سایت خبری تحلیلی کلمهhidden pichidden pichidden pichidden pichidden pic
  • صفحه اصلی
  • » معبد مهر ورجوی مراغه؛ میراثی هزاران ساله که بر باد رفت...

معبد مهر ورجوی مراغه؛ میراثی هزاران ساله که بر باد رفت

چکیده :«معبد مهر ورجوی» از شاخص‌ترین آثار تاریخی شهرستان مراغه است که به‌دلیل بی‌توجهی مسوولان و مردم محلی، در وضعیت نامناسبی قرار دارد....


«معبد مهر ورجوی» از شاخص‌ترین آثار تاریخی شهرستان مراغه است که به‌دلیل بی‌توجهی مسوولان و مردم محلی، در وضعیت نامناسبی قرار دارد.

به گزارش صدای امید، محوطه‌ی تاریخی «معبد مهر ورجوی» در شش کیلومتری جنوب شهرستان مراغه در استان آذربایجان شرقی، در سال ۱۳۵۳ توسط «پرویز ورجاوند» – باستان‌شناس‌ – شناسایی و کروکی آن تهیه شد. این اثر شش سال بعد در ۱۳۵۶ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید، اما از آن زمان به بعد، هیچ کاوش و بررسی شناسایی‌ای در این محوطه‌ی تاریخی انجام نشده است. فقط گفته می‌شود، در برخی قسمت‌های محوطه، خاک‌برداری غیرعلمی انجام شده، اقدامی که باعث بیرون آمدن بخش‌های دیگری از این محوطه مانند «چله خانه معبد» شده است.

بیشتر محققان، این بنای تاریخی را متعلق به دوره‌ی اشکانی و جایی‌ می‌دانند که آیین مهرپرستی در آن اجرا می‌شد. اهالی منطقه این محوطه را با نام‌هایی مانند «امامزاده معصوم مراغه‌ای»، «خانقاه»، «اجاق» و «اولیا» نامیده‌اند و مناطقی مانند «معبد»، «قبرستان»، «اصطبل»، «چله خانه» و یک محوطه‌ی تاریخی دارد که به‌نظر می‌رسد قبرستانی مربوط به عصر آهن است.

یک باستان‌شناس این محوطه‌ی تاریخی را یکی از بزرگ‌ترین معابد صخره‌یی کشور دانست که نمونه‌ی مشابه آن را باید معبد صخره‌ای «داش کسن در زنجان» دانست و درباره‌ی وضعیت این بنای تاریخی به خبرنگار ایسنا گفت: در این محوطه، سنگ قبرهایی با نقوش متنوع مانند آیات قرانی وجود داشته است که متأسفانه به‌دلیل بی‌توجهی مسوولان در نگهداری، برخی از آن‌ها به سرقت رفته و بقیه نیز به‌شدت آسیب دیده‌اند.

سعید ستارنژاد با بیان این‌که در حال حاضر فقط چند سنگ قبر در محوطه باقی مانده که وضعیت نامطلوبی دارند، افزود: اداره‌ی میراث فرهنگی تا کنون هیچ اقدامی برای حفاظت از این آثار انجام نداده و بدنه‌ی گنبدها و معابد در محیط بیرونی در معرض غارت و آسیب‌اند.

وی ادامه داد: سنگ قبرهای معبد توسط مردم و عوامل مختلف، غارت و تخریب می‌شوند و اقدامی برای حفاظت از آن‌ها انجام نمی‌شود، حتی یک قبرستان متعلق عصرآهن نیز در چند کیلومتری این قبرستان صفوی قرار دارد که قاچاقچیان آثار تاریخی به آن آسیب زده‌اند.

او با اعتقاد به این‌که این اثر تاریخی به‌علت بی‌توجهی در حال نابودی است، اظهار کرد: در سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹، اداره‌ی میراث فرهنگی شهرستان مراغه اقدام به پی‌ریزی چند پایه‌ستون بتنی کرد تا از این بنای تاریخی حفاظت کند؛ اما متأسفانه به‌دلیل رعایت نکردن موارد مهندسی و مرمتی، این ستون‌ها آسیب شدیدی به بنا زدند، حتی یک کتیبه‌ی قرآنی از بدنه‌ی بنا افتاد و سقف آن به‌شدت آسیب دید.

وی با بیان این‌که اداره‌ی میراث فرهنگی با این اقدام نه‌تنها به حفظ این اثر تاریخی کمکی نکرد، بلکه زمینه را برای تخریب هرچه سریع‌تر بنا فراهم کرد، افزود: از مدتی پیش، جاده‌ای از نزدیکی بنا عبور می‌کند که ماشین‌ها و مردم از آن استفاده می‌کنند.

