» محمد داوری: معلمان منتظر اقدامات عملی هستند/ دولت به خواسته‌ها پاسخ صریح و روشن بدهد

چکیده : پیش بینی ما این است که در صورت عدم پاسخگویی، این تجمعات ادامه پیدا می کند و نگرانیم که این تجمعات به علت فشار اقتصادی بر معلمان به خشونت و تندی هم کشانده شود. بنابراین درخواست ما این است که معلمان و تشکل ها با هم همراه و هماهنگ باشند و از مسئولین هم درخواست می کنیم که پاسخ صریح و روشنی به خواسته های به حق معلمان بدهند.

کلمه – روشنک ابراهیمی:

علیرضا هاشمی دبیرکل سازمان معلمان ایران روز یکشنبه سی ام فروردین در حالی بازداشت شد که معلمان ناخرسند از وضعیت معیشتی و اقتصادی طی دو ماه گذشته با برگزاری تجمعاتی خواستار اقدامات جدی و عملی مسئولین نسبت به مطالبات خود شده اند.

پس از بازداشت آقای هاشمی، سازمان معلمان ایران با صدور بیانیه ای ضمن دعوت از مسئولان برای شنیدن صدای اعتراض معلمان و حمایت از رویکرد تدبیر و امید خواهان توقف اجرای حکم شد.

در ادامه تجمعات معلمان، روز پنج‌شنبه 27 فروردین نیز هزاران معلم با تجمع در برابر ادارات آموزش و پرورش خواهان رسیدگی به مطالبات صنفی و رفع تبعیض و آزادی معلمان زندانی شدند.

اکنون محمد داوری، زندانی سیاسی سابق و عضو شورای مرکزی سازمان معلمان ایران، در گفت و گو با کلمه ضمن ابراز تعجب از اجرای حکم دبیرکل سازمان معلمان، این اقدام را در راستای سوق دادن حرکت صنفی معلمان از مسیر مدنیت وعقلانیت به سمت افراطی گری ارزیابی می کند.

او امیدوار است دولت آقای روحانی ضمن رسیدگی به مطالبات معلمان اجرای حکم آقای هاشمی را متوقف کرده و دیگر زندانیان معلم را آزاد کند.

گفت و گوی خبرنگار کلمه با محمد داوری که بیش از 25 سال سابقه خدمت در آموزش و پرورش و مقالات متعددی در این حوزه را در کارنامه خود دارد، با طرح سوال از بازداشت دبیرکل سازمان معلمان و تجمع اخیر معلمان در چند شهر ایران آغاز شده است:

‌

آقای داوری، لطفا در ابتدا بفرمایید آیا بازداشت آقای هاشمی مرتبط با تجمعات معلمان است؟

ما یکی از عملکردهای دولت آقای روحانی را جلوگیری از اجرای احکام صادر شده برای فعالان معلم می دانستیم، اما بازداشت دبیرکل سازمان همه را شگفت زده کرد. حکم ایشان هم مربوط به سال 89 می شود که به خاطر پیگیری های مطالبات صنفی و تقاضای آزادی معلمان زندانی منجر به صدور بیانیه شد. اما اینکه چرا در این شرایط حکم را اجرا کردند، به گفته تحلیلگران متاثر از فضای اعتراضات بوده است. در هر حال اینگونه اقدامات باعث التهاب بیشتر در جامعه فرهنگی می شود و حرکت صنفی معلمان را از مسیر مدنیت و عقلانیت به سمت افراطی گری سوق می دهد. بنابراین از دولت آقای روحانی می خواهیم ضمن رسیدگی به مطالبات معلمان، حکم دبیر کل سازمان معلمان ایران را متوقف و سایر معلمان زندانی را آزاد کنند.

تجمعات معلمان در روز پنج شنبه به دنبال فراخوان تشکل صنفی معلمان برگزار شد؟

اعتراض روز پنج شنبه توسط هیچ کدام از تشکل ها اعلام نشده بود و در حقیقت تجمعات معلمان خودجوش بود و طبق آماری که ما در دست داریم، در همه مراکز استان ها و نزدیک به 60 شهر بزرگ، معلمان در مقابل آموزش و پرورش تجمع کردند. این نشان می دهد که معلمان دیگر منتظر فراخوان تشکل ها نمی مانند.

