شما در حال بازدید از صفحه ساده شده سایت کلمه می باشید. برای دیدن نسخه اصلی اینجا را کلیک کنید.

» حذف!

سه شنبه, ۴ آذر, ۱۳۹۹

چکیده : اگر سرکوب سازمان مردم‌نهاد بزرگ و موثری چون جمعیت امام علی را (که جای توانش در حمایت از آسیب دیدگان کرونا خیلی خالی است) نشانه وحشت حکومت از تقویت پیوند وعاطفه اجتماعی نباشد، کارهای دیگرش نشانه هست. مثل صحبت ازتشکیل هسته‌های حمایت محلی جانشین با هدف واقعی حفظ امنیت و یا توزیع بسته های غذایی تهیه شده با بودجه نهادها و توزیع انها در محلات‌فقیر.


بین همه عیب‌ها، حکومت یک حسن هم دارد که میتوانیم آن را “اثر کشمکش درونی ” بنامیم. این خاصیت که مبتنی بر کشمکش بر سرمنافع است میتواند در بسیاری از جمع‌ها مخرب باشدو مثلا وجود ان در یک خانواده آن را ضعیف میکند و از هم میپاشد، اما در عرصه سیاست مفید است و از یکه‌تازی و پنهان کاری در درون حکومت‌ها پرده بر میدارد. مثلا کشمکش دو رئیس‌سابق قوه قضائیه یا دو وزیر بهداشت (یکی شان سابق بوده)میتواند برای مردم فلکزده نامحرم بر درونیات حکومت خیلی چیزها را آشکار کند . البته دعوای اخیر آنقدر دیرهنگام و دربرابر سایر کشمکشهاپیش‌پا افتاده است که ارزش پرداختن ندارد – هرچند اهل سیاست اصلاح‌طلب با معرفی این و آن برای تعویض با وزیر بهداشت شیرجه زده‌اند به استخر خالی!- اما به بهانه موضوع اخیر ، میتوانیم به جنبه‌ای بپردازیم که برای خوانندگان جامعه‌نو مهم تر است و وقتش شده در باره‌اش حرف بزنیم: بی اعتنایی عمدی حکومت به نقش جامعه در حفاظت از خودش در برابر همه گیری کرونا !

شاید عجیب باشد در جایی که دستگاه تبلیغاتی حکومت صبح تا شب از نقش مردم در کرونا میگوید و مقامات حکومت و دولت هم مسئولیت ماندگاری کرونا را کلابه دوش جامعه میاندازند از بی‌سهمی جامعه در مبارزه با همه‌گیری حرف زد . با این حال مطمئن باشید هیچ حکومتی به اندازه حکومت ایران تلاش اکید نمیکند مردم را از عرصه واقعی کارزار رفع این گرفتاری دور نگه دارد. هم نشانه‌ها، و هم علتش را برایتان خواهیم گفت.

هنگام بروز مصیبتها و بلایای طبیعی، چند نوع نیروبرای کاهش تاثیر و رفع عواقب وارد عرصه میشوند که میتوان عمدتا به نیروهای حاکمیتی و نیروهای مردمی تقسیم‌شان کرد . نیروی دوم خودش به چند زیر گروه یا شاخه تقسیم میشود. معمولا نجات یافتگان به سرعت، بدون سازمان دهی و با دست خالی به کمک همسایگان خود میروند. کارشان مهم ولی طبعا کم اثر است. اما هنگامی که سازماندهی میشوند و یا از پیش سازماندهی شده‌اند، تاثیر کارشان شگفت‌انگیز است. بدون تعارف، کارهایی از آنها بر میاید که از همه توان دولتها بر نمی آید. نام عمومی این نیروها سازمان مردم نهاد است که به فرنگی به آنها ان‌جی‌او میگوییم. امتیاز آنها این است که میتوانند پدیده ها، روندها ، و وظایف را به شکل مفیدی به امور و وظایف خرد بشکنند و برای مورد به مورد ، حتی موارد کوچک ، فکر کنند و تصمیم بگیرند . مثال ساده‌ای بزنیم . مثلا دولت تصمیم گرفته برای کمک به آسیب دیدگان کرونا مبلغی به آنها بپردازد و چون توان تفکیک آسیب دیده و ندیده را ندارد، به همه و بر اساس تفکیک کلان و البته نامناسب به یکسان میپردازد. اگر بازنشسته ها را مشمول کند ، نمیتواند بین آنها تمیز بگذارد و به همین سان …

