چکیده : مردم آسیب دیده می گویند نیروهای امدادی دیر رسیدند و نقش آنها در نجات آسیب دیدگان از زیر آوار چندان چشم گیر نبوده است. اما در زمینه کمک رسانی پس از آن، مردم بیش از همه برای حل مشکلات خود به همین نیروهای امدادی و هلال احمر پناه می برند،/ یکی از نیروهای امدادی می گوید: ما شرایط مردم زلزله زده را درک می کنیم، ما هم از همین مردم هستیم. به خاطر همین، گاهی که کتک می خوریم و یا فحشی از مردم می شنویم، باز هم حال و شرایط آنها را می فهمیم.
کلمه – گروه اجتماعی: نیروهای امدادی و هلال احمر اولین گروهی بودند که پس از زلزله به روستاها و مناطق آسیب دیده رسیدند. زلزله حدود ساعت 5 عصر رخ داد و اولین گروه کمکی حدود ساعت 2 نیمه شب به برخی روستاها و مناطق آسیب دیده رسیدند. خبرنگار کلمه در مناطق زلزله زده به بررسی عملکرد گروههای امدادی هلال احمر پرداخته و نقاط قوت و ضعف آنها را مورد بررسی قرار داده است.
در بدو ورود به مناطق زلزله زده، در کنار خانه های تخریب شده و مردم هراسان و مضطرب از زلزله، برخی آسیب دیدگان در تکاپو برای بیرون آوردن وسایل خود از زیر آوارهای فروریخته هستند و برخی زانوی غم به بغل گرفته اند؛ غمی که مقابل چشمانشان می بینند. برخی در حال دفن عزیزان خود هستند و برخی دنبال مرهمی برای زخم های خود.
به گزارش کلمه، در میان غم و رنج های این جمعیت عزادار، نیروهای لباس سفید هم کم نیستند با خط و نگاری قرمز از هلال احمر که بسیاری به شکل خودجوش و داوطلبانه در این مناطق حاضر شدند؛ نشانی که بر روی ماشین های حاضر در این مناطق و چادرهای اسکان داده شده هم مشاهده می شود. تامین چادر، پتو، آب معدنی و دیگر اقلام مورد نیاز مردم، از جمله فعالیت هایی است که از سوی آنها به چشم می خورد.
سازمان هلال احمر گزارش کرده که حدود ده هزار چادر امدادی، حدود پنج هزار تخته موکت، بیش از دوازده هزار تخته پتو، چهار هزار شعله چراغ والور، بیش از ۲ هزار ست ظروف، بیش از بیست هزار بسته غذایی و در همین حدود قوطی کنسروجات و بطری آب معدنی و نیز بالغ بر ۴۰ هزار قرص نان از سوی جمعیت هلال احمر بین زلزله زدگان توزیع شده است.
با این وجود آسیب دیدگان از عدم توزیع مناسب این اقلام گله می کنند. یکی از زلزله زدگان به خبرنگار کلمه می گوید: ما ۷ خانوار هستیم. حدود ۲۷ نفر در ۲ چادر زندگی می کنیم و مسوولان با آنکه چادرها به دستشان رسیده، آنها را به مردم نمی دهند.
بر اساس گزارش های مختلف، بر اثر زلزله اخیر در آذربایجان شرقی، در ۴ شهرستان آسیب هایی به وقوع پیوست که شامل محدوده اطراف کانون زمین لرزه در شهرستان اهر، ورزقان، هریس، تبریز در استان آذربایجان شرقی بودند. همچنین تعداد روستاهای آسیب دیده، ۱۸۰ روستا (۶۰ روستا در ورزقان، ۴۲ روستا در هریس، ۷۰ روستا در اهر، ۸ روستا در شهرستان تبریز) اعلام شده که اورنگ اهر در کانون این زمین لرزه، بیشترین خسارت را دیده است.
گزارش های رسمی اشاره دارد که در مجموع ۱۵۵۰۰۰ نفر (اهر ۶۷۰۰۰ نفر، ورزقان ۴۲۰۰۰ نفر، هریس ۴۰۰۰۰ نفر، تبریز ۶۰۰۰ نفر) دچار حادثه شدند که ۳۴ هزار و ۲۰۰ خانوار (اهر ۱۴۲۰۰ خانوار، ورزقان ۹۵۰۰ خانوار، هریس ۹۳۰۰ خانوار، تبریز۱۲۰۰) را تشکیل می دادند. با این وجود در مورد آمار کشته شدگان این حادثه آمار مختلفی منتشر می شود؛ آماری که اختلاف آن بسیار بالاست و از کمتر از سیصد نفر طبق ادعای اخیر دولت تا بیش از هزار و پانصد نفر طبق گفته پزشکان محلی را شامل می شود.