انگیزه معلمان از این تجمعات در شهرهای سراسر کشور چه بود؟

برگزاری این تجمعات از سوی معلمان به اولین خواسته آنها یعنی رفع تبعیض بین کارکنان دولت بازمی گردد. همانطور که می دانید، در شرایط مساوی اعم از سابقه کار و مدرک تحصیلی برابر در یک دستگاه و سازمان، برخی از کارکنان دولت چند برابر معلمان دریافتی دارند. ضمن این دریافتی ها، علاوه بر احکام حقوقی که بر اساس ضوابط سازمان مدیریت برنامه ریزی داده می شود تحت عناوین مختلفی هم مبالغ و تسهیلاتی را به کارمندان خود پرداخت می کنند. این رفع تبعیض، خواسته اول معلمان است. علاوه بر آن معلمان خواستار رساندن حقوق و مزایایشان به بالای خط فقر هستند. معلمان معتقدند بیش از هشتاد تا نود درصد آنها زیر خط فقر دریافتی دارند. از همین رو این دو خواسته از اولویت های اصلی آنهاست که در ذیل مطالبات معیشتی آنها گنجانده می شود و مهمترین انگیزه برای برگزاری تجمعات است.

اعتراضات صنفی و تجمعات معلمان دقیقا از چه زمانی آغاز شد؟

در حقیقت این تجمعات از سال 80 شروع شد و تا الان ادامه پیدا کرده است. تجمعات بهمن و اسفند سال گذشته مانند سال های گذشته با زمزمه هایی در مدارس آغاز شد و گسترش پیدا کرد تا دهم اسفند که به طور سراسری برگزار شد. در سال جدید هم که اولین تجمعات در روز پنج شنبه هفته گذشته شکل گرفت. در مورد این تجمعات حرف و حدیث ها و تحلیل های مختلفی وجود دارد صرف نظر از پرداختن به خاستگاههای این تجمعات که در بسیاری جاها مورد دفاع است زیرا معلمان خواسته هایی دارند و می خواهند صدای خود را به گوش مسئولین برسانند، تاکنون واکنش مسئولین چند وجهی بوده است. مهمترین اقدامی که قابل تقدیر است دستور رئیس‌جمهور با هدف رسیدگی به خواسته‌های فرهنگیان و تشکیل کارگروهی با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس‌جمهور، محمدباقر نوبخت رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور و علی‌اصغر فانی وزیر آموزش و پرورش بوده است. اما تاکنون خروجی از این کارگروه بیرون نیامده و معلمان با توجه به سابقه ای که از کارگروهی و کمیته ها دارند خیلی خوش بین نیستند؛ اما اعضای تشکل ها امیدوارند این کارگروه بتواند با تعامل با فعالان صنفی و نمایندگان تشکل ها برنامه ای را ارائه دهند تا اعتماد معلمان را جلب کنند. در هرحال معلمان الان پخته تر و منطقی تر شده اند و به یک برنامه زمان بندی شده هم رضایت می دهند. مهم این است که پاسخ واضح و روشنی به مطالبات آنها داده شود. از طرف مجلس هم واکنشی هایی صورت گرفته است. طیفی که نسبتا تحلیل های سیاسی دارند، خطاب به نمایندگان مجلس می گویند شما اگر دلسوز معلمان و آموزش و پرورش بودید در دولت گذشته که ارتباط نزدیکی داشتید مسائل را حل می کردید و اگر به دنبال حل مسائل نبودید باید به وزیر پیشنهادی مورد تایید معلمان رای اعتماد می دادید. پرسش هایی این چنینی معلمان، حکایت از این دارد که آنها حمایت های نمایندگان اصولگرا را خیرخواهانه نمی دانند و بیشتر سیاسی و برای تضعیف دولت تلقی می کنند. متاسفانه عملکرد آقای فانی و واکنش تیم وزارت آموزش و پرورش به مطالبات معلمان نیز ضعیف بوده است و توضیحات آنها و گره زدن طرح رتبه بندی با معیشت معلمان، آنها را بیشتر عصبانی می کند تا اینکه رضایت آنها را جلب کند.

