عرفات، رئیس‌ کمیته‌ اجرایی‌ سازمان‌ آزادی ‌بخش‌ فلسطین‌ به‌ مناسبت‌ فقدان‌ فرزندشان می نویسند: «ما در طول‌ پنجاه‌ سال‌ سلطنت‌ غیر قانونی‌ دودمان‌ سیاه‌ روی‌ پهلوی‌ که‌ مستقیماً‌ و به‌ حسب‌ اعترافات‌ شاه‌ فعلی‌ مامور اجانب‌ بوده‌اند، مبتلا به‌ مصائبی‌ بوده‌ایم‌ که‌ «تصغر عنده‌ المصائب.» ما در زمان‌ شاه‌ سابق‌ شاهد کشتارها، چپاول‌ها، اختناق‌های‌ طاقت‌ فرسا بودیم. ما شاهد قتل‌ عام‌ مسجد گوهرشاد جنب‌ حرم‌ مطهر ثامن‌الائمه‌ علیهم‌السلام‌ بودیم… ما در زمان‌ شاه‌ فعلی‌ شاهد فجایعی‌ بودیم‌ که‌ روی‌ چنگیز را سفید کرد. شاهد قتل‌ عام‌ فجیع‌ غیر انسانی‌ پانزده‌ خرداد (دوازدهم‌ محرم) بودیم‌… ما شاهد زندان‌های‌ مملو از علما و دانشمندان‌ و آزادیخواهانی که‌ در آنها شکنجه‌های‌ قرون‌ وسطایی‌ امری‌ عادی‌ بوده‌ و هست‌، بودیم… ما شاهد کمک‌های‌ این‌ مرد سیاه‌ دل‌ به‌ اسرائیل‌ بودیم…» در واکنش به کشته شدن مردم در روز ۱۹ دی در قم در بخشی از بیانات خود که به مناسبت چهلم شهدای این واقعه بیان داشتند، فرمودند: «الان امروز چهل روز است که از مرگ جوانهای ما، از مرگ طلاب علوم دینیه، علمای بزرگ، جوانان متدین قم می‌گذرد… با چه شجاعت این اهل قلم و طلاب علوم دینی، با چه شجاعت که شاید در تاریخ کم‌نظیر باشد و دست خالی با این دولت و با این عمال شاه مبارزه کردند و کشته دادند و حتی در خیابانها و در کوچه‌ها و در پس کوچه‌ها از قراری که ذکر شده است مأمورین ریخته‌اند و مردم هم بعد از کشتار، آنقدر که می‌شده است مقاومت کرده‌اند».

