چکیده : ناآرامیها در جهان اسلام، در اعتراض به انتشار فیلم توهین آمیز «معصومیت مسلمانان» در یوتیوب، در حال گسترش است. اعتراضات از شمال آفریقا از دو کشور مصر و لیبی آغاز شد و اکنون نه تنها سرتاسر خاورمیانه را دربرگرفته بلکه به کشورهای اروپایی نیز رسیده است. در بنغازی که دیروز شاهد ترور سفیر آمریکا بود، امروز مردم در تظاهراتی به طور توأمان، اهانت به پیامبر اسلام و ترور و افراطی گری را محکوم کردند.
کلمه – گروه بین الملل: انتشار فیلم توهین آمیز «معصومیت مسلمانان» در یوتیوب باعث اعتراضات گسترده در کشور های مسلمان شده است. اعتراضات از شمال آفریقا از دو کشور مصر و لیبی آغاز شد و اکنون نه تنها سر تا سر خاورمیانه را در برگرفته بلکه به کشور های اروپایی نیز رسیده است.
ناآرامیها در جهان اسلام در حال گسترش است. مصر برای دومین روز صحنه اعتراضات بود. معترضان مصری در مقابل سفارت آمریکا حضور دارند و شمار زخمیها در این کشور به ۲۲۴ نفر رسیده است. تظاهرکنندگان در صنعا، پایتخت یمن، در مقابل ساختمان سفارت آمریکا جمع شده و به آن حمله کردهاند.
بی بی سی گزارش داده که نیروهای امنیتی یمن علاوه بر استفاده از گاز اشک آور و دستگاه آب پاش فشار قوی به روی تظاهرکنندگان آتش گشودند. تیراندازی پلیس به سوی تظاهرکنندگان تعدادی زخمی برجای گذاشته اما شمار آنها هنوز اعلام نشده است. تعدادی خودرو در داخل محوطه حیاط سفارت به آتش کشیده شدهاند و ساختمان سفارت از کارکنانش تخلیه شده است.
دویچه وله هم گزارش داده که بخش صدور ویزای کنسولگری آمریکا در برلین موقتا تعطیل شده، سه کارمند این بخش دستخوش ناراحتی تنفسی شده اند و پلیس به پخش مواد سمی مشکوک است. امروز – پنجشنبه ۲۳ شهریور – پلیس برلین در پی شکایت سه کارمند زن بخش صدور ویزای کنسولگری آمریکا در محله داهلم برلین، این بخش را تخلیه کرد. یکی از کارمندان زن کنسولگری به بخش حراست کنسولگری گفته بود که حالش بهطور ناگهانی بد شده و مزه عجیبی در دهانش احساس کرده است.
گذرنامه یک مراجعهکننده آلبانیائی از سوی کارشناسان آتشنشانی برلین در دست بررسی است. این مرد پیشاز ظهر روز پنجشنبه به بخش کنسولگری مراجعه و پاسپورتش را برای صدور ویزا تسلیم کرده است. پلیس احتمال میدهد که مواد سمی از طریق همین گذرنامه در کنسولگری پخش شده باشد. اما این ظن هنوز تایید نشده است.
تظاهرات در لیبی؛ مخالفت همزمان با توهین و ترور
براساس تصاویر منتشر شده در شبکه های اجتماعی گروهی از مردم بنغازی یک روز پس از این رویداد دست به تظاهرات در خیابان های بنغازی زده و توأمان اهانت به پیامبر اسلام و ترور و افراطی گری را محکوم کردند. به گزارش جماران، تظاهرکنندگان دست نوشته هایی به دو زبان عربی و انگلیسی در محکومیت اهانت به پیامبر اسلام و خشونت و ترور در دست داشتند و ضمن رد اهانت به مقدسات از ترور و خشونت و عاملان حمله به سفارت آمریکا نیز تبری جستند.
“نه اهانت به پیامبر اسلام و نه ترور”، “یارسول الله جانم فدای تو؛ ای بهترین خلایق، ای بهترین موعظه کنندگان”،”اسلام مبری از خشونت و فساد در زمین است”، “مردم آمریکا متاسفیم این منش پیامبر ما و اسلام نیست”، بن غازی کابل جدید نخواهد شد”، “بنغازی این عمل جنایتکارانه را محکوم می کند”، “اراذل و اوباش و قاتلان شهر بنغازی و اسلام را نمایندگی نمی کنند” ، نه ترور نه القاعده تنها انقلاب جوان”، برخی از شعارهایی بود که تظاهرکنندگان در بن غازی در دست داشتند.