یکی از اعتراضات معلمان مربوط به طرح رتبه بندی است که مجددا در دولت یازدهم مطرح شده است. این طرح چه تاثیری بر وضع معیشتی معلمان دارد؟

این طرح در واقع طرحی برای رعایت تفاوت ها در داخل کارکنان آموزش و پرورش و معلمان است که مشابه چنین طرحی را هم در گذشته داشتیم اما در اجرا موفق نبود. طرح رتبه بندی معلمان طرحی است که معلمان با توجه به مقالات، تألیفات، کیفیت تدریس و سوابق و سنوات خدمت خود از امتیازاتی بهره مند خواهند شد. اگرچه این طرح از نظر کارشناسان طرحی خوب و مثبتی برای ارتقای کیفیت و همچنین رقابت داخلی است اما معلمان نسبت به این طرح معترض هستند. زیرا می گویند این طرح یک طرح انگیزشی است و نمی تواند به عنوان یک طرح معیشتی مورد استفاده قرار گیرد. بلکه ابتدا باید حقوق معلمان به یک کف معینی که خط فقر است، رسانده شود و بعد طرح های انگیزشی را اجرا کرد.

به گفته آقای فانی بودجه سال 94 وزارت آموزش و پرورش نسبت به بودجه سال گذشته برای این وزارت خانه 21 درصد رشد داشته است. آیا این میزان مشکلات معیشتی معلمان را برطرف خواهد کرد؟

بودجه در ذیل اقتصاد آموزش و پرورش مطرح می شود و این اقتصاد آموزش و پرورش یک کلاف سردرگم است و بودجه آموزش و پرورش هم گره کوری است که سالها کارشناسان و مسئولین با آن درگیر هستند. این افزایش رشد بودجه را اگر بخواهیم با باقی دستگاهها که بالاترین بودجه را دارند مقایسه کنیم، اگرچه این بودجه یک افزایش حداقلی نسبت به سال های قبل داشته، اما باید گفت با توجه به تعداد کارکنان آموزش و پرورش که یک سوم کارکنان دولت هستند و گستردگی خدمات دهی آموزش و پرورش که دورترین نقاط را در برمی گیرد، این افزایش پاسخگوی نیازهای معلمان نیست. حتی مسئولین ارشد وزارت آموزش و پرورش اعم از سابق و فعلی نیز معتقدند که بخث عمده این بودجه (به روایات مختلف از 85 تا 99 درصد) صرف حقوق و مزایای کارکنان می شود. یک مبلغی هم که جدیدا اعلام شده مبنی بر اینکه 1350 میلیارد تومان برای اجرای طرح رتبه بندی به بودجه اضافه شود، با توجه به توضیحاتی که در طرح رتبه بندی دادم اگر حتی به طور مساوی تقسیم شود میانگین از 150 تا 600 هزار تومان به حقوق معلمان اضافه می شود و احکام جدیدی از جمله افزایش 14 درصد و یکسری حق شاغل و حق شغل مبلغ کمی بود که معلمان خواستار این بودند که حداقل این میزان به حقوق آنها اضافه شود که متاسفانه این اتفاق نیافتاد.

در حال حاضر چه تشکل هایی پیگیر مطالبات معلمان هستند و رویکرد آنها چیست؟

دو تشکل سازمان معلمان و کانون صنفی معلمان بعد از دوره اصلاحات تشکیل شدند که تا حال حاضر فعال هستند. این دو تشکل در تعامل با دو تشکل دیگر یعنی انجمن اسلامی معلمان و مجمع اسلامی فرهنگیان که رویکرد اصلاح طلبی دارند فعالیت می کنند. انجمن اسلامی معلمان و مجمع اسلامی فرهنگیان بیشتر ذیل رویکردهای کلان سیاسی مطالبات معلمان را پیگیری می کنند. کانون صنفی معلمان بیشتر تلاش صنفی دارد. سازمان معلمان هم مابین این دو فعالیت دارد که در هر حال این چهار تشکل در پیگیری مطالبات معلمان تعاملاتی با یکدیگر دارند.

عملکرد دولت های پیشین و همچنین دولت آقای روحانی در پیگیری مطالبات معلمان را چگونه ارزیابی می کنید؟

