سایت خبری تحلیلی کلمهhidden pichidden pichidden pichidden pichidden pic
  • صفحه اصلی
  • » در جست و جوى فقه امروز؛ گزارش زندگی و آرای فقهی آیت الله یوسف صانعی...

در جست و جوى فقه امروز؛ گزارش زندگی و آرای فقهی آیت الله یوسف صانعی

چکیده :آیه اللّه العظمى صانعى از شاگردان امام خمینى رهبر فقید انقلاب اسلامى ایران است، او در سال ۱۳۱۶ در قریه ینگ آباد جرقویه از دهات اطراف شهر اصفهان به دنیا آمد. جد بزرگ او مرحوم حاج ملا یوسف از عالمان زمان خود به شمار مى رفت وى در فلسفه از شاگردان میرزا جهانگیرخان قشقایى و در فقه از تربیت شدگان میرزا حبیب اللّه رشتى بود....


میثم محمدی

(ن والقلم ومایسطرون) این جمله قسمتى از سوره قلم است که بر سردر خانه یکى از مراجع تقلید شیعه، آیه اللّه العظمى صانعى حک شده است در دفتر و بیت آیه اللّه شلوغى و ازدحام جالب توجهى به چشم مى آید نمونه اى از هر نوع تفکر و هرگونه قشرى از جامعه قم و یا دیگر شهرهاى ایران، اینجا گرد هم جمعند، اعضاى دفتر و جوانانى که در بیت به فعالیت مى پردازند، به لهجه خاصى تکلم مى کنند در بعضى اوقات و براى پاره اى گفته ها، این لهجه محلى که به بخشى از شهر قدیمى اصفهان مربوط است به کلى نامفهوم مى شود.

پیر مردان مهمان پذیر نیز شامل همین قاعده مى شوند در «اندرونى» که داراى چند اتاق مخصوص پذیرایى از مهمانان «ویژه» است، آیه اللّه العظمى صانعى مشغول دیدار با میهمان ها است. او ظاهرى ساده و چهره اى جذاب و نگاهى نافذ دارد و اگر کسى او را نشناسد نمى تواند تشخیص دهد که یک مرجع دینى است، دفعه اول که از روبه روى حضرت آیه اللّه، عبور کردم با تکان دادن دستى، با صداى بلند به من سلام کرد، در حالى که هرگز مرا نمى شناخت، متن فتواهاى این گزارش همه از مجمع المسائل (۲) و منتخب الاحکام آیه اللّه العظمى صانعى نقل شده است.

او در «رساله توضیح المسائل» خود به بیان اعتقادات دینى، شعائر و مناسک دینى و گوشه اى از «اخلاقیات دینى» پرداخته است که نمودش را در احکام امر به معروف و نهى از منکر، حکم متعه و برپایى نماز جمعه و شرایط مرجعیت مى تواند دید.

گزارش یک زندگى

آیه اللّه العظمى صانعى از شاگردان امام خمینى رهبر فقید انقلاب اسلامى ایران است، او در سال ۱۳۱۶ در قریه ینگ آباد جرقویه از دهات اطراف شهر اصفهان به دنیا آمد. جد بزرگ او مرحوم حاج ملا یوسف از عالمان زمان خود به شمار مى رفت وى در فلسفه از شاگردان میرزا جهانگیرخان قشقایى و در فقه از تربیت شدگان میرزا حبیب اللّه رشتى بود. از کارهاى قابل توجه جد بزرگ آیه اللّه العظمى صانعى، ترویج و اشاعه حرکت میرزاى شیرازى در مسئله انقلاب تنباکو بود.

آیه اللّه العظمى صانعى، در ۹ سالگى به حوزه اصفهان وارد شد و در ۱۵ سالگى براى ادامه تحصیل به قم آمد، هوش و ذکاوت وى در آن دوران نیز قابل تشخیص بود، چنانکه در امتحانات سطوح عالى حوزه در ۱۳۳۴ ش رتبه نخست را به دست آورد و مورد تشویق حضرت آیه اللّه العظمى بروجردى مرجع دینى بزرگ شیعیان قرار گرفت.