اما از نکات بسیار جالب این واقعه واکنش روزنامه های رسمی کشور به حادثه ۱۹ دی ۱۳۵۶ قم می باشد. کیهان و اطلاعات در روز ۲۰ دی در خبرهایی مشابه که از یک منبا و آن هم “خبرگزاری پارس” نقل شده است می نویسند: «قم – خبرگزاری پارس – گزارش رسیده از قم حاکیست که روزهای ۱۷ و ۱۹ دی ماه جاری که مصادف با روزهای آزادی زنان و اصلاحات ارضی بوده، در شهرستان قم تظاهراتی بر پا شد. در این تظاهرات جمعی از طلاب اخلال گر و اخلال گران پس از تظاهرات در روز ۱۷ دی، روز ۱۹ دی ماه محدودا گرد هم آمده و نقاط مختلف شهر به آشوب و بلوا بر ضد منافع و مصالح ملی شعارهایی دادند. تظاهر کنندگان در بعد از ظهر ۱۷ دی با چوب – سنگ – میله های آهنی به شکستن شیشه مغازه ها و بانک ها و تخریب اماکن پرداختند. پس از خرابکاری در محل حزب رستاخیز ملت ایران به سوی کلانتری یکم شهرستان قم حمله ور شدند. این عده به شکستن و منهدم ساختن اتومبیل های کلانتری پرداخته و متعاقبا درصدد بوده اند با چوب و سنگ و سایر وسایل که در اختیار داشته اند قهرا وارد کلانتری شوند. مامورین که تا این لحظه بر حوادث نظارت می کردند با مشاهده حمله اخلال گران به مقابله دست زده و به اخطارهای پی در پی و با شلیک های هوایی کوشیده اند تا مانع هجوم این عده شوند بالاخره پس از اینکه یک افسر و سه نفر از مامورین کلانتری شدیدا توسط مهاجمین مصدوم و مجروح شدند به ناچار به سوی عناصر حمله کننده تیراندازی و در نتیجه ۵ نفر از آنها کشته و ۹ نفر مجروح شدند. در جریان تظاهرات یک نوجوان سیزده ساله زیر دست و پای جمعیت به قتل رسیده است.»۲۴ از روز ۲۳ دی هم تجمعات مختلفی در شهرهای مختلف کشور در حمایت از شاه برگزار می شود. روزنامه اطلاعات هم همه روزه اخباری از این تجمعات را با عکسی در صفحه اول کار می کند: «هزاران تن از کارگران، کشاورزان، فرهنگیان، اصناف، کارمندان، دانشجویان، جوانان و ورزشکاران اعضای کانون های حزبی شهرستان قم بامداد امروز طی یک اجتماع بزرگ حزبی با صدور قطعنامه ای ضمن محکوم کردن توطئه های استعمارگران آمادگی خود را برای هرگونه جانبازی در جهت تحقق هدف های انقلاب شاه و ملت اعلام کردند و یادآور شدند تا پای جان در برابر بیگانگان و عوامل سرسپرده آنها ایستادگی خواهند کرد.»۲۵ و « دیروز متینگ بزرگ حزب رستاخیز ملت ایران در آذربایجان شرقی با شرکت بیش از ۵۰ هزار تن در میدان «قیام» شهر تبریز برگزار شد، و تبریزی ها بار دیگر پیوند خود را با شاه و ملت مورد تاکید قرار دادند.»۲۶ و «۲۰۰ هزار نفر در تظاهرات خوزستان شرکت کردند… شهرهای بزرگ خوزستان دیروز برگزار کننده اجتماعات بزرگ و پر شکوهی بودند که هدف از برپایی آنها محکوم کردن توطئه های عمال استعمار و تاکید بر وحدت ملی ایرانیان بود.»۲۷

واقعه ‏۱۹ دی به عنوان حلقه آغازین زنجیره چهلم ها بوده، که رخداد این پدیده، یکی پس از دیگری جریان انقلاب را تسریع نمود. ۱۹ دی ۵۶ ضربه بسیار بزرگتر از آن چیزی که رژیم تصور می کرد را به آن وارد کرد و امام خمینی را در موقعیتی بسیار مناسب از نظر جایگاه قرار داد. شاه که در این زمان می اندیشید در اوج قدرت قرار دارد و موفق شده بود در شب سال نو میلادی میزبان کارتر رئیس جمهور وقت ایالات متحده در ایران باشد، در مذاکرات صلح سادات – بگین نقش فعال ایفا کند و کنگره رستاخیز ملت ایران را با آن شکوه برگزار نماید، به ناگاه اسیر وسوسه مقاله ای گشت که در آن مردی را به تمسخر می گرفت که تاریخ ایران را ۱۳ ماه بعد عوض نمود. ۱۹ دی ۵۶ بدون شک روزی بود که تاریخ ساز شد.

