چکیده : مقامهای دولتی حاضر نشدهاند به صراحت درباره ممنوعیت ارائه خدمات و فروش کالا به «اتباع خارجی غیر مجاز» اظهارنظر کنند و صرفا خبری را که خود تحریف کرده بودند، تکذیب کرده و درباره اتباع خارجی مجاز سخن گفتهاند. حال آنکه اصل موضوع مربوط به مهاجران غیر مجاز بوده که حتی اگر مجرم باشند، سوار نکردن و غذا ندادن به آنها با هیچ معیار انسانی و اسلامی سازگار نیست. مقامهای دولتی در مصاحبههای امروز همچنین بار دیگر مردم را به رفتار نژادپرستانه تشویق کرده و از مردم کوچه و بازار خواستهاند که با مشاهده هر تبعه بیگانه، از او مطالبه کارت کنند!
کلمه – گروه اجتماعی: برخلاف تیترهایی که برخی رسانه ها برای مصاحبه یک مقام دولتی درباره موضوع ممنوعیت ارائه خدمات ابتدایی به اتباع خارجی غیر مجاز برگزیده اند، این مقام دولتی این خبر تکان دهنده را تکذیب نکرده و اتفاقا بار دیگر مردم را به این رفتار نژادپرستانه تشویق کرده که «با مشاهده یک تبعه بیگانه از او مطالبه کارت» کنند.
کلمه سه روز قبل در گزارشی از ممنوعیت فروش مواد غذایی و ارائه خدمات حمل و نقل به اتباع خارجی غیرمجاز خبر داده بود؛ خبری که مستند بود به گزارش روابط عمومی اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی استان فارس که در روزنامه عصر مردم منتشر شده بود (اینجا) و همچنین مصاحبه مدیرکل اتباع و مهاجرین خارجی استان خوزستان با ایسنا (اینجا).
پس از انتشار آن گزارش و بازتاب موضوع در رسانه های داخلی و خارجی، که همزمان شد با حمله افراد ناشناس به خانههای چند مهاجر افغانی در یزد به بهانه جرمی که گفته میشد افغانی دیگری مرتکب شده، امروز سه مقام دولتی در مصاحبههای جداگانهای به گزارش مذکور واکنش نشان دادهاند؛ واکنشی که به اشتباه از سوی برخی رسانهها همچون بیبیسی و رادیو فردا با عنوان تکذیب ممنوعیت فروش کالا به اتباع بیگانه غیرمجاز منتشر شده است.
اما این برداشت صحت ندارد و در واقع هیچ مقام دولتی به تکذیب گزارش مستند ممنوعیت فروش مواد غذایی و ارائه خدمات حمل و نقل به اتباع خارجی غیرمجاز نپرداخته و در هر سه مصاحبه ای که امروز در خبرگزاریهای رسمی در این باره منتشر شده، مسئولان دولتی صرفا ممنوعیت فروش به اتباع بیگانه مجاز را تکذیب کردهاند، حال آنکه اصل گزارش مربوط به «اتباع غیر مجاز» بود که حتی اگر به گفته مشاور وزیر کشور «مجرم» باشد، سوار نکردن و غذا ندادن به آنها با هیچ معیار انسانی و اسلامی سازگار نیست.
امروز سیدمحمد تهوری، مشاور وزیر كشور و مدیر كل اتباع و مهاجران خارجی این وزارتخانه، در گفت و گو با ایرنا «اخبار منتشره در اتخاذ سیاست های تبعیضی نسبت به اتباع خارجی» را رد کرده و گفته است: «تمامی اتباع خارجی دارای مجوز اقامت قانونی در ایران از تمامی مزایا و حقوق قانونی مصرح در قوانین مربوط برخوردارند مگر آن دسته كه احیانا فاقد اقامت قانونی بوده و حضورشان در كشور به صورت غیرمجاز است. بدیهی است ورود و اقامت غیرقانونی اتباع خارجی در عموم كشورها از جمله كشورهای همسایه جرم محسوب می شود و در جمهوری اسلامی ایران نیز دستگاه های مسوول موظف به برخورد قانونی ناقضین قانون ورود، اقامت و اشتغال غیرقانونی اتباع خارجی هستند.»