پس از آن آیه اللّه العظمى صانعى که در آن زمان طلبه دینى بسیار جوانى بود، آرام آرام به سوى امام خمینى گرایش یافت او از سال ۱۳۳۴ تا ۱۳۴۲ که رهبر فقید انقلاب از ایران تبعید شد یکسره در درس و بحث هاى علمى و سیاسى ایشان حاضر مى شد و از یاران و شاگردان وفادار او به شمار مى آمد آیه اللّه العظمى صانعى در سن ۲۲ سالگى به مرحله اجتهاد رسید که این خود به نوعى نشان از قدرت علمى و هوش سرشار وى دارد. سپس در ۱۳۵۴ در حالى که ۲۸ سال داشت تدریس خارج را با کتاب زکات در مدرسه حقانى آغاز کرد. این نقطه شروع تدریس علمى فقه شیعى براى مجتهدى بود که در آینده به بالاترین درجه علمى مذهب اسلامى مى رسید این امر تا به امروز تداوم یافته و حاصل ۲۵ سال تدریس و تحصیل و تلاش در فهم معانى دین اسلام و به خصوص شعبه فقاهتى آن، احکام دینى جدید ونوینى است که آیه اللّه العظمى صانعى را به عنوان مرجع دینى در موضع نوگرایانه قرار مى دهد. پس از انقلاب ۵۷ وى به حکم امام خمینى به عضویت شوراى نگهبان در آمد (۱/۱۲/۱۳۵۸) سپس در (۱۹/۱۰/۱۳۶۱) از شوراى نگهبان استعفا داد و به حکم رهبر انقلاب به سمت دادستانى کل کشور برگزیده شد.

امام خمینى در سخنانى در این مورد مى گویند: «حالا ما مى خواهیم این رنج را به گردن آقاى آقا شیخ یوسف صانعى به عنوان دادستان کل بگذاریم و معرفى کنیم به آقایان. و من آقاى صانعى را مثل یک فرزند بزرگ کرده ام. آقاى صانعى وقتى که سال هاى طولانى در مباحثاتى که ماداشتیم، تشریف مى آوردند. ایشان بالخصوص مى آمدند با من صحبت مى کردند و من حظ مى بردم از معلومات ایشان. و ایشان یک نفر آدم برجسته اى در بین روحانیون است و مرد عالمى است (( ) صحیفه امام ج۱۷ ص ۲۳۱٫) صداى جمهورى اسلامى روزهایى را به یاد دارد که پاسخ سوالات و در خواست هاى شرعى مردم از زبان آیه اللّه العظمى صانعى بیان مى شد، این امر با اجازه مخصوص رهبر انقلاب و البته قاعدتا به دلیل اطمینان و اعتماد به ا بعاد علمى و دانش فقهى آیه اللّه العظمى صانعى انجام پذیرفته بود. آیه اللّه العظمى صانعى در تاریخ ۱۶/۴/۱۳۶۴ از دادستانى کل نیز کناره گیرى کرد. پیام آیه اللّه خمینى نیز همچون دفعه قبل سرشار از احترام و تکریم با او بود: «از رفتن آقاى صانعى متاسف و متاثرم. امیدوارم ایشان در هر کجا که باشند، فرد موثرى باشند. از زحمات و کوشش هاى ایشان تشکر و قدردانى مى کنم. من ایشان را سال هاى طولانى است که مى شناسم. او مردى عالم و متعهد و فعال است(( ) همان ج ۱۹، ص ۳۰۹ .) از دیگر مسئولیت هاى ایشان، نماینده رهبر انقلاب در شوراى عالى بازسازى مناطق جنگى و عضویت در اولین دوره مجلس خبرگان رهبرى به عنوان نماینده مردم تهران بابیش از ۲ میلیون راى مى باشد .

گزارش یک جامعه

جامعه لایه لایه امروز ایران با تغییرات شدید اجتماعى فرهنگى روبه رو است و در تلاطم عمیق و رخت بر بستن نسل هاى سنتى است امروز نسلى از ایران اکثریت جمعیت را دارد که یا انقلاب ایران در سال ۵۷ را ندیده و یا درک نکرده. این نسل در زمان جنگ ۸ ساله ایران و عراق در سنین کودکى و یا نوجوانى بوده و قدرت تشریح و یا تحلیل آن شرایط را به ندرت در اختیار دارد.

