» اولین روز ‫حضور دبیرکل سازمان ملل در تهران/ گفت‌و‌گوی انتقادی با مسئولان عالی‌رتبه حکومتی‬

چکیده : به گفته سخنگوی بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل، او در دیدار با رهبران جمهوری اسلامی ایران از نقض حقوق بشر در ایران، سیاست های جمهوری اسلامی درباره سوریه و ارسال سلاح به این کشور، همکاری نکردن حکومت ایران در مساله هسته ای و همچنین انکار هولوکاست از سوی مقام های ارشد ایران و درخواست محو اسرائیل به شدت انتقاد کرده است. با این حال رسانه های رسمی و حکومتی به انتشار گزارش های کلیشه ای و یکسره مثبت از برنامه های بان کی مون به خصوص دیدار وی با رهبری بسنده کردند.

کلمه: به گفته سخنگوی بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل، او در دیدار با رهبران جمهوری اسلامی ایران از نقض حقوق بشر در ایران، سیاست های جمهوری اسلامی درباره سوریه و ارسال سلاح به این کشور، همکاری نکردن حکومت ایران در مساله هسته ای و همچنین انکار هولوکاست از سوی مقام های ارشد ایران و درخواست محو اسرائیل به شدت انتقاد کرده است. با این حال رسانه های رسمی و حکومتی به انتشار گزارش های کلیشه ای و یکسره مثبت از برنامه های بان کی مون به خصوص دیدار وی با رهبری بسنده کردند.

به گزارش کلمه، بالاخره پس از اما و اگر های بسیار بان کی‌مون دبیرکل سازمان ملل متحد صبح روز چهارشنبه وارد تهران شد تا در اجلاس غیر متعهد ها شرکت کند. او در حالی وارد کشور شد که از یک طرف در آستانه ورود رهبران کشورهای مختلف تدابیر امنیتی بیشتر شده و شهر به شکل یک پادگان نظامی در آمده است که در بیشتر نقاط آن پست های ایست بازرسی حضور دارند و از طرفی دیگر بیش از ده هزار شهروند ایرانی نامه ای را خطاب به دبیر کل سازمان ملل امضا کردند و از او درخواست کردند تا با رهبران جنبش سبز میرحسین موسوی و شیخ مهدی کروبی و زهرا رهنورد دیدار داشته باشد و وضعیت حقوق بشر در ایران را پی گیری کند.

در واقع سفر بان کی مون به ایران نه تنها برای کشورهای عضو غیر متعهد ها که برای جمهوری اسلامی نیز بسیار مهم تلقی می شود. هنگامی که ایران زیر شدیدترین فشارها و تحریم ها به سر می برد از یک طرف حضور دبیر کل سازمان ملل در کشور می تواند این امیدواری را به مسوولان بدهد که هنوز می توان امیدوار به گفت و گو و پیدا کردن راه حل برای حل مناقشات ایران با جامعه بین الملل خصوصا در باره مساله هسته ای بود. از سویی دیگر بحران سوریه روز به روز جدی تر می شود و نگرانی های بسیاری را خصوصا برای حامیان اسد به همراه می آورد.

از این رو حضور دبیر کل سازمان ملل برای تهران بسیار مهم است و البته نباید از نظر دور داشت که این حضور می تواند به نوعی تهدید کننده باشد، نامه های ارسالی برای دبیر کل بیش از حد انتظار شده است و گفته می شود این نامه ها به دست خود او نیز می رسد و ممکن است او را به سمت این دیدارهای مهم بکشاند، کما اینکه ترس از همین دیدارها نیز هست که سبب شده تا تدابیر امنیتی حاکم بر اتاقی که محسن امین زاده معاون وزارت خارجه دولت اصلاحات در آن بستری است تغییر کرده و به جای نیروهای سازمان زندان ها، نیروهای امنیتی لباس شخصی در کنار او مستقر شده اند و فشارها بر وی بیشتر شده است. خصوصا آنکه معاون سیاسی وزارت خارجه دولت اصلاحات با دبیرکل سازمان ملل دوستی قدیمی دارد که می تواند منجر به عیادت او از امین زاده در کنار تمامی دیدارهای رسمی شود.