اگر بخواهیم رویکرد معلمان نسبت به کلیت دولت آقای روحانی را بسنجیم در کل رویکرد مثبتی است، اما نسبت به وزارت آموزش و پرورش نارضایتی بیشتر است. دوره دولت آقای احمدی نژاد را که باید کلا متفاوت دید، زیرا نه تنها تحرکی در جهت رضایت معلمان شکل نگرفت بلکه در سال 85 تجمعات معلمان به شدت سرکوب شد و در فضای امنیتی شکل گرفته، معلمان و تشکل ها اجازه فعالیت نداشتند و می توان گفت تجمعات بهمن و اسفند سال گذشته اولین تجمعات معلمان بعد از سال 85 بود. دوران انزوا و سکوت و ناامیدی تشکل ها و معلمان، دستاورد دولت آحمدی نژاد بود. در حالی که در دوره دولت آقای خاتمی آغاز تحرکات معلمان شکل گرفت و می توان گفت اگر الان هم تشکل هایی داریم که سرمایه مدنی در جامعه معلمان هستند، ثمره بذرهایی است که در دوره اصلاحات کاشته شد و امیدواریم این بذرها که به نهالی تبدیل شده بودند و در دوره دولت احمدی نژاد شاخ و برگش زده شد و الان دوباره جوانه زده، بتواند دوباره پا بگیرد و به عنوان یک نهاد مدنی دوباره مطالبات معلمان را سامان دهد و رفتارهای مدنی و کنش های مدنی را در جامعه معلمان نهادینه کند. البته ما امیدواریم، اما هنوز در بخش آموزش و پرورش نشانه هایی خوبی نمی بینیم با وجود اینکه معلمان سیاسی تر از سایر اقشار هستند و بیشتر معلمان در انتخابات و ستادها فعال هستند. معلمان در کلان قضیه، رویکرد دولت آقای روحانی را مورد حمایت قرار می دهند و موفقیت هسته ای معلمان را نیز مانند بقیه مردم خوشحال کرده، اما در حوزه آموزش و پرورش همچنان نگران هستند و منتظر اقدامات جدی و عملی هستند.

آیا طی دو سال اخیر آن برخوردهای امنیتی با معلمان در دولت گذشته برطرف شده است؟

بله، به طور مشخص اجازه فعالیت به تشکل های معلمان داده شده و این تشکل ها با برگزاری جلسات مسائل معلمان را بررسی می کنند و در همین تجمعاتی هم که برگزار می شود نقش دارند. خود سیستم حتی دستگاه امنیتی فشاری نمی آورند هرچند به فعالان و تشکل ها هشدار داده شده که مراقب تحرکات باشند. در واقع نگرانی ما هم این است که تجمعات به خشونت کشیده شود، از همین جهت درخواست برگزاری تجمعات سکوت شده و ما نگرانیم که مطالبات افراطی شود و شعارهای غیرصنفی و افراطی داده شود که خوشبختانه این مسئله تا الان کنترل شده است. اما مسئولین باید توجه داشته باشند که اگر پاسخی به مطالبات معلمان داده نشود، کنترل تجمعات و مدیریت آن سخت خواهد شد. وظیفه مسئولین است که راهکار و چاره ای بیندیشند. اگرچه در دولت آقای روحانی آقایان بداغی و باقری از زندان آزاد نشدند و تخفیف نگرفتند و حق مرخصی هم ندارند، اما بسیاری از احکامی که صادر شده به اجرا در نیامده و به جز بازداشت غیرمنتظره علی رضا هاشمی، دبیر کل سازمان معلمان، احکام آقایان محمود بهشتی لنگرودی، سخن‌گوی کانون صنفی معلمان ایران و علي اكبر باغاني، دبير شورای هماهنگی كانون صنفي معلمان به اجرا در نیامده که اینها خود نشانه هایی مثبتی است و امیدواریم با توقف اجرای حکم آقای هاشمی فضا بازتر شود و با درک متقابل معلمان و مسئولان، نه تنها مشکلات معیشتی معلمان و دیگر مسائل متعدد، که مشکلات دیگر (که کارشناسان تا دویست و پنجاه تا هفتصد مسئله طبقه بندی و لیست کرده اند) نیز حل شود. به عبارت دیگر معیشت معلمان تنها یکی از مطالبات آنهاست و بحثهای دیگر از جمله حقوق دانش آموزان، مشارکت اولیاء، کیفیت آموزشی و فضای آموزشی، استفاده از فن آوری های علمی، تکنولوژی آموزشی جدید، استفاده از فرصت های مطالعاتی برای معلمان و … هم از دیگر مطالبات است تا آموزش و پرورش از این روزمرگی و گرفتاری رها شود.

در صورت پاسخگو نبودن مسئولین به این خواسته های معلمان، برنامه ها و اقدامات بعدی تشکل ها و معلمان چیست؟

پیش بینی ما این است که در صورت عدم پاسخگویی، این تجمعات ادامه پیدا می کند و نگرانیم که این تجمعات به علت فشار اقتصادی بر معلمان به خشونت و تندی هم کشانده شود. بنابراین درخواست ما این است که معلمان و تشکل ها با هم همراه و هماهنگ باشند و از مسئولین هم درخواست می کنیم که پاسخ صریح و روشنی به خواسته های به حق معلمان بدهند.