امام موسی صدر سیاست را از ایجاد آگاهی و شبکه اجتماعی آغاز کرد
چکیده :امام موسي صدر از طريق فعاليتهاي اجتماعي و ايجاد شبكهها و ساختارهاي اجتماعي راه را به پارلمان و دموكراسي گشود؛ يعني از سياست شروع نكرد بلكه از آگاهي شروع كرد و سپس به پارلمان رسيد. امام موسي صدر به عنوان يك روحاني روشنفكر پذيرفت كه نميخواهد حرفهاي روشنفكرانه بزند، بلكه ميخواهد در يك جامعه آسيبديده وارد ميدان عمل شود....
حسينيه ارشاد شب گذشته ـ دوشنبه ـ ميزبان جمعي از مردم و برخي از انديشمندان براي برگزاري همايش «طلوع ناتمام» بود كه به مناسبت سي و سومين سالگرد ربوده شدن امام موسي صدر از سوي مسوولان اين حسينيه برگزار شد.
به گزارش کلمه به نقل از ايسنا، در اين همايش كه ساعت 21 دوشنبه آغاز شد و تا حدود ساعت 1 بامداد سهشنبه ادامه داشت، دكتر هادي خانيكي، عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي، دكتر سوسن شريعتي، حجتالاسلام و المسلمين دكتر مسعود اديب، عضو هيات علمي دانشگاه مفيد قم و مهدي فرخيان، عضو معاونت پژوهشي موسسه فرهنگي ـ تحقيقاتي امام موسي صدر به بحث و بررسي پيرامون ابعاد مختلف شخصيت امام صدر پرداختند.
امام موسي صدر نگرش علمي در شناخت فرصتها و آسيبهاي اجتماعي داشت
دكتر هادي خانيكي عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي در اين همايش اظهار كرد: امام موسي صدر توانست يك جامعه مدني شيعي را در لبنان احيا و تقويت كند و اين جامعه را از يك طايفه به يك جامعه اسلامي و سپس به يك جامعه انساني ارتقا دهد.
وي ضمن بيان مقدمهاي از آشنايي خود با امام موسي صدر، تصريح كرد: امام موسي صدر در جريان فرآيند احيا و تقويت جامعه مدني شيعي در لبنان، سه مرحله را طي كرد؛ او توانست شيعه را به عنوان بخشي حذف نشدني در لبنان نگهدارد و با كاهش آسيبها، آن را به نيروي محركهاي در منطقه تبديل كند.
خانيكي افزود: امام موسي صدر از طريق فعاليتهاي اجتماعي و ايجاد شبكهها و ساختارهاي اجتماعي راه را به پارلمان و دموكراسي گشود؛ يعني از سياست شروع نكرد بلكه از آگاهي شروع كرد و سپس به پارلمان رسيد.
اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: امام موسي صدر به عنوان يك روحاني روشنفكر پذيرفت كه نميخواهد حرفهاي روشنفكرانه بزند، بلكه ميخواهد در يك جامعه آسيبديده وارد ميدان عمل شود. اينها پاسخهايي به سوال فقر و فلاكت در جامعه بود.
خانيكي ادامه داد: او به سمت طرح دفاع از حقوق اساسي شيعيان در بيروت رفت و به فكر تاسيس مجلس اعلاي شيعيان افتاد. در واقع امام موسي صدر به شدت پرهيز داشت از اينكه خود به تنهايي سخنگوي شيعيان لبنان باشد.
وي اقدام ديگر امام موسي صدر را تاسيس نهادهاي سياسي و حتي سياسي ـ نظامي براي سازماندهي مردم عنوان كرد و افزود: دليل موفقيت امام موسي صدر در جريان اين اقدامات اين بود كه خودش محور اجرايي كار قرار گرفت و زميني سخن گفت. حرفهايش قابل فهم بود و علاوه بر اين در معرض نقد و مشورت نيز قرار ميگرفت. او قدرت تحملش را بالا برد و هيچگاه با مخالفان خود مانند آنها برخورد نكرد. امام موسي صدر ميگفت محال است اگر پسرم را در بيروت بكشند، اجازه دهم يك مسيحي بيگناه در بعلبك كشته شود.
اين استاد دانشگاه، يكي ديگر از رموز موفقيت امام موسي صدر را به سخن درآوردن محرومان دانست و خاطرنشان كرد: تفكر او اين بود كه بايد به نيازهاي انسان توجه كرد و هيچ نيازي نبايد موجب غفلت از ساير نيازها شود.