و بالاخره در حالی که بسیاری از شهروندان سبز ایرانی از دبیر کل سازمان ملل خواسته بودند که وقتی به دیدن رهبری می رود سری هم به کوچه اختر بزند؛ او فقط به دیدار با رهبر جمهوری اسلامی بسنده کرد و البته در این دیدار به طرزی غیر قابل انتظار از سیاست های ایران انتقاد کرد.

در حالی که رسانه های رسمی گزارش هایی کلیشه ای و یکسره مثبت از دیدار بان کی مون با رهبری منتشر کردند، خبرگزاری ها و رسانه های خارجی خبرهای مربوط به ملاقات بان کی مون و رهبری را با تیترهای انتقادی مبنی بر نگرانی از وضعیت حقوق بشر رفتند و این در حالی بود که خبرگزاری های داخلی از شروط رهبری برای برقراری صلح در سوریه خبر می دادند.

در این دیدار علی‌اکبر ولایتی، مشاور امور بین‌الملل رهبری، محمدرضا رحیمی معاون اول رییس دولت، محمد خزایی سفیر ایران در سازمان ملل و نیز معاونان بان‌کی مون حضور داشتند.

در همین رابطه، سخنگوی سازمان ملل متحد در گفت و گوی تلفنی با خبرنگاران در نیویورک اعلام کرد که بان کی مون مساله اتمی را در دیدار با آیت الله خامنه ای مطرح ساخته و در مورد سوریه، در دیدارهای جداگانه با احمدی نژاد و رهبری، بان کی مون آنها را ترغیب کرده که از نفوذ ایران در جهت زیر فشار گذاشتن رهبری سوریه برای پایان دادن به خشونت و ایجاد شرایطی برای گفت و شنود معتبر و یک روند سیاسی که اراده مردم سوریه را منعکس سازد استفاده کنند.

سخنگوی سازمان ملل متحد همچنین گفت که بان کی مون در دیدار با آیت الله خامنه ای اظهارات مقامات ایرانی در ارتباط با انکار هالوکاست و موجودیت اسراییل را مورد انتقاد قرار داد و یادآور شد این گونه اظهارات موهن و تحریک کننده قابل قبول نیست و همه باید آنها را محکوم کنند.

مارتین نسیرکی، سخنگوی آقای بان کی مون، هم در خصوص این دیدار خبر داده که بان کی مون در دیدارهای خود درباره مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ در خصوص برنامه های هسته ای ایران صحبت کرده و ناراحتی خود را از پیشرفت کم این مذاکرات ابراز کرده و از از مقام های ایرانی خواسته است که با اقدامات متناسب نگرانی های آژانس بین المللی انرژی اتمی را برطرف کند.

در مقابل آیت الله خامنه ای نیز به دبیر کل سازمان ملل پاسخ داده که ایران بر “خاورمیانه عاری از سلاح اتمی” اصرار دارد و سازمان ملل متحد باید درخصوص رفع نگرانی های موجود در زمینه سلاح اتمی، تلاش جدی انجام دهد.

وی همچنین در این دیدار نسبت به ساختار سازمان ملل انتقاد کرده و ترکیب سازمان ملل متحد را معیوب خوانه که زورگوترین قدرتهای دنیا، که دارای سلاح اتمی و سابقه استفاده از آن نیز هستند بر شورای امنیت مسلط شده اند. او همچین گفته است: “آژانس براساس مقررات خود، موظف است از لحاظ علمی و فنی به جمهوری اسلامی ایران کمک کند، اما آژانس بین المللی انرژی اتمی، نه تنها این کار را نکرده، بلکه دائماً کارشکنی می کند.” آیت الله خامنه ای با اشاره به ویروس استاکس نت که تاسیسات اتمی ایران را هدف قرار داده بود از عدم موضعگیری آژانس بین المللی انرژی اتمی و سازمان ملل در این باره انتقاد کرد و گفت: “توقع این بود که سازمان ملل سریعاً با این تهدید مقابله کند.”