جدّیترین و مهمترین بحثى که در مورد نیازهاى اصلى این لایه عظیم اجتماعى ایرانى، امروز نقل محافل است، تامین فکرى و فرهنگى و پشتوانه سازى اصولى و تاریخى است البته این امر به شرطى امکان پذیر است که نسلى که سخن از آن رفت با اصولى بیگانه و مهجور روبه رو نباشد و فرهنگ پیش ساخته را تحویل نگیرد تا بعد در ابعاد پذیرش و حل و فصل آن به چالش دیگرى فرو افتد، در این میان بحث دین و جایگاه تفکر و فهم دینى و چگونگى پذیرش مذهب با کارکردهاى به ظاهر سنتى اش، مقوله دیگرى است، در ایران بالاترین مرجع و منبع حل و فصل منازعات دینى در احکام و مسائل فقهى و سنتى مراجع مذهبى شمرده مى شوند.

البته در ابعاد تاریخى و فلسفى و…، اندیشمندان و فلاسفه و متفکران اسلامى صاحبنظرند، در میان مراجع دینى رسم بر این است که قسمتى از پایان درس خارج خود را به مسائل سیاسى روز و یا ابعاد اجتماعى و نظریات اقتصادى کلى، اختصاص مى دهند و مواردى را در این خصوص یاد آور مى شوند. اما این امر در احکام فقهى و به اصطلاح فتواهاى مذهبى مراجع ایرانى دخل چندانى نیافته است. به این معنا، مراجع زندگى مجتهدانه دوپاره اى داشته اند.

۱ ـ پاره مربوط به احکام و فتاواى مذهبى در فقه شیعى.
۲ ـ بخشى مربوط به مسائل روزانه اجتماعى و عمومى. این دو محور همواره در کنار هم مانده اند و هرگز در هم نیامیخته اند به عبارت دیگر مراجع دینى نخواسته اند با نظر به خواست عامانه مردمى و یا طبقه متوسط و یا سیاستمداران و روشنفکران جامعه در خصوص احکام دینى تجدید نظر بنمایند و در احکام و دستورات فقهى خللى وارد سازند .

گزارش یک تغییر

بحث بر سر احکام جدید آیه اللّه العظمى صانعى امروز به صورت شایع رواج دارد و یا گفتوگوهاى طبقات مختلف جامعه ایران، به آن پرداخته مى شود: از صحبت هاى جوانان (دانشجویان، کارگران، بیکاران، طبقه متوسط) و محافل مشخص غیر دینى و اشخاص غیر مذهبى و یا مذهبى گرفته تا گفت وگوهاى سیاستمداران، متفکران، و یا حکمرانان جامعه اسلامى ایران، به بحث درباره احکام او مى پردازند آیه اللّه العظمى صانعى، نظرات جدیدى راجع به بازى بازیگران زن در برنامه هاى تلویزیونى و فلیم هاى سینمایى دارد. شایع شده بود که بنابر نظر جدید او، زنان مى توانند در فیلم ها بازى کنند. البته این نظر بعدها بدین صورت تصحیح شد: «نمایش زن مسلمان بى حجاب در فیلم ها در صورتى که بیننده آن مردها باشند جایز نیست و نمى توان به خاطر ضرورت نقش، حکم به جواز داد. چون این گونه ضرورت ها، ضرورت هایى است که خود به وجود آورده و با تغییر نقش از بین مى رود»(( ) سایت گویا ۲۹ / ۵ / ۱۳۸۱ .).

