چکیده : آیا دخالت های فراوان برخی نهادها در امور حوزه های علمیه و کشاندن اختلافات سیاسی و جناحی به حوزههای علمیه اساس بی توجهی طلاب به مسائل درسی و اخلاقی نمی شود؟ آیا برخی سختگیری ها به جز این گونه عوارض نامطلوب، مجالی برای آزاد اندیشی ها، مناظرات سازنده، نقد حاکمیت، امر به معروف و نهی از منکر، دعوت حکیمانه و شایسته به راه دین و خدا، چارهاندیشی برای مشکلات مردم و همدلی با آنان و ....می گذارد؟
آیت الله شبیری زنجانی در تاریخ ۱۷ /۹/ ۹۸ در دیدار با آقای اعرافی حوزه های علمیه کشور، حفظ استقلال حوزه های علمیه از حاکمیت و دولت را یک ضرورت دانست و فرمودند:
“دست حوزه نباید مقابل دیگران دراز باشد”
ایشان با انتقاد از مدرکگرایی در حوزه ها فرمودند:
“با مدرک گرایی امثال شیخ طوسی از حوزه ها بیرون نمی آید. آموختن علم نباید به خاطر امور دنیوی باشد.
به جز مشکل مدرک گرایی در حوزه اخلاقی هم کمتر زمینه شاگرد پروری وجود دارد.
دوره میرزایشیرازی و دوره مرحوم آخوند چهار چهره اخلاقی طراز اول وجود داشتند، الان متاسفانه اوضاع چنین نیست و موانع مختلف نمی گذارند چنین افرادی تربیت شوند اما نباید ناامید بود.”
“جامعه به طلاب باسواد، باتقوا و با اخلاق نیاز دارد.”
تذکرات مرجع آگاه و آیندهنگر آیت الله العظمی شبیری زنجانی درباره استقلال حوزه های علمیه یادآور نامه فقیه عالیقدر و مجاهد آیت الله العظمی منتظری (ره) است که در تاریخ ۴/ ۱۲/ ۱۳۷۱ به آیت الله العظمی گلپایگانی (ره) نوشتند و در ضمن آن فرمودند:
” خاطر شریف مستحضر است که عظمت حوزه های علمیه شیعه همیشه مرهون استقلال آنها و جدایی از مراکز قدرت بوده است.معیار فضیلت ها در حوزه های علمیه باید درجات علمی و تقوا و جنبه های معنوی و بزرگ منشی اشخاص باشد.
و اداره شئون حوزه باید در داخل آن به دستور زعیم حوزه و به تصدی منسوبین از قبل او انجام شود.
در چنین حوزهای است که ممکن است امثال شیخ انصاری و میرزای شیرازی تربیت شوند که علاوه بر درجات علمی و معنوی دارای استقلال فکری و قاطعیت بودند و تحت تأثیر قدرتهای مادی و سیاسی جهان قرار نمی گرفتند.
ولی متاسفانه مشاهده می شود که مسیر حوزه علمیه قم به سمتی است که در آینده چیزی شبیه حوزه های دولتی اهل سنت خواهد شد که از خود استقلال ندارند و حقوق بگیران حکومتها هستند، و بالاجبار ثناگوی دولتها و
ابزاری در دست مراکز قدرت و ملعبه سیاست های حاکم می باشند.
دولت ها و مراکز قدرت هر چند خوب و صالح باشند ولی بالاخره وابستگی به آنها استقلال فکری و قاطعیت را از علمای حوزه ها خواهد گرفت.”
(کتاب خاطرات)
ما جمعی از طلاب و ائمه جماعات نجفآباد بدین وسیله از مرجع آگاه و دوراندیش آیت الله العظمی شبیری زنجانی صمیمانه تشکر میکنیم که در این موقعیت حساس که استقلال حوزه ها در معرض تهدید قرار گرفته و علم و اخلاق در آن ها کمرنگ گشته امور مهمی را در ارتباط با حوزه های علمیه تذکر دادند و نگرانی های خود را در این زمینه ابراز داشتند.
استقلال مالی حوزه ها به دنبال خود استقلال سیاسی و آزاد اندیشی را برای حوزه ها به ارمغان می آورد.
حوزه ها همیشه با حفظ استقلال خود، پناه مردم بودند نه پناهنده به قدرت.
حوزه ها همیشه مصلح بوده اند نه تابع بی چون و چرای قدرت.
حوزه ها همیشه مایه عزت دین خدا و بندگان خدا بوده اند نه توجیه گر رفتار اهل قدرت .
حوزه ها همیشه اهل قناعت و کار و تحمل سختیها بودهاند نه گرفتار تشریفات و اسیر تجملات.
اینکه آیتالله العظمی شبیری زنجانی میفرمایند:”موانع مختلف نمیگذارند در حوزه چهره های اخلاقی تراز اول تربیت شوند و در حوزه اخلاقی کمتر زمینه شاگرد پروری وجود دارد.”
این موانع چیست؟ و این مشکل از کجا است؟ آیا این مشکل به علت گرایش های تند و زود هنگام سیاسی نیست؟
آیا این نقیصه به علت دو قطبی کردن های کاذب حوزهها و روحانیون نیست؟
آیا دخالت های فراوان برخی نهادها در امور حوزه های علمیه و کشاندن اختلافات سیاسی و جناحی به حوزههای علمیه اساس بی توجهی طلاب به مسائل درسی و اخلاقی نمی شود؟
آیا برخی سختگیری ها به جز این گونه عوارض نامطلوب، مجالی برای آزاد اندیشی ها، مناظرات سازنده، نقد حاکمیت، امر به معروف و نهی از منکر، دعوت حکیمانه و شایسته به راه دین و خدا، چارهاندیشی برای مشکلات مردم و همدلی با آنان و ….می گذارد؟
به فرموده معظم له:”اما نباید ناامید بود.”
یا رب از ابر هدایت برسان بارانی
جمعی از طلاب و ائمه جماعات نجف آباد
۲۹آذر۹۸