خانيكي در ادامه به اصول نگرش اجتماعي امام موسي صدر بر اساس تجربه اجتماعي اين عالم شيعي اشاره كرد و گفت: امام موسي صدر، بنيان جامعه را بر اساس تعامل و مبادله ميدانست و ذات انسان را نيز پاك ميشمرد. سختگيريها و محدوديتهاي اجتماعي و سياسي را تا جايي روا ميدانست كه انسانيت انسان مورد هتك حرمت واقع نشود. او مسووليت متقابل براي فرد و جامعه قائل بود و نگاه اصلاحطلبانهاي داشت؛ يعني به جاي آنكه افراد را مقصر بداند، زمينهها را مقصر ميدانست.
وي پذيرش شهروندي را از ديگر اصول نگرش اجتماعي امام موسي صدر برشمرد و اظهار كرد: او به دنبال لغو نظام طايفهاي و يكسان بودن همه در لبنانيت بود. امام موسي صدر نگرش علمي در شناخت فرصتها و آسيبهاي اجتماعي داشت و از سوي ديگر با توجه كامل به افكار عمومي، آن را به درستي ميشناخت و زمان و مكان را لحاظ ميكرد.
اين استاد ارتباطات اضافه كرد: مطبوعات در جامعه آن روز لبنان حرف اول را در ارتباطات ميزد. امام موسي صدر، مطبوعات را محراب براي پرستش خدا ميدانست.
خانيكي افزود: امام موسي صدر، آزادي را در حد بزرگي ميديد و معتقد بود كسي ميتواند آزادي را محدود كند كه به فطرت انسان كافر باشد.
اين عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي در پايان تاكيد كرد: دليل موفقيت امام موسي صدر اين بود كه به عنوان يك روحاني، پل بود به جاي آنكه ديوار باشد و اگر وصيت او را بخواهيم بازخواني كنيم بايد بگوييم كه “بي پل نرسد جهان به آزادي و عشق.”
امام موسي صدر يك كاريزماي دلپذير انساني داشت
دكتر سوسن شريعتي فرزند دكتر علي شريعتي نيز در اين همايش، امام موسي صدر را فردي ذينفوذ، محبوب و داراي يك كاريزماي دلپذير انساني دانست.
وي به بيان خاطراتي از مواجهه خود با امام موسي صدر در دوران درگذشت دكتر شريعتي پرداخت و تصريح كرد: رفتار امام موسي صدر بسيار غيركليشهاي بود و يك كاريزماي دلپذير انساني و دوستداشتني داشت. تلاش او براي روحيه دادن به من و خواهرم كه با مرگ پدر مواجه بوديم، بسيار تلاش انساني بود.
فرزند دكتر شريعتي با بيان اينكه اولين مواجهه من با امام موسي صدر در بدو ورود به بيروت پس از درگذشت شريعتي بود، افزود: وقتي در آنجا ديدم كه فرودگاه بيروت به واسطه حضور امام موسي صدر قرق شده است، متوجه شدم كه او فردي ذينفوذ است.
شريعتي با اشاره به برخورد مردم با امام موسي صدر در اماكن عمومي، خاطرنشان كرد: اين برخوردها نشان ميداد كه او در ميان مردم لبنان محبوبيت دارد.
وي با اشاره به ماجراي هماهنگي امام موسي صدر با معاون كليددار زينبيه براي دفن پيكر دكتر شريعتي، تاكيد كرد: او ميدانست با چه زباني ميتوان كارهايي بزرگ انجام داد.
شريعتي در ادامه به سخنراني امام موسي صدر در مراسم اربعين پدرش اشاره كرد و افزود: او در اين سخنراني جهاني به نام جهان چهارم را معرفي كرد و گفت كه ما، شريعتي و برخي افراد ديگر در تلاشيم تا آنچه را نامش جهان سوم است به جهان چهارم تبديل كنيم و اين جهان در واقع در جستوجوي راه حلهايي دروني و خودويژه براي خروج از بنبستهاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي خواهد بود.
وي گفت: امام موسي صدر معتقد بود قبل از هر كاري براي ارتقاي سطح جامعه بايد ابتدا شكم افراد را سير كرد و به آنها نان داد.
سوسن شريعتي در پايان خاطرنشان كرد: اگر به پرونده فرداي اربعين شريعتي نگاه كنيم ميبينيم كه امام موسي صدر قادر به تصميمگيريهاي قاطع در بزنگاههاي خاص بود.