بخشى از مردم عقیده دارند آیه اللّه العظمى صانعى به مشکلات مقلدان خویش توجه دارد بدین دلیل به احکام جدید نوگرایانه روى آورده است این امر جداى از صحت و سقم آن به شدت در محافل محاوره اى ایرانیان جا افتاده و مردم در مورد آن با آب و تاب فراوان سخن مى گویند. چیزى که در این میان کمتر مطرح مى شود مبانى فقهى این احکام جدید است این چیزى است که در میان علماى دیگر هم زیاد در مورد آن بحث نمى شود در این میان جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، با صدور بیانیه اى اعلام کرده که فتاواى جدید آیه اللّه العظمى صانعى مورد انتقاد جدى آنان است و حتّى در جزوه اى این نقدها را منتشر کردند نوک پیکان انتقادات فقهى اعضاى جامعه مدرسین، مبانى فقهى آیه اللّه العظمى صانعى را نشانه رفته بود یعنى مبانى و منابعى که خود آیه اللّه العظمى صانعى طى ۲۵ سال تدریس و تحصیل مداوم با رشد فکرى، و عقیدتى خاص به آنان دست یافته بود این آغاز یک چالش جدى میان طیف نوگرا و نواندیش حوزه با علما و مجتهدان سنت گرایى بود که به روشنى از تقابلات فکرى و تکثرات اندیشه فقهى دوگانه در حوزه علمیه امروز ایران خبر مى داد در حقیقت این را باید گفت که احکام دینى جدید آیه اللّه، شامل تمام طبقات سیاسى، اجتماعى، فرهنگى و در هر درجه و مدل و تیپ محفلى و غیر محفلى و مذهبى و غیر مذهبى و حکومتى و غیر حکومتى ، مى شود و بدین دلیل است که اگر در جلسه اى سخن از هیچ شخصیت دینى و مذهبشناس مشخصى نمى برند، نام آیه اللّه العظمى صانعى را ذیل تعریف یک شخصیت مذهبى نوگرا به کار مى برند، احکام او در حوزه ولایت فقیه، موسیقى، زن ، سن تقلید، مرجع تقلید، کافران، قانون مدارى و … مناقشات و تاثیرات بسیار زیادى را در حوزه عمومى اجتماعى باعث شده است، زیرا چنانکه پیشتر هم گفتیم، این دستورات دینى در تعامل صریح با خواست هاى مردمى و در حقیقت تدوین کننده و تقویت کننده آنها است، مسائل اجتماعى نظیر «تک خوانى زن» و یا «رقص جوانان با موسیقى پاپ» که در مجالس خصوصى و مراسم پرسر و صداى ایرانیان جایگاه قابل توجهى را به خود اختصاص داده، مشمول احکام فقهى جدید آیه اللّه صانعى شده است .

وى در فتاواى جدید خود یک نگاه نوین و نظر گشوده به صحنه اجتماع ایرانى داشته است: «صوت زن فى حد نفسه حرام نیست لکن رعایت عفاف و ستر در زن لازم است و هر امرى که سبب از بین رفتن مستورى و عفیفه بودن زن گردد نباید انجام گیرد و ترک آن لازم است ضمن اینکه محتواى خوانندگى هم (چه در مرد چه در زن) نباید باطل باشد»( سایت گویا ۲۹ / ۵ / ۱۳۸۱).

رقص فى حد نفسه، چنانچه حرام دیگرى مانند ترویج باطل و ترویج طاغوت و اختلاط مرد و زن را در پى نداشته باشد نمى توان گفت حرام است(( ) سایت گویا ۲۹ / ۵ / ۱۳۸۱ ).

