» ناصر فکوهی: دفع فناوری منتسب به سلفی‌هاست

چکیده : اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و سایر امکانات در فناوری‌های رایانه‌ای که امروز ما با آنها کار می‌کنیم؛ حاصل یک انقلاب فناوری هستند که کل جهان را با سرعت تغییر داده و می‌دهد و موافقت یا مخالفت ما تاثیری بر آن انقلاب ندارد. افزون بر این، ما نمی‌توانیم با ابزار مخالف باشیم، چون استفاده‌ای که از آن ابزار می‌شود، درست نیست.

ناصر فکوهی درباره ورود به دنیای اینترنت و یا فیلترینگ آن معتقد است؛ اینکه ما مخالف آنها باشیم مثل آن است که در دوران صنعتی شدن کسی مخالف کارخانه و اتوموبیل و تولید انبوه و شهری شدن و آپارتمان‌نشینی باشد.

این استاد دانشگاه تهران و مدیر «انسان شناسی و فرهنگ» در گفت‌گو با ایلنا؛ درباره خطرات شبکه‌های اجتماعی یا استفاده از ظرفیت‌ آنها برای پیشرفت و گفت‌گوی ملی و بین‌المللی گفت: شبکه‌های اجتماعی و به‌طور کلی اینترنت از الزاماتی هستند که چارچوب‌های ساختاری و اکثریت سازوکارها و روابط جمعی در جوامع انسانی جدید را، بعد از وقوع انقلاب اطلاعاتی، می‌سازند. اینکه ما مخالف آنها باشیم مثل آن است که در دوران صنعتی شدن کسی مخالف کارخانه و اتوموبیل و تولید انبوه و شهری شدن و آپارتمان نشینی ‌باشد. در کشور ما تا سال‌های 1350، کسانی را که در برج یا آپارتمان سکونت می‌گزیدند، مسخره می‌کردند و به خصوص اگر کسی آپارتمان می‌خرید؛ تحقیر می‌شد و به مزاح می‌گفتند «هوا» خریده است. اما کمتر از سه یا چهار دهه بعد، گفتن چنین سخنانی قابل تمسخر است.

وی ادامه داد: اینترنت، شبکه‌های اجتماعی و سایر امکانات در فناوری‌های رایانه‌ای که امروز ما با آنها کار می‌کنیم؛ حاصل یک انقلاب فناوری هستند که کل جهان را با سرعت تغییر داده و می‌دهد و موافقت یا مخالفت ما تاثیری بر آن انقلاب ندارد. افزون بر این، ما نمی‌توانیم با ابزار مخالف باشیم، چون استفاده‌ای که از آن ابزار می‌شود، درست نیست. مثل آن است که ما بگوییم با «چاقو» مخالفیم چون برخی از افراد با آن آدم می‌کشند. امروزه هزاران هزار شبکه اجتماعی وجود دارد که در میان آنها همه گونه شبکه‌ای هست، و بدون شک تعداد زیادی از آنها زیان‌بار هستند؛ اما اینکه ما به دلیل آنکه برخی از شبکه‌ها زیان‌بار هستند خود را از همه آنها محروم کنیم، به نظر منطقی نمی‌رسد.

مدیر «گروه انسان‌شناسی و فرهنگ» دانشگاه تهران با اشاره به اینکه دولت یازدهم از ابتدای کار وعده‌ی رفع مشکل فیلترینگ و افزایش سرعت اینترنت را داده و اینکه دولت در یکسال گذشته چه اندازه در عملی کردن این وعده موفق بوده اظهار داشت: به نظر می‌رسد که روند فیلترینگ‌ها همچون روند توقیف روزنامه‌ها و نشریات از یکسو، و روند ارائه مجوزها از سوی دیگر تا حدی بهبود یافته باشد. اما هنوز با موقعیت متعارف جهانی، فاصله بسیار زیادی و در حقیقت فاصله‌ای نجومی داریم. این توقف فیلترینگ‌ها یا کاهش آنها و ستیزه‌جویی با روزنامه‌ها، پیش و بیش از هر کسی و هر چیزی به سود خود دولت و نظام است زیرا فیلترینگ و توقیف روزنامه‌ها، عملا کاری نمی‌کنند جز فراهم کردن شرایطی بهتر برای برانگیختن افراد به طرف استفاده از ضدفیلترها و اخبار شبکه‌ها و تلویزیون‌های بیگانه وگرنه همه می‌دانستند و می‌دانند که فیلترینگ در شرایط فناورانه کنونی معنایی ندارد. البته ناگفته نگذاریم اینکه افراد دائما وقتشان را با ابزارهای مقابله با سانسور تلف نکنند، خدمت بزرگی به آنها نیز هست و امیدوارم این روند برای رسیدن به حداقلی مقبول و یک جامعه امروزی و شاید بهتر باشد بگوییم عقلانی‌تر ادامه یابد.

وی با بیان اینکه در مورد شبکه‌های اجتماعی بسیاری از مسئولان و مقامات طراز اول کشور در این شبکه‌ها حضور دارند و بسیار هم فعال هستند، ادامه داد: در این شرایط چطور می‌توان از مردم خواست بپذیرند که این شبکه‌ها زیان‌بار هستند و نباید وارد آنها شوند. بهتر است با خود و با وجدان و عقل خود هماهنگ باشیم ما ضرب‌المثل‌هایی بسیار کهنه‌ای داریم مثل آنکه می‌گوییم: «رطب خورده منع رطب چون کند؟» این زبانزد را به پیامبر اسلام (ص) نسبت داده‌اند، و ما بارها و بارها از دوران کودک شنیده و درونی کرده‌ایم. حال چطور انتظار داریم که مردم کاری را که کسی برای خود پسندیده می‌داند برای خود ناپسند بشمارند؟ مساله بنابراین در سطح دیگری مطرح است.