محسن پاک آیین، رئیس ستاد افغانستان وزارت امور خارجه، هم در گفت و گو با خبرگزاری مهر به رد «اخبار درج شده در مورد ممنوعیت معامله با اتباع افغانی یا جلوگیری از ورود آنان به بوستان های عمومی» پرداخته و گفته است: «برخی رسانه ها با اهداف خاص،به بهانه دفاع از اتباع افغانی، از مجرمین حمایت می کنند. حمایت برخی از رسانه ها و مسئولین غیر رسمی از متخلفین افغان،در واقع حمایت از جرم و جنایت است.»
غلامرضا غلامی، مدیرکل اتباع و امور مهاجرین خارجی استان فارس هم که منبع خبر جنجالی اول بود، در گفت و گو با فارس گفت: «اینکه دستورالعملی مبنی بر جلوگیری از فروش کالا به اتباع بیگانه در این استان صادر شده، کذب محض است.» وی که این موضوع را «شایعهای از طرف مغرضان و دشمنان» دانسته، ظاهرا ممنوعیت را به ممنوعیت ارائه شغل به اتباع خارجی غیرمجاز تقلیل داده، اما در واقع اظهارات قبلی خود درباره ممنوعیت ارائه خدمات و فروش کالا به «اتباع بیگانه غیر مجاز» را تکذیب نکرده است.
این مقام دولتی همچنین با بیان اینکه «نسبت به مسائل و مشکلاتی که اتباع بیگانه غیرمجاز از نظر بهداشتی ایجاد میکنند، حساس باشند» از مردم خواسته که «همانطور که بهعنوان “همیار پلیس” با پلیس همکاری میکنند با متولیان امر شناسایی و طرد اتباع بیگانه غیرمجاز نیز همکاری کنند. باید این فرهنگ ایجاد شود که مردم با مشاهده یک تبعه بیگانه از او مطالبه کارت کرده و در صورت عدم ارائه کارت در اسرع وقت اطلاعرسانی کنند.»
همانطور که مشاهده میشود، در هیچیک از اظهارنظرهای مقامهای دولتی به صراحت درباره ممنوعیت ارائه خدمات و فروش کالا به «اتباع خارجی غیر مجاز» اظهارنظر نکردهاند و صرفا خبری را که خود تحریف کرده بودند، تکذیب کردهاند. آنها مدعی شدهاند که رسانهها از ممنوعیت فروش مواد غذایی به اتباع خارجی مجاز سخن گفتهاند، حال آنکه اصل موضوع مربوط به مهاجران غیر مجاز بوده که حتی اگر مجرم باشند، محروم کردن آنها از غذا، خرید و سوار شدن به وسایل نقلیه عمومی، تنها با نژادپرستانهترین معیارها قابل فهم است.
خبری که سه روز قبل در این باره در کلمه منتشر شده بود، از صفحه چهارم شماره هفتم تیرماه روزنامه «عصر مردم» چاپ شیراز نقل شده بود که تصویر وبسایت آن را در زیر میبینید:

همانطور که در این خبر دیده میشود، مدیرکل اتباع و مهاجرین خارجی استانداری فارس – برخلاف ادعای امروزش – از سوپرمارکتها و نانواییها خواسته است از اتباع بیگانه کارت و مجوز اقامت بخواهند. آیا این معنایی جز ممنوعیت فروش نان و سوار کردن اتباع خارجی غیرمجاز دارد؟!
مشخص نیست چرا مسئولان دولتی حاضر نیستند بر سر اظهارات پیشین خود بایستند؛ نه به سیاست غلطی میخواستند در پیش بگیرند اعتراف میکنند و نه جرأت اعتراف به اشتباه و اعلام تغییر آن را دارند.
تشویق به رفتارهای نژادپرستانه با مهاجران غیر قانونی
واقعیتی تلختر از این محدودیتها هم در مصاحبه مسئولان دولتی دیده میشود: تشویق مردم به رفتارهای نژادپرستانه و خصمانه با انسانهایی که تنها جرمشان ورود غیر قانونی به کشور است، و موظف کردن مردم کوچه و بازار به اینکه به محض مشاهده اتباع بیگانه، به ویژه در اتوبوس و نانوایی و … از آنها مطالبه کارت و مجوز اقامت کنند!