مثال عملیاتی‌تری بزنیم. فرض کنید کار کرونا آنقدر بالا بگیرد که کلا شهر را ببندند و مثل چین که در قرنطینه ووهان غذا و دارو را به در خانه میرساند چنین اجباری پیدا کنیم. چه کسی باید این کار را بکند ؟ چه کسی باید بداند کی به چه احتیاج دارد؟ کی واقعا برای حتی دوروز غذای کافی ندارد؟… اگر کار ما به اینجا بکشد، مثل چین به نیروهای داوطلبی نیاز داریم که محله خود را و آدمهایش را بشناسند و هم بتوانند تشخیص نیاز فوری بدهند و هم توان رفع آن را داشته باشند . مثلابرخی گروههای مردم نهاد کوچک وجود دارند که آمارکودکان کار مناطقی از تهران را دارند و مشکلاتشان را هم به خوبی میدانند. توان این شبکه ها بسیار بالاتر از سازمانهای دولتی است که اطلاعات را معمولا گم میکنند. موضوع ساده‌ای است و نیاز به وجود شبکه‌های‌محلی همیاری آشکار، اما ما فاقد آن، یعنی فاقد آزادی شکل‌دهی چنین فعالیتهایی هستیم. علت آن ترس‌حکومت از مردم و امکان تولید حس همیاری عاطفی و وحدت عمل بین آنها بدون نظارت حکومت است.

اگر سرکوب سازمان مردم‌نهاد بزرگ و موثری چون جمعیت امام علی را (که جای توانش در حمایت از آسیب دیدگان کرونا خیلی خالی است) نشانه وحشت حکومت از تقویت پیوند وعاطفه اجتماعی نباشد، کارهای دیگرش نشانه هست. مثل صحبت ازتشکیل هسته‌های حمایت محلی جانشین با هدف واقعی حفظ امنیت و یا توزیع بسته های غذایی تهیه شده با بودجه نهادها و توزیع انها در محلات‌فقیر. هردو سرشار از خطای تشخیصی، نارسایی و کم تاثیری و البته مشحون از تبلیغات سیاسی برای تقویت حکومت است . سوابق میگوید فاقد سرسوزنی از نیت خیر هم هست.

در مورد علل زیرین‌ این رفتار حساب‌شده حکومت قبلا در یکی از یادداشت‌های #الف‌ (جمعیت امام علی و ژنرالهای ترکیه! که لینک آن را در انتهای یادداشت مشاهده می‌کنید) مشروح گفته‌ایم و هرچند نکته مهمی است تکرارنمیکنیم . اما این را ناگفته نمیگذاریم که در این زمینه نباید منتظر سازماندهی و پیشقدمی دیگران بود. فعالیت مدنی واقعی و اصیل از خانه ، محله و محل‌کار شروع میشود و توان حتی دو نفره از توان دو نفر بیشتر است. وزرا و حکومتیها کشمکش درونی دارند و جنگ هفتاد و دو عضو حکومت همه را عذر بنه، چون نمیدانند چه کنند، برسر منافع ره افسانه میزنندو پرونده یکدیگر را در می‌آورند. مردم باید در مبارزه با کرونا منتظر آنهانمانند واز یکدیگر حمایت کنند؛ نه‌فقط با زدن ماسک و افزایش فاصله اجتماعی، بلکه با کاهش فاصله ، باکاهش فاصله عاطفی !

بسیاری امیددارند اوضاع بهتر شود و ما هم امید داریم دوباره به ماعیب نگیرند که مردم را میترسانیم ، ولی راستش را بخواهید وضع به دلایلی خوب نیست و وقتش رسیده با دشواریهایی ملی روبرو شویم ؛ تعداد نیازمندان به دستگیری افزایش خواهد یافت و معنی‌اش این است که نقش آدمها در نجات زندگی هم بیشتراز نقش حکومت خواهد شد. این نقش را به صورت جمعی بهتر میتوان بازی کرد ، چون در آن روز، مزاحمت‌های حذف‌کنندگان حذف خواهد شد!

منبع: جامعه نو