این گونه مى شود که مردم مرجعى دینى را در نزدیکى خود ، حس مى کنند و او را از نزدیک در جریان مسائل اجتماعى روز مى یابند فتاواى جدید آیه اللّه را در دو حوزه مى توان بررسى کرد و تاثیراتش را بر نهاد اجتماعى سنجید:
۱ حوزه سیاسى ، اجتماعى .
۲ ـ حوزه خصوصى . در حوزه نخست تاکید وى بیشتر بر موضوعاتى از قبیل احترام به قانون ، چگونگى برپایى نماز جمعه، چگونگى امر به معروف و نهى از منکر، و شرایط مرجعیت دینى است در حالى که در اکثر موارد ، مراجع تقلید در باب مسائل سیاسى اجتماعى حکم به «قواعد حکومتى» مى دهند، ایشان تاکید اصلى خویش را بر قدرت قانون و برترى قوانین مصوب مجلس شورا گذارده است. نوع مدل مو براى پسران و آرایش به شکل هاى گوناگون و یا نوع پوشش پسران و دختران (از حیث رنگ و مدل و نه حدود شرعى حجاب) و استفاده از نوع حجاب براى دختران (مانتو، مقنعه و چادر و …) همه اینها انتخابش با خود اشخاص است و جزء محرمات شرعى نیست و مباح و جایز است و محدود نمودن شرعى آن فى حد نفسه غیر جایز و افتراء على اللّه است . اجبار بر یک نوع آن هم تصرف در امور شخصى افراد مى باشد. این موارد مى تواند در صورت تشخیص نمایندگان مردم در مجلس به صورت قانون در بیاید و جلوگیرى شود، مصالح جامعه و مفاسد آن در نظام جمهورى اسلامى تابع تشخیص و تصویب شورا ( یعنى نمایندگان منتخب مردم در مجلس ) است .

او به این شکل اعلام کرده که هرگز حکمى در جامعه اسلامى برتر از قانون مصوب نمایندگان مردم نیست. احکام اسلامى نمى تواند در قضایاى میان کارگر ، و کارفرما دخالت کرده و به نفع یکى از آنها عمل نماید این امر فقط در حیطه وظایف مجلس شوراى اسلامى است . هیچ کس حق سؤال و تفتیش و تفحص و تجسس از افراد مانند پسر و دختر و یا مرد و زنى که در ملاء عام راه مى روند نداشته و الزام آنان به نشان دادن مدرک محرمیت که دخالت در سلطه دیـگران است حرام و غیر جایز است، به جز تصویب قانون توسط نمایندگان مجلس در آن مورد. این موضوع از مباحث موکد و توصیه شده آیه اللّه امام خمینى رهبر فقید انقلاب ایران نیز بود. ایشان در اکثر موارد ، بر نقش و تأثیر عمیق مجلس تاکید مى کردند . امروز آیه اللّه العظمى صانعى نیز چنین رفتار مى کند اما بر آیند این رویه او در برابر چیست؟ چه جریانى باعث شده او به عنوان یک مرجع دینى و حاکم بر کنش هاى مذهبى تابعان خود در جامعه اسلامى به چنین الگوبردارى اى بپردازد؟ چه مسئله اى باعث شده یک مرجع دینى به طور مشخص و با تاکید آشکار ، بر راى و نظر مردم و نقش پارلمان در جمهورى اسلامى پاى بفشارد؟ بى شک این احکام از ابزارهاى اولیه اى است که یک مرجع دینى با احکام مذهبى خویش از تک صدا شدن جامعه و خود رأیى ، مانع مى شود. هر مجتهدى که جامع شرایط باشد، منصوب براى ولایت است و نسبت به مردم، مشروعیت اجرا در مصالح عامه که اسلام حکم خاصى ندارد، منحصراً با مردم و نظر اکثریت و توده آنان است و مشروعیت ، منوط به آرا و رضایت آنان به طور کلى و یا از طریق اکثریت است و دستور اجراى آن به طور مستقیم یا غیر مستقیم با ولایت فقیه است . همچنین توصیه دیگر وى رعایت اخلاق دینى جامعه مذهبى است . این امر به خصوص به رفتار ائمه جمعه که نماز جمعه را برپا مى دارند، باز مى گردد: «نماز جمعه واجب تخییرى است اما باید توجه داشت که نماز جمعه براى خدمت به اسلام و مسلمین و مرکز تقوا و هدایت به تقوا است و هرگاه نماز جمعه اى نعوذ باللّه محل غیبت و بدگویى پشت سر افراد شود و یا از اجتماع آن براى کوبیدن افراد و یا اصولا جناحى و خطى غیر از خط اسلام و حاکمیت مردم یعنى جمهورى اسلامى سوء استفاده شود نباید در آن نماز جمعه شرکت کرد و اگر نـگوییم که از باب تقویت ظلم و اعانه بر اثم حرام است، که هست قطعا نماز ظهر هم باید به تنهایى برگزار شود و در چنان نماز جمعه اى شرکت نکرد».