نکته ای که بسیاری از آسیب دیدگان از زلزله به آن اشاره می کنند، این است که به خصوص در روز اول، نقش نیروهای امدادی در نجات آسیب دیدگان از زیر آوار چندان چشم گیر نبوده است. چنانچه وقتی از پیرمردی در این مورد سوال می کنم، می گوید: اینجا مردم خودشان به داد هم رسیدند.
او که خودش ساعاتی طولانی در زیر آوار مانده و صدایش برای دست نجاتی به جایی نرسیده، می گوید: در نهایت مردم نجاتم دادند. نیروهای امدادی که آمدند، فقط چادر آوردند.
یکی دیگر از آسیب دیدگان که یک روز بعد از زلزله با او در مورد نقش امدادرسانی سوال می کنم، گله می کند که از بعد از زلزله تا ساعت ها کنار پیاده رو زخمی افتاده بودم و کسی کمکی نمی کرد.
نیروهای امدادی داوطلب، علت این موضوع را مسدود شدن راه ها اعلام می کنند. یکی دیگر از مردم زلزله زده که یکی از اعضای خانواده اش را وقتی از زیر آوارها بیرون آورده که جانش را از دست داده بوده، می گوید: مقصر این داغ کیست؟!
با این وجود تلاش هلال احمر برای تجسس مفقودی ها و نجات آنها یا پیدا کردن اجساد از زیر آوار، اگر چه دیر شروع شده، اما همچنان ادامه دارد. مرتضی تیموری رییس اداره آمادگی و نگهداری سگهای تجسس و نجات سازمان امداد و نجات هلالاحمر به ایرنا گفته است که گروه های زنده یاب جستجو و نجات در آوار هلال احمر ۱۲ جسد از اجساد جانباختگان زلزله اخیر استان آذربایجان شرقی را در پنج روستای تخریب شده شهرستان های ورزقانٰ، هریس و اهر کشف کرده است.
اخبار زیادی هم از ورود نیروهای امدادی تازه نفس به منطقه منتشر می شود. در کنار این اخبار، نمی توان از نقش نیروهای امدادی چشم پوشی کرد که پس از توزیع چادر، کمک به آسیب دیدگان را از مسیر مختلف ادامه دادند و حتی به قدر توزیع بیسکوئیت هم شده، به همراهی با مردم مناطق زلزله زده شتافتند.
کامیون های کمک که به روستاها می رسد، باز هم نقش نیروهای امدادی پررنگ می شود که درصدد نظم و ساماندهی برای توزیع درست میان مردم هستند و حتی در برخی مناطق مشاهده می شود که در حضور بزرگترهای ریش سفید و به اصطلاح کدخدای روستا و با ثبت نام از آسیب دیدگان، اقلام میان آنها توزیع می شود.
این شیوه اما در همه جا به چشم نمی خورد. چنانچه اخیرا برخی از آسیب دیدگان از بی نظمی و دپوی کمک های ارسالی در کمپ سپاه و مشکل توزیع گله کرده و خواستار ساماندهی آن شده اند.
نکته قابل توجه آنکه مردم آسیب دیده بیش از همه برای حل مشکلات خود به همین نیروهای امدادی و هلال احمر پناه می برند و تا جایی که ممکن است سعی در رفع نیازهای اولیه خود از این کانال را دارند اما اگر پاسخی دریافت نکنند خود برای حل مشکلات دست به کار می شوند و در این صورت دیگر از یگان های ویژه حاضر در این مناطق هم کاری بر نمی آید.
آسیب دیده ای در این باره به خبرنگار کلمه می گوید: چون مشکل در توزیع وجود دارد، گاهی مردم مجبور می شوند ماشین های حامل کمک ها را که می رسند مورد حمله قرار دهند و حتی با کتک کاری نیازهای خود را تامین کنند. اما حتی در این شرایط هم از نیروهای هلال احمر کمک می خواهند.
از یکی از نیروهای امدادی حاضر در منطقه در این مورد سوال می کنم، می گوید: ما 60 نفر هستیم که از تبریز داوطلبانه برای کمک آمده ایم. مواد غذایی و پتو را میان آسیب دیدگان توزیع می کنیم اما توزیع چادر با ما نیست.
او می گوید: ما شرایط مردم زلزله زده را درک می کنیم، ما هم از همین مردم هستیم. به خاطر همین، گاهی که کتک می خوریم و یا فحشی از مردم می شنویم، باز هم حال و شرایط آنها را می فهمیم.