سازمان سلفی افراطی انصار الشریعه نیز که متهم به در دست داشتن در این حمله شده است روز پنجشنبه مسئولیت خود را در حمله به کنسولگری آمریکا در بنغازی رد و به فیلم ضد اسلامی که علت اصلی این حمله بود، اعتراض کرد.
گمانه زنی ها درباره حمله به سفارت آمریکا در لیبی
پس از واقعه مرگ سفیر آمریکا در لیبی گمانه زنی های زیادی در این مورد صورت گرفته است. روز پنجشنبه، دو روز پس از آغاز درگیری ها، مقامات آمریکایی گفتند که احتمالا حمله به کنسولگری این کشور در بنغازی با برنامه ریزی قبلی صورت گرفته است. گزارش شده پس از حمله افراد مسلح به کنسولگری ایالات متحده در شهر بنغازی لیبی، که به کشته شدن جان کریستوفر استیونز، سفیر و سه تن دیگر از کارکنان آمریکایی سفارتخانه منجر شد، منابع آمریکایی تحقیقات در مورد این حادثه را آغاز کرده اند. این حمله شامگاه سه شنبه و در جریان تظاهرات علیه فیلمی صورت گرفت که توسط یک شهروند آمریکایی و یک مهاجر مصری ساکن آمریکا ساخته و بخشی از آن با ترجمه عربی در شبکه یوتیوب منتشر شده بود. تظاهرکنندگان این فیلم را اهانت به پیامبر اسلام دانسته و علیه انتشار آن دست به تظاهرات زده بودند.
با این همه، به نقل از برخی منابع رسمی آمریکایی گزارش شده است که با توجه به پیچیدگی عملیات افراد مسلح، بعید به نظر می رسد که این حمله به صورت خودجوش و بدون طراحی قبلی به اجرا گذاشته شده باشد. خبرگزاری فرانسه به نقل از یک مقام آمریکایی که از او نام نبرده می نویسد که احتمال ارتباط مهاجمان با شبکه القاعده را نمی توان منتفی دانست هر چند، به گفته او، برای اعلام نظر قطعی در انتساب این عملیات به القاعده یا وابستگان به آن هنوز زود است و به تحقیقات بیشتری نیاز است.
در جریان جنگ داخلی منجر به سقوط حکومت سابق لیبی، بسیاری از مردم عادی مسلح شدند و در حالی که خلع سلاح کامل در این کشور صورت نگرفته، این احتمال وجود داشته است که افرادی که به طور مسلح در تظاهرات شرکت کرده بودند، با افزایش هیجانات، به طور خودجوش به سفارت یورش برده باشند.
احتمال دست داشتن القاعده در عملیات بنغازی به خصوص از این جهت باعث نگرانی است که تحولات اخیر خاورمیانه و سقوط نظام های دیکتاتوری و برقراری آزادی های سیاسی ممکن است دست کم تا مدتی فضایی مناسب را برای بهره برداری گروه های تندرو از کمبود تخصص دولت های جدید در زمینه های امنیتی فراهم آورده باشد. سفارت ایالات متحده در طرابلس، پایتخت لیبی، مانند بسیاری از مراکز دیپلماتیک این کشور توسط تفنگداران دریایی محافظت می شود اما مشخص نیست که آیا کنسولگری آمریکا در بنغازی هم از شمار کافی نیروهای امنیتی برخوردار بوده است یا نه.
کشته شدن کریستوفر استیونز نخستین مورد از قتل یکی از سفرای ایالات متحده در خارج در دهه های اخیر است و سئوالاتی را در مورد تمهیدات امنیتی در سفارتخانه ها و دفاتر دیپلماتیک ایالات متحده در خارج مطرح کرده است. به خصوص اینکه حمله به کنسولگری ایالات متحده در سالروز حملات انتحاری یازدهم سپتامبر در آمریکا روی داد که جنگ آمریکا علیه گروه های تندرو به خصوص شبکه القاعده و گروه های وابسته به آن را در پی آورد.