مرجع ۶۵ ساله امروز که احکامش به نوعى مشام جوانان جامعه را بیشتر نوازش داده تا پدران آنها را ، بر هر سه مولفه شریعت به یکسان پاى فشرده است . او در «رساله توضیح المسائل» خود به تعریف اعتقادات دینى ، شعائر و مناسک دینى و گوشه اى از «اخلاقیات دینى» پرداخته است که نمودش را در احکام امر به معروف و نهى از منکر، حکم متعه، و بر پاپى نماز جمعه و شرایط مرجعیت مى توان دید «…شرط، عدالت و اعلمیت و محب دنیا نبودن است اگر مرجعى با مسئولان اختلاف نظر دارد و یا حتى موافق نظام نیست، مورد تقلید است اگر عدالت و اعلمیت و ورع در او جمع باشد دیدگاه فقیه در مورد مسائل فقهى و احکام الهى براى خودش و مقلدانش حجت است اما در مسائل دیگر ونظریات موضوعى مختلف راى او یک نظر زیادتر محسوب نمى شود و فقیه مثل بقیه صاحب نظرهاست».

در برابر خانم هایى که موى سر خود را بیرون مى گذارند ، با توجه به عدم تاثیر، حتى وظیفه نصیحت هم نیست چه رسد به بقیه مراتب نهى از منکر بر افراد ذى نفوذ که اگر احتمال تاثیر مى دهند جلوگیرى کنند. و یا اساسا عقد موقت در اسلام براى رفع ضرورت است، نه عیاشى مشروع و یا عدل ازدواج دائم قرار گرفتن. بنابر این براى کسانى که همسرشان در اختیار آنهاست و مى توانند غریزه جنسى را به وسیله همسر اطفا نمایند، عقد موقت ولو نسبت به زن مسلمان به نظر اینجانب محل اشکال ، بلکه محکوم به منع و عدم جواز است ».

در حوزه اجتماعى یا شخصى ، احکام مرجع روشن فکر ایرانى نمود بارزى مى یابد دستورات دینى آیه اللّه العظمى صانعى در مورد زن و نگاه نوین او به نقش زن در اجتماع ایران به شکل گیرى آراء جدید دینى وى انجامیده است. شاید بتوان در این حیطه، احکام مذهبى آیه اللّه العظمى صانعى را نوعى حمایت نوین اسلامى از زنان در اجتماع دانست . این تاثیر عمیق با توجه به این امر ارزیابى مى شود که امروز جامعه جهانى نسبت به نگاه فقه اسلامى به جنس مونث دچار تردید است و آن را نوعى بى عدالتى در حق زنان مى بینند در این زمان، آیه اللّه العظمى صانعى، عزم خود را جزم نموده ، احکام دینى نوین خود را بیش از هر چیز به مسئله زن در اسلام اختصاص مى دهد . اعتقاد وى درباره زمان بلوغ دختران ، توانایى مرجعیت ، ولایت، قضاوت براى زن مسلمان و دیـگر دستورات دین حاکى از نظر روشن بینانه او نسبت به زنان در جامعه اسلامى است . ایشان درباره بلوغ دختران ، نظر موثقه عمار ساباطى که شرط سنى را سیزده سال قمرى مى داند، ترجیح داده «در صورت عدم احراز سایر علائم بلوغ که نصوص و فتاوا متعرض آنهاست ، در این سن ( سیزده سالگى) به تکلیف مى رسند . آیه اللّه العظمى صانعى درباره تفاوت دیه زن و مرد مى گوید: دیه خطا و شبه عمد زن و مرد، مساوى است و این حکم، مستفاد از اطلاق ادله دیه است : یا به این احکام توجه کنید: بلند گذاشتن ناخن زن فى حد نفسه مانعى ندارد بلکه به عنوان زینت در اخبار آمده است. بازیگرى زنان در نقش مردان وبالعکس که داراى غرض عقلایى مشروع مى باشد با فرض رعایت شرعى امور جنبى آن مانعى ندارد: اگر پدرى فرزند خود را به قتل برساند مادر نمى تواند او را قصاص کند و بالعکس چون هر دو به دلیل عدم حق من راسه ، با هم تفاوتى ندارند، تفاوتى بین پدر و مادر نیست. تحصیل علم و اجتهاد را نمى توان مخصوص مرد دانست چرا که همه انسانها به کسب علم تشویق شده اند آنان مى توانند تمام مسائل و مراتب قضاوت ، مرجعیت ولایت و رهبرى را دارا گردند. مى توانیم به جرات بگوئیم که تا پیش از این چنین نظراتى به جایگاه و موقعیت زن در فتواهاى عالمان شیعه دیده نشده بود و مرجع تقلید امروز جوانان، با تمام مشکلات و سختى هاى که این راه صعب و پرسنگلاخ فقه اسلامى پیش رویش گذارده، به این مهم دست یافته است نظرات دیگر آیه اللّه در خصوص کفار و موسیقى نیز درجه اى از دید روشن عالمانه را دارا است . «حرمت موسیقى و غنا، حرمت محتوایى است و هر صوت و غنا و موسیقى اى که در آن ترویج بى بند و بارى و بى عفتى و به انحراف کشیدن انسانها نباشد و چهره اسلام را بد نشان ندهد، حرام نیست. ایشان در مورد کفار معتقد است : «طهارت آنان، همانند طهارت مسلمانان است آرى! حربى آنان که به دلیل خود اسلام و اعتقاد مسلمانان با آنان مى جنگند (نه به سبب جهات دیگر ) معاند دینى هستند، همانند اندکى از بقیه کفار که با یقین به حقانیت اسلام، باز منکر آن هستند، محکوم به نجاست اند.