در نگاه امام موسي صدر دين وسيله نجات انسان است، نه انسان وسيله اجراي دين
همچنين حجتالاسلام و المسلمين دكتر مسعود اديب عضو هيات علمي دانشگاه مفيد قم طي سخناني در همايش «طلوع ناتمام»، تاكيد كرد: در نگاه امام موسي صدر و بالاتر از او در نگاه انبيا، انسان وسيله اجراي دين نيست بلكه دين وسيله نجات و سعادت انسان است.
اديب تصريح كرد: از نگاه امام موسي صدر، نماينده خدا روي زمين همين انسان متعارف است كه گاهي هم خطا ميكند و البته بايد خطاي او را تصحيح كرد ولي كسي حق ندارد حتي در مقام مجازات، خلاف كرامت او رفتار كند.
وي افزود: اين نگاه در روزگار امام موسي صدر، رفتاري شبيه معجزه است؛ زيرا چنين نگرشي نوعي خودشيريني در جامعه آن روز لبنان نيست بلكه از يك تفكر ريشه ميگيرد.
اين استاد دانشگاه خاطرنشان كرد: امام موسي صدر تاكيد ميكند كه اگر قرار است اين انسان متعارف به تعالي برسد بايد ايمان داشته باشد و عمل ديني نيز براي تقويت همين ايمان است.
رويه امام موسي صدر، اخلاقمداري بود
مهدي فرخيان عضو معاونت پژوهشي موسسه فرهنگي ـ تحقيقاتي امام موسي صدر نيز در اين همايش اظهار كرد: اخلاقمداري، انسانمحوري و تطابق اين دو مقوله با يكديگر توسط امام موسي صدر، ايشان را به جايگاهي رساند كه امروز ميبينيم.
فرخيان تصريح كرد: تاسيس مجلس اعلاي شيعيان لبنان، تاسيس آموزشگاه پرستاري، تاسيس هنرستان صنعتي جبلعامل، تاسيس جنبش امل، تاسيس حركهالمحرومين و ارتقاي سطح اجتماعي شيعيان لبنان از جمله مهمترين دستاوردها و اقدامات امام موسي صدر در فاصله كمتر از 20 سال حضور در لبنان بود.
وي در ادامه به بيان ويژگيهاي امام موسي صدر پرداخت و افزود: امام موسي صدر متعلق به خاندان مشهور و اصيلي بود. او با علوم حوزوي و دانشگاهي به طور همزمان آشنايي داشت. نسبت به منطقه و لبنان از شناخت بالايي برخوردار بود و با درك واقعيات و مقتضيات زماني توانسته بود نسبت متوازني ميان سنت و تجدد برقرار كند. از سوي ديگر ضمن تحمل آراي ديگران به انجام كار تشكيلاتي اعتقاد داشت.
اين عضو معاونت پژوهشي موسسه امام موسي صدر، خاطرنشان كرد: او هيچگاه منصب رسمي در دولت لبنان نداشت اما در ميان سران كشورهاي عرب به قدري صاحب نفوذ بود كه اختلافاتي نظير مناقشات سوريه و مصر، اختلافات مقاومت و مصر و اختلافات ميان ياسر عرفات و سوريه با وساطت او حل شد.
فرخيان، اخلاقمداري، انسانمحوري و تعامل اين دو مقوله با يكديگر را سه ضلع يك مثلث در انديشه و رفتار امام موسي صدر برشمرد و ادامه داد: رويه امام موسي صدر از لحظه ورود به لبنان، اخلاقمداري بود. اين امر بايد زاييده نوعي نگرش باشد و اين نگرش، همان جايگاه انسان در انديشه امام موسي صدر است. او يك روحاني كاملا انسانمدار است، منتهي نبايد او را اومانيست دانست. نگاه او به كرامت انساني است و انسانمحوري بنيان تمام رفتارهاي اوست.
وي ميثاق جنبش امل را مانيفست تفكر امام موسي صدر دانست و اظهار كرد: امام موسي صدر از جمله نادر افرادي است كه همانطور رفتار ميكند كه ميانديشد.
اين عضو معاونت پژوهشي موسسه امام موسي صدر، گفت: امروز به امام موسي صدر نياز داريم؛ چون در واقع به انسانهاي اخلاقي نيازمنديم. جامعهي ما به اخلاقمداران نياز دارد تا با اخلاق خود در دل مردم و نخبگان نفوذ داشته باشند.
عدم آشنایی عمومی جنبش سبز با امام موسی صدر دردناکه اگرچه تو اون همایش که با جمعیت زیاد برگزار شد نوع واکنش حاضران نشان میداد که سبز هستند