این فعال حوزه‌ی میراث فرهنگی زباله‌های رهاشده در این محوطه‌ی تاریخی را یکی دیگر از عواملی دانست که به بنا آسیب زیادی وارد کرده است و ادامه داد: وضعیت بد نظافت در این محوطه به‌گونه‌ای است که گردشگران پس از دیدن سایت، به‌شدت گله‌مند می‌شوند، چون محوطه بدون نظافت است و بیشتر حیوانات غیراهلی در آن لانه کرده و باعث تغیر شکل محوطه شده‌اند.

وی با اشاره به بررسی‌هایی که در مناطق تاریخی شهرستان مراغه داشته است، افزود: حدود ۲۰ محوطه با فرم معماری صخره‌یی در شهرستان مراغه وجود دارند که متأسفانه بیشتر آن‌ها در وضعیت مطلوبی نیستند و هنوز در فهرست آثار ملی به ثبت نرسیده‌اند. این در حالی است که معماری صخره‌یی در مطالعات تاریخی و هنر، اهمیت زیادی دارد.

ستارنژاد با اشاره به حضور دو باستان‌شناس (فریدون بیگلری و رضا غفاری) از سال ۱۳۷۴ در روستای ورجوی که باعث کشف ابزارهایی از دوره‌ی پارینه‌سنگی شد، توضیح داد: آن ابزارها در ایران، فقط در چهار منطقه‌ی خراسان (منطقه‌ی کشف‌رود)، سیستان و بلوچستان (لادیز)، آذربایجان (مراغه) و غرب کشور (کرمانشاه) پیدا می‌شوند. امروز این بنا به حال خود رها شده و هیچ کاری برای حفاظت و مرمت بنا نشده است.

بقایای سکونتگاه پیش از تاریخ در روستای ورجوی مراغه

شواهد سطحی به دست آمده از سطح این اثر بیانگر وجود استقرارهایی مربوط به دوران پارینه سنگی میانه در این مکان است.

به گزارش ایسنا، پیش از این تراب محمدی رئیس سابق شورای ثبت آثار تاریخی و فرهنگی آذربایجان شرقی با اشاره به اینکه از وجه تسمیه این محوطه اطلاع دقیقی در دست نیست، گفت: با توجه به بررسی های به عمل آمده و کشف ابزار سنگی و مقایسه آن با آثار به دست آمده در مثلث تبریز، مراغه، میانه می توان آن را به دوران پارینه سنگی میانه یعنی حدود ۲۰۰ هزار تا ۴۰ هزار سال پیش نسبت داد.

محمدی با بیان اینکه این محوطه در حال حاضر به صورت مرتع عمومی و بخشی از بستر رودخانه است، گفت: محوطه ورجوی در ضلع جنوب و جنوب شرقی روستایی به همین نام واقع شده و آثار سنگی مربوط به دوران پارینه سنگی در بستر و حاشیه رودخانه تا امتداد کوه گرد داغی گسترده شده است.

وی اضافه کرد: این محوطه ارزشمند در برگیرنده آثار سنگی از جنس سنگ آتش زنه است که در لایه های گراول و شن در دیواره حاشیه رودخانه کشف شدند.

رییس سابق سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: بخشی از شواهد استقراری محوطه بر اثر برداشت شن و ماسه از بستر رودخانه ورجوی و طغیان های فصلی و همچنین برداشت معادن در کوه گرد داغی دچار تخریب شده است.

محمدی یادآور شد: پیشینه پژوهشهای پارینه سنگی در شمال غرب ایران به پیش از نیم سده قبل بازمی گردد و تا پیش از کشفیات ورجوی، شواهد این دوران تنها منحصر به یافته های غار تمتمه در غرب دریاچه ارومیه بود. وی تصریح کرد: طبق ماده ۵۶۴ قانون مجازات اسلامی، هر کس بدون اجازه سازمان میراث فرهنگی و برخلاف ضوابط مصوب اعلام شده از سوی سازمان مذکور به مرمت یا تعمیر، تغییر، تجدید و توسعه ابنیه یا تزئینات اماکن فرهنگی – تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی مبادرت کند، به حبس از شش ماه تا دو سال و پرداخت خسارات وارده محکوم می شود.

محوطه پارینه سنگی در دهستان قره ناز و جنوب و جنوب شرقی روستای ورجوی شهرستان مراغه قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا ۱۴۵۰ متر است.


دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.