پایان یک گزارش

هنگامى که شما در مورد بالاترین مرجع و منبع مذهبى در کشورى سخن مى گویید باید مراقب تمام گفته هاى خود باشید. آن هم زمانى که این گزارش در ایران به انجام مى رسد باید از نوع کلمات و عبارات خاصى استفاده کنید که نگویند به جنبه دینى و مذهبى مرجع اسلامى لطمه اى وارد شده است. آیه اللّه العظمى صانعى به طور معمول ملاقات کنندگان فراوانى دارد که همه آنان کم و بیش از طبقات متمایز علمى، سیاسى هستند . او از معدود مراجعى است که میهمانان خارجى برجسته اى دارد و در منزل خویش مطابق با اصول اسلامى از آنان پذیرایى مى کند. روش آیه اللّه مبتنى بر حفظ احترام تمام و کمال آنانى است که ممکن است با تفسیر عقاید دیگر ، و یا از نظرگاه شخصیتى دیگران کافر و یا نجس به شمار آیند میهمان نوازى شخص آیه اللّه نقطه اوج تلاقى فرهنگ ایرانى و تربیت اسلامى است، او در تمام دیدارهاى خارجى اش جلسه را با بذله گویى خاص محلى اش آغاز مى کند سخنرانى ها و پیامهاى مختلف آیه اللّه به طور معمول و تاکنون با جریان اصلاح گرى در ایران همراى و همراه بوده است.

به واقع مى توان گفت وجود چنین مرجع تقلیدى در بالاترین لایه مذهب رسمى ایران ، به نوعى حالت گرانیگاه تخصصى را براى طیف اصلاح طلب و همچنین توده مردم ایران به وجود آورده است.

گرانیگاهى که اینک هم و غم خویش را مصروف به حل و فصل ابعاد مسئله آفرین فقه اسلامى در جهان کنونى نموده است . ابعادى که در مسائل کافران ، زن و آزادیهاى اجتماعى به مهمترین دستاویز، و بزرگترین توجیه متفکران غیر مذهبى تبدیل شده است . اما آیا احکام نوین آیه اللّه العظمى صانعى توانسته نگاه متفکران غیر مذهبى و حتى مذهبى درباره حاکمیت فقه اسلامى را دگرگون سازد؟

منبع: روزنامه همشهری۱۳۸۱/۷/۲۱


دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.