تظاهرات در تهران با پرچم لیبی و مصر
در تهران گروهی در مقابل سفارت سوئیس (که حافظ منافع آمریکا در ایران است) تجمع کرده اند. خبرگزاری فارس گزارش داده که تعدادی از آنان پرچمهای لیبی و مصر را در دست دارند.
حامد کرزی، رییس جمهور افغانستان نیز که نگران بروز خشونت در کشور خود است سفر برنامه ریزی شده خود به کشور نروژ را لغو کرده است. ناتو به نیروهای تحت فرمان خود در افغانستان نسبت به اعتراضهای احتمالی هشدار داده است. راجر نوبل معاون عملیاتی فرمانده کل نیروهای ناتو در افغانستان گفت که ناتو نمیخواهد در روزهای آینده به اعتراضها در این کشور دامن بزند. نوبل گفت: ما تلاش داریم تا از حضور در موقعیت نامناسب و در زمان نامناسب بپرهیزیم و همچنین میکوشیم تا به گونه غیرعمدی در موقعیتی قرار نگیریم که ممکن است منجر به دامن زدن به اعتراضات و گردهماییهای مردم در روزهای آینده شود.
در داکا، پایتخت بنگلادش نیز تظاهراتی برگزار شده است که خواستار محاکمه و مجازات فیلمساز بوده است. در عراق، تظاهرات در شهرهای بغداد و بصره انجام شده و رهبر یک گروه اسلامگرا هشدار داده که نمایش فیلم منافع آمریکا را با تهدید مواجه خواهد کرد. در شمال آفریقا، تظاهراتی در مغرب، تونس و سودان انجام شده است. خبرگزاری فرانسه از اسلامآباد پایتخت پاکستان گزارش داده که پلیس آن کشور خود را برای تظاهرات احتمالی در مقابل سفارت آمریکا آماده کرده است.
هیلاری کلینتون: فیلم چندش آور بود
گفتنی است هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه ایالات متحده، فیلم ویدیویی با محتوای توهین آمیز نسبت به پیامبر اسلام را “چندش آور” خواند و تأکید کرد که این فیلم به دولت آمریکا هیچ ربطی ندارد.
هیلاری کلینتون گفت که برای ما، برای شخص من، این ویدیو چندش آور و آزارنده است. گویا سازندگان آن عمد داشته اند یک دین بزرگ را تحقیر کنند و خشم پیروان آن را برانگیزند. کلینتون تصریح کرد: دولت آمریکا مطلقا هیچ ارتباطی با این ویدیو ندارد. ما با پیام و محتوای این ویدیو به شدت مخالف هستیم. و تأکید کرد که دست زدن به خشونت برای اعتراض به این فیلم به هیچوجه قابل توجیه نیست.
پیام خاتمی
سید محمد خاتمی در نامه ای به دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی، با محکوم کردن ساخت فیلم توهین آمیز نسبت به پیامبر اسلام (ص) و کمک به نشر آن از سوی افراطیون بدسابقه، اهانت به مقدسات همه اقوام و مذاهب و ملل را امری است ناپسند و در مقابل طرح خیرخواهانه گفت و گوی تمدن ها برای نزدیکی دل ها به یکدیگر و گریز از جهان وحشت زده از جنگ و سرکوب و بیداد و تبعیض توصیف کرد و با تاکید بر اینکه این عمل زشت از خامی و تعصب سرچشمه می گیرد، یادآور شد که اینگونه اعمال، به سادگی ابزار دست جنگ افروزان و نیروها و قدرت هایی می شود که منافع نامشروع خود را در گسترش نفرت میان ملت ها و ادیان الهی آنان می بینند.
رئیس جمهور سابق ایران در این نامه خواستار آن شده که سازمان کنفرانس اسلامی برای دفاع از تمامی ارزشها و مقدسات دینی و مقابله با افراطی گری و خشونت ، فعالانه وارد عمل شود و با همراهی و همکاری نهادهای مؤثر بین المللی، همه دولت ها از جمله دولت آمریکا را به اقدام عملی برای خشکانیدن ریشه ها و جلوگیری از گسترش منازعات هویتی، قومی و دینی و برخورد قاطع با مسببان این فاجعه مکلّف کند.