چکیده : سردار علایی گفت: به نظر می رسد که سوریه آرام نخواهد شد مگر این که روسیه، آمریکا، ایران، عربستان و ترکیه در ارتباط با آینده این کشور به تفاهم برسند. متاسفانه آن چه که بیش از همه آسیب می بیند، ملت این کشور هستند که میلیون ها نفر آواره و صدها هزار نفر کشته شدند و این کشور با اوضاع نابسامانی روبرو شده است. این کشور تقریبا تبدیل به ویرانه ای شده است که بازسازی آن سالیانی دراز طول خواهد کشید.
حسین علایی گفت: تشکیل ائتلاف ضد داعش به رهبری امریکا و کشورهای همسو با این کشور مثل عربستان، ترکیه و بعضی کشورهای اروپایی راجع به بحران سوریه، بیانگر این بود که مسایل سوریه بیش از آن که به مشکلات و درگیری های داخلی این کشور ارتباط پیدا کند، زمینه و برنامه ریزی خارجی دارد.
این استاد دانشگاه و تحلیلگر مسایل راهبردی در گفت و گو با شفقنا بیان کرد: دخالت نظامی روسیه در سوریه هم بیانگر این است که این دخالت نظامی از سوی قدرت های بیرونی در صحنه ژئوپلیتیک سوریه بسیار جدیست و بنابراین می توان گفت که آمریکا و روسیه در صحنه سوریه، در حال وزن کشی سیاسی و نظامی و مردم سوریه قربانی مداخلات خارجی در این کشور هستند.
اولین فرمانده نیروی دریایی سپاه افزود: اگر چه در همه کشورها در بسیاری از اوقات تضادهایی بین دولت و ملت یا بخشی از مردم با دولت پیش می آید و این طبیعی است؛ ولیکن وقتی ترکیه و عربستان وارد مسایل سوریه شدند و در آنجا برای آینده سوریه اعلام نظر کردند که چه کسی در راس این کشور باشد و چه کسی نباشد و چه گروه هایی باید قدرت داشته باشند و چه گروه هایی نباید داشته باشند، بیانگر این بود که مسایل سوریه به سمت وخامت حرکت می کند. متاسفانه دخالت عربستان و ترکیه که با حمایت آمریکا و اروپایی ها شکل گرفت و دخالت اروپایی ها و آمریکا برای تشکیل ارتش آزاد و تعیین آینده سیاسی سوریه باعث شد که سوریه به یک کشور جنگ زده و ویران تبدیل شود.
رییس اسبق ستاد مشترک سپاه ادامه داد: وقتی روسیه دید که پس از بیداری اسلامی در کشورهای عربی، حوزه نفوذ این کشور در خاورمیانه عربی به شدت تضعیف شده و با دخالت نظامی آمریکا در عراق، روسیه موقعیت خودش در این کشور را از دست داد و بعد با دخالت نظامی ناتو در لیبی، روسیه پایگاه های خودش در لیبی را هم از دست داد، به این نتیجه رسید که اگر در سوریه هم ائتلاف آمریکا، فرانسه، بخشی از اروپایی ها و عربستان و ترکیه کارساز شود، به مفهوم بریده شدن کامل نفوذ روسیه در خاورمیانه عربی است. با اوضاعی که در اوکراین پدید آمد، روسیه به این نتیجه رسید که از وضعیت انفعالی باید خارج شود و دست به اقدام بزند که این اقدام به صورت دخالت نظامی در سوریه خودش را نشان داده و معادلات ژئوپلیتیک منطقه و معادلات سیاسی را در سوریه تغییر داده است.
علایی افزود: به همین خاطر آینده سوریه تقریبا از یک طرف به نگرش آمریکا و روسیه بستگی دارد و از طرفی در ارتباط کشورهای منطقه مثل عربستان، ترکیه و جمهوری اسلامی با سوریه مفهوم پیدا کرده است.
او گفت: به نظر می رسد که سوریه آرام نخواهد شد مگر این که روسیه، آمریکا، ایران، عربستان و ترکیه در ارتباط با آینده این کشور به تفاهم برسند. متاسفانه آن چه که بیش از همه آسیب می بیند، ملت این کشور هستند که میلیون ها نفر آواره و صدها هزار نفر کشته شدند و این کشور با اوضاع نابسامانی روبرو شده است. این کشور تقریبا تبدیل به ویرانه ای شده است که بازسازی آن سالیانی دراز طول خواهد کشید.
علایی درباره ریاست اسد بر سوریه بیان کرد: به نظر من بحث اسد مساله اصلی نیست. مساله اصلی این است که ماندگاری اسد به معنی ماندگاری یک حوزه نفوذ و کنار رفتن اسد به معنی بازشدن راه برای نفوذ دیگران و کشورهای مقابل است؛ وگرنه هر رییس جمهوری روزی هست و روزی نیست. آنچه مهم است این است که عربستان و ترکیه به دنبال به هم ریختن ساختار ترکیه به گونه ای هستند که در آینده، نفوذ خودشان تضمین شود و آمریکا هم از این مساله پشتیبانی می کند. روسیه و ایران هم نگران این هستند که اگر اسد کنار رود، ساختار به گونه ای فروبپاشد که نفوذ طرف داران امریکا در منطقه بیشتر شود. سوریه از این جهت که در کنار لبنان و اسراییل قرار دارد، منطقه ای مهم از نظر ژئوپلیتیکی است و روی آینده فلسطین و لبنان تاثیرگذار خواهد بود.
او ادامه داد: اگر سوریه به دست طرفداران عربستان و ترکیه اداره شود، طبیعتا آمریکا و اسراییل خیالشان راحت خواهد شد و از طرفی مردم در لبنان نگرانی خواهند بود ولی اگر سرنوشت آینده سیاسی سوریه به دست خود مردم بیفتد، طبیعتا [اسراییل] احساس ناامنی خواهد کرد و مردم لبنان و سوریه احساس آرامش بیشتری خواهند کرد. پس مساله اصلی فعلا جنگ قدرت های رقیب در فضای جغرافیایی سوریه است.
سردار علایی درباره نگرانی های ایران راجع به سوریه گفت: ایران نگران گسترش نفوذ صهیونیست ها و بهم ریختن مقاومت در آینده منطقه است؛ بنابراین ایران مخالفِ حضورِ جریان های طرفدارِ آمریکا و جریاناتی که به دنبال حمایت از گروه هایی مثل داعش و القاعده در منطقه هستند و نگران گسترش تروریسم در منطقه است.
او افزود: از دید ایران آینده سیاسی سوریه باید به گونه ای طراحی شود که مردم آن کشور سرنوشت خودشان را تعیین کنند و از طرفی طرفداران فلسطین و لبنان احساس ناامنی نکنند.
سردار علایی در پاسخ به این پرسش که ادامه این وضعیت برای جمهوری اسلامی ایران چه تبعاتی خواهد داشت؟ گفت: برای مرزهای جغرافیایی ما به سادگی خطری ایجاد نمی شود؛ ولیکن حوزه نفوذ سیاسی ایران تحت تاثیر قرار می گیرد. اگر سوریه در اختیار مردم آن کشور باشد، طبیعتا فلسطینی ها احساس آرامش بیشتری خواهند کرد و مردم لبنان و جریانات ضد اسراییلی احساس قدرت می کنند اما اگر ساختار سیاسی آن کشور توسط دولت هایی مثل عربستان و ترکیه و بالطبع آمریکا اداره شود، وضعیت بسیار خطرناک خواهد بود و باعث گسترش نفوذ اسراییل خواهد شد.