بر اساس گزارش خبرگزاری های مختلف، رهبری جمهوری اسلامی و بان کی مون در این دیدار در ارتباط با بحران سوریه نیز گفت و گو کرده اند. دبیر کل سازمان ملل از ایران خواسته تا از نفوذ خود در سوریه استفاده و رهبری سوریه را قانع کند که خشونت ها را متوقف سازد تا شرایط برای گفت و گو میان دو طرف مهیا شود. آیت الله خامنه ای نیز در مقابل گفته است: “جمهوری اسلامی ایران براساس اعتقادات و آموزه های دینی خود، آماده هرگونه تلاش برای حل بحران سوریه است. اما حل بحران سوریه یک شرط طبیعی دارد که عبارت است از جلوگیری از ارسال سلاح به گروه های بی مسئولیت داخل سوریه.” بان كي مون نیز در این باره پاسخ داده که بايد ارسال سلاح به دولت سوريه و گروههاي مخالف آن، به طور همزمان متوقف شود.

آقای بان کی مون در دیدار با رهبری گفته است که او به این دلیل به تهران آمده است که به “قدرت گفت و گو” اعتقاد دارد. او همچنین گفته است: “اجلاس جنبش غیرمتعهدها علاوه بر اینکه ایران را در مرکز توجه قرار می دهد، برای این کشور مسئولیت نیز ایجاد می کند.”

البته دبیر کل سازمان ملل فقط با مقام رهبری دیدار نکرد، او پس از ورودش به ایران با رییس مجلس شورای اسلامی علی لاریجانی نیز دیدار کرد. بان‌كي‌مون بعد از ديدار و گفت‌وگوي حدود 30 دقيقه‌اي با لاریجانی در محل ساختمان مشروطه اظهار كرد: “در ايران حضور پيدا كردم تا در مورد مسائل مختلفي با مقامات ايراني صحبت كنم و به آنها بگويم كه ايران مي‌تواند نقش مهمي را در حل و فصل بحران سوريه به صورت مسالمت‌آميز ايفا كند. مردم سوريه رنج زيادي را در طول اين مدت متحمل شده‌اند، به طوري كه در 18 ماهه گذشته حدود 20 هزار نفر در كشور سوريه جان خود را از دست داده‌اند و به دنبال مطالبات خود هستند. ايران مي‌تواند نقش مهمي را در حل بحران سوريه ايفا كند.”

دبیر کل سازمان ملل همچنین اظهار داشت که در دیدار با علي لاريجاني در مورد مسائل مختلفي همچون وضعيت حقوق بشر در ايران صحبت کرده است. بان‌كي‌مون همچنین تاكيد كرد كه ايران مي‌تواند در ايجاد صلح و ثبات در افغانستان، عراق، يمن و بحرين نقش ايفا كند.

دبیرکل سازمان ملل پس از ملاقات با رییس مجلس شورای اسلامی از این نیز با سعید جلیلی و محمود احمدی‌نژاد ملاقات کرده که البته جزییات چندانی از دیدار او با رییس دولت در دست نیست.

در همین رابطه یک سخنگوی سازمان ملل متحد که اظهار داشت دبیرکل افزون بر بحث درباره برنامه اتمی در ملاقات با احمدی نژاد، گفت او مذاکرات ایران با گروه پنج به علاوه یک را از نزدیک دنبال کرده است. بر اساس این خبر، بان کی مون از این که تاکنون پیشرفت عمده ای در مذاکرات صورت نگرفته است، ابراز تاسف کرد و گفت ” ایران نیاز دارد گام هایی قاطع برای پرداختن به نگرانی های آژانس بین المللی انرژی اتمی بردارد و به جهان ثابت کند که برنامه اتمی آن برای مقاصد صلح جویانه اجرا می شود.

سخنگوی سازمان ملل متحد در مقر سازمان ملل در نیویورک به خبرنگاران در خصوص این دیدارها گفته است که دبیر کل نگرانی ها و انتظارات جامعه بین المللی از ایران را در مسائلی که همکاری در آنها برای ثبات منطقه ای و رفاه مردم ایران فوری است مطرح ساخته است. بان کی مون همچنین در در فرودگاه مهرآباد تهران در جمع خبرنگاران گفت اجلاس “فرصتی بسیار مهم برای ایران است که با پرداختن به تمام چالش ها نقشی مهم به عنوان یک رهبر معتدل و سازنده ایفا کند.” بان کی مون افزود نقش ایران در منطقه ، بویژه در ارتباط با وضعیت سوریه “بسیار مهم” است.