منابع:

۱٫ صحیفه امام، ج‏۳، ص: ۲۹۶

۲٫ صحیفه امام، ج‏۳، ص: ۲۹۷

۳٫ صحیفه امام، ج‏۳، ص: ۳۰۱

۴٫ غلامرضا نجاتی،تاریخ سیاسی بیست و پنج‏ساله ایران: (از کودتا تا انقلاب)،تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، چاپ چهارم،۱۳۷۳، جلد ۲٫ صص ۱۸ -۱۹٫

۵٫ تحریر تاریخ شفاهی انقلاب ایران، به روایت رادیو بی‏بی‏سی، به کوشش ع. باقی، قم: نشر تفکر، چاپ اول،۱۳۷۳، صص ۲۶۱ – ۲۶۲

۶٫ تحلیلی بر واقعه ‏۱۹ دی ‏۱۳۵۶ قم، اسماعیل حسن زاده، پژوهش نامه متین

۷٫ نوزدهمین روز دی، رضا زریری، سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی

۸٫ پیام آیت‌الله هاشمی رفسنجانی به مناسبت قیام خونین ۱۹ دی یکشنبه ۱۹ دی ۱۳۸۹

۹٫ روزنامه کیهان، چهارشنبه ۱۴ دی ماه ۲۵۳۶ (۱۳۵۶)، شماره ۱۰۳۵۷، صفحات ویژه کنگره فوق العاده حزب

۱۰٫ روزنامه اطلاعات، پنجشنبه پانزدهم دی ماه ۲۵۳۶ (۱۳۵۶)، شماره ۱۵۵۸۰۵، صفحه ۱۹

۱۱٫ روزنامه اطلاعات، شنبه هفدهم دی ماه ۲۵۳۶ (۱۳۵۶)، شماره ۱۵۵۰۶، صفحه ۷

۱۲٫ پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور

۱۳٫ چهره‌‌ مطبوعات‌ معاصر. ص‌ ۳۴۲٫

۱۴٫ علی‌ شعبانی‌ از همکاران‌ تیم‌ مطبوعاتی‌ نیکوخواه‌ در ابتدای‌ سال‌ ۱۳۸۱ در تهران‌ درگذشت. وی‌ پیش‌ از مرگ‌ به‌ یکی‌ از نویسندگان‌ تاریخ‌ معاصر، که‌ مایل‌ به‌ بازگویی‌ نامش‌ نبود، در خصوص‌ مشارکت‌ خود و سهمی‌ که‌ در تهیه‌ مقاله‌ ۱۷ دی‌ ۱۳۵۶ داشته‌ است، مطالبی‌ را بازگو کرده‌ بود.

۱۵٫ پرتال فرهنگی اطلاع رسانی نور

۱۶٫ هفته نامه نوزده دی، ۱۸/۱۰/۷۹٫

۱۷٫ حسن زاده، همان

۱۸٫ روزنامه اطلاعات، شنبه هفدهم دی ماه ۲۵۳۶ (۱۳۵۶)، شماره ۱۵۵۰۶، صفحه ۷

۱۹٫ حسن زاده، همان

۲۰٫ : www.rasekhoon.net

21. حسن زاده، همان

۲۲٫ www.rasekhoon.net

23. حسن زاده، همان

۲۴٫ روزنامه اطلاعات، سه شنبه ۲۰ دی ماه ۲۵۳۶ (۱۳۵۶). شماره ۱۵۵۰۹ و روزنامه کیهان. سه شنبه. ۲۰ دی ماه ۲۵۳۶ (۱۳۵۶). شماره ۱۰۳۶۲

۲۵٫ روزنامه اطلاعات. یکشنبه ۲۵ دی ماه ۲۵۳۶ (۱۳۵۶)، شماره ۱۵۵۱۳، ص ۴

۲۶٫ روزنامه اطلاعات، چهارشنبه ۲۸ دی ماه ۲۵۳۶ (۱۳۵۶)، شماره ۱۵۵۱۶، ص ۴

۲۷٫ روزنامه اطلاعات، پنجشنبه ۲۹ دی ماه ۲۵۳۶ (۱۳۵۶)، شماره ۱۵۵۱۷، ص آخر
منبع: سایت جماران