این مقامهای دولتی توضیح ندادهاند که این اجازه را چه کسی و به چه حقی به عابران – و نه پلیس و ماموران رسمی دولتی – می دهد که در اتوبوس و صف نانوایی جلوی اتباع خارجی را بگیرند و از آنها مجوز اقامت بخواهند؛ و نفهمیده که تبعات چنین رویارویی هایی بین شهروندان ایرانی و اتباع خارجی مقیم کشور تا چه حد خطرناک و تصویری که این اظهارات از ایران به دنیا ارائه می کند، تا چه حد غیر انسانی و نژادپرستانه خواهد بود.
ماجرا به خصوص وقتی نگرانکنندهتر میشود که به تحریکات رسانهای دولتیها علیه اتباع خارجی مجاز و قانونی کشور از طریق انتساب درست و غلط انواع جرم و جنایت به آنها و اغراق در گزارش تخلفات اتباع خارجی – به خصوص مهاجران غیر مجاز افغان – نیز توجه کنیم.
این در حالی است که بر اساس آموزههای اسلامی، چنین رفتارهایی با پناهآورندگان به یک جامعه اسلامی به هیچ وجه روا نیست و به عقیده صاحبنظران، طبق آیه قرآن (وَ إِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِکِینَ اسْتَجارَکَ فَأَجِرْهُ حَتَّى یَسْمَعَ کَلامَ اللَّهِ) در موازین اسلامی حتی پذیرش درخواست پناهندگی غیر مسلمانان نیز بر پیامبر اسلام(ص) واجب بوده است و حال آنکه اکثر اتباع خارجی غیر مجاز حاضر در ایران، افغان هایی هستند که از جنگ و پس از آن از زیر سلطه طالبان گریخته و به کشور همسایه و مردم همکیش خود پناه آورده اند.
اما دولت احمدی نژاد که در سالهای اخیر با وجود هزینه کرد میلیاردها تومان بودجه، هنوز نتوانسته مشکل حضور اتباع غیر مجاز خارجی در کشور را حل کند، اکنون در حالی قصد دارد برای تحت فشار قرار دادن مهاجران غیر قانونی، آنها را از حقوق انسانی اولیه همچون غذا و جا به جایی محروم کند که می تواند به جای آن لااقل از تجربیات دهها کشور دنیا در نحوه برخورد با پدیده مهاجران غیرقانونی استفاده کند تا چنین تصویر ضد انسانی و نژادپرستانه ای از دولت و ملت ایران به نمایش نگذارد.
به نظر می رسد مسئولان دولت ناکارآمد فعلی همواره به این بهانه متوسل می شوند تا ناتوانی های خود در اداره کشور را فرافکنی کنند و به وجود مهاجران خارجی نسبت دهند؛ همانند رحیمی معاون اول احمدی نژاد که هفته قبل به جای اعتراف به ناتوانی دولت از ایجاد اشتغال، ادعا کرده بود حضور افغان ها در کشور باعث بیکاری جوانان ایرانی شده است!
این در حالی است که بر اساس کنوانسیون حقوق پناهندگان ۱۹۶۷، حقوقی همچون آزادی رفت و آمد و حق مالکیت برای پناهندگان به رسمیت شناخته شده و هیچ مبنای قانونی و شرعی هم وجود ندارد که پناهجویان و مهاجران غیر قانونی را از حقوق ابتدایی همچون غذا خوردن و حمل و نقل محروم کند؛ جز دستور دولت فعلی که نه تنها چنین محدودیت های غیر انسانی را بر صدها هزار تبعه خارجی غیر قانونی که غالب آنها افغان ها هستند روا داشته، بلکه ایرانیان را نیز تهدید کرده که اگر به این افراد غذا بفروشند یا آنها را سوار کنند، مجازات خواهند شد!
گزارش قبلی کلمه درباره وضع محدودیتهای تازه علیه اتباع خارجی غیر مجاز را در اینجا بخوانید:
محدودیتهای تازه برای مهاجران غیرقانونی؛ اسلامی و انسانی، یا نژادپرستی؟!