  • ناشناس

    “در زمان شماها هم که مبتلاى به این شاخدار بى‏عقل شدید، گمان نکنید که یک تفنگ [تیر] انداخته بشود در ایرانْ طرفِ یک آدمْ بدون اذن شاه. هیچ همچو گمانى نکنید که رئیس نظمیه قم، رئیس سازمان قم، پلیس قم، یک همچو جرأتى داشته باشد که تفنگ بزند و مردم‏کشى کند. هیچ، گمان این مطلب را هیچ عاقلى نباید ببرد. تمام اینها گزارش داده مى‏شود که وضع این طور است، و تصریحاً خود این خبیث باید دستور بدهد که بزنید. ۱۵ خرداد را خود این خبیث از قرارى که گفتند در طیاره، در هلیکوپتر، چرخ مى‏زد[ه‏] و فرمان مى‏داده. فرمان مى‏داده که به لشکرهاى خارجه دنیا! لشکرهایى که هجوم آوردند به ایران، به آنها حمله کنند!»۳

    می دانم که چیزی ازاین دیدگاه منتشر نخواهد شد. ولی باز می نویسم. یک نفر آن را خواهد خواندکه آنرا رد کند. باز می نویسم.
    دیگر از نوشته های شما حالمان بهم می خورد. ازشعاردادن هایتان خسته شدیم. آخرسوادو شعور این مرد ازگفته هایش پیداست.چه اصراری به تکرار آن دارید؟ قصه آن است که یک عده ای روشنفکر نماو خشکه مذهب ازجهالت مردم سوء استفاده کردندومملکت را به این وضعیت اسفبار رساندند.
    انقلابی که سردمدارانش اینا وامثالهم باشند، آخرش همین منجلاب است که می بینید. شعور ملت ما هم همین قدربود.این همه پستی وخواری امروز ملت آنقدر ارزش داشت که دنباله رواین آدمهاشدیدوهستید؟!
    آخروعاقبت این کشوروملت کاملا” مشخص است. افغانستان، عراق …

  • فتنه سبز زنده

    جناب ناشناس

    محمد رضا پهلوی آنقدر از مردم دور بود که حتی طاقت تحمل مصدق ها بختیار ها و بازرګان ها را نداشتند

    همینطور که خامنه ای طاقت تحمل کسی رو نداره

    همانطور که مجاهدین خلق تحمل کسی رو ندارند

    نقطه مشترک این سه جریان این هست که ما مردم را جاهل و نادان میدانند

    تا یک جامعه انګل ها را از بدنه خودش بیرون نیاره درمان نمیشه ( بای بای )

    در ضمن به سایت کلمه درس سانسور نده !

  • یه جوون که تو ایران هست و حتی واسه یک لحظه حاضر نیست ایران رو ترک کنه . . ..

    همیشه مصلحین بخاطر ترس از هرج و مرج تن به استبداد داده اند ولی آیا این روش پاسخ سوالات ماست ؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
    وقتی به دورو برمون نگاه می کنیم می بینیم که چقدر ادم با وجدان کمه ولی اگه فقط یکیشون پیدا شه بقیشون هم پیدا میشن….
    کار را باید به اهلش شپرد.

  • ناشناس

    روزهای تاریخ ساز در پیش روی مردم ایران است و بزودی از راه خواهند رسید.

  • ناشناس

    همه با هم بگیم : الله اکبر قدیانی رهبر!! درست مانند حسین فهمیده که رهبر رزمندگان اسلام شد. الله اکبر الله اکبر الله اکبر قدیانی رهبر …. شما را بخدا برای سلامتی صف شکن جنبش ، آقای قدیانی ده صلوات ختم کنید.سلام بر موسوی سلام بر کروبی سلام بر خاتمی.

  • جماران سبز

    آقای ناشناس محترم و فرهیخته تشریف ببرید جلو بوق بزنید
    از پیشگوییهای خمینی کبیر :
    ۱- آمریکا هیچ غلطی نمیتواند بکند
    ۲- شوروی(کمونیسم) به موزه خواهد پیوست
    همین ۲ تا ابرقدرت امریکا و شوروی را داشته و اگر خواستی بیشتر بگم ، بگم بگم