چکیده : با اتفاقاتی که اخیرا در سوریه افتاده است می توان گفت که روز 30 ژوئن 2012 روزی تاریخی برای رژیم سوریه بود، روزی که حکومت بشار اسد آنرا از دست داد در روز 30 ژوئن پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل طرحی برای گذار سوریه به نظام دموکراتیک و تشکیل دولت وحدت ملی ارائه کرد و کوفی عنان را مامور اجرای این طرح کرد. طرحی که با وجود تلاش های گسترده بین المللی شکست خورد و بحران سوریه وارد مرحله بی بازگشت شد.
کلمه- گروه بین الملل:
مخالفان مسلح سوریه اعلام کرده اند که سه نفر از گروگان های ایرانی روز دوشنبه 16 مرداد در یک حمله هوایی در دمشق کشته شده اند، از سوی دیگر این گروه تهدید کرده اند که در صورت عدم توقف حملات ارتش سوریه به شهر دمشق بقیه گروگان های ایرانی را خواهند کشت.
به گزارش خبرگزاری رویترز، معتصم الاحمد، سخنگوی این گروه گفته است: آنها در اثر حمله هواپیماها کشته شدند، خانه ای که در آن نگهداری می شدند روی سرشان خراب شد. او گفته است که اگر نیروهای دولتی ظرف یک ساعت حملات خود علیه مخالفان را در این منطقه متوقف نکنند، سایر گروگان ها را خواهند کشت.
به گزارش کلمه، پس از ربوده شدن 48 نفر که به گفته رسانه های دولتی ایران زائر بوده اند، تلویزیون العربیه وابسته به عربستان سعودی، با نمایش یک نوار ویدیویی، مدعی شده بود که برخی از ایرانیان ربوده شده در دمشق، برخلاف ادعای دولت ایران زائران عادی نیستند، بلکه عضو سپاه هستند و برای مأموریت به سوریه رفتهاند.
از دیگر سو وزارت خارجه ایران این اتهام که افراد ربوده شده در سوریه به سپاه پاسداران تعلق دارند را به شدت تکذیب کرد. روز یکشنبه اعلام شد که یک مقام آگاه در وزارت امور خارجه اخبار مبنی بر ادعای نظامی بودن زائران ایرانی ربوده شده در سوریه را به شدت تكذیب كرده است.
به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) این مقام وزارت خارجه افزود: «بهرهگیری از چنین حربهای در موضوع توقیف خودروی زائران و ربایش مومنین خداجو و زائران بارگاه اهل بیت فاقد اعتبار و وجاهت قانونی و ناشی از عدم تعهد و مسئولیتپذیری این گونه رسانهها است.»
علی اكبر صالحی، وزیر امور خارجه، در تماسهای تلفنی جداگانه با همتایان قطری و ترك خود از دولتهای قطر و تركیه خواست که برای آزادی زائران ربوده شده، به ایران کمک کنند. به گفته ایرنا، وزیران امور خارجه قطر و تركیه قول دادند که برای آزادی زائران ایرانی تلاش كنند.
فرار ارشد ترین مقام سیاسی
از سوی دیگر ریاض حجاب نخست وزیر سوریه و ارشد ترین مقام غیر نظامی این کشور با ترک دمشق از حکومت سوریه جدا شد و به اردن رفت. ریاض حجاب یکی از وفادارترین اعضای حزب بعث به شمار می رفت و در ماه ژوئن سال گذشته میلادی پس از انتخابات مجلس به مقام نخست وزیری منسوب شد.
او پس از پناهنده شدن تاکید کرده است که برای پیوستن به انقلاب آزادی و کرامت به این کار را کرده است. رویگردان شدن یکی از مهمترین مقامات سوری نشان از تشدید بحران سیاسی در حکومت بشار اسد است. علاوه بر این بر اساس گزارش گاردین ریاض حجاب همراه با دو نفر از وزیران سوریه به اردن پناهنده شده است تاکنون نام این دو وزیر منتشر نشده است.
او پس از خروج از سوریه در بیانیه ای گفته است که من از امروز صبح یکی از سربازان در انقلاب پر برکت سوریه هستم. او در این بیانیه مخالفان دولت سوریه را مورد ستایش قرار داده است.
به گزارش کلمه، این اتفاق نشان دهنده بحران عمیقی در دولت بشار اسد است، نخست وزیر یکی از کلیدی ترین پست های دولتی در سوریه است و به نظر می رسد بشار اسد با مقامات امنیتی و بستگان خود در حکومت تنها مانده است. قطعا با فرار ریاض حجاب رژیم سوریه دیگر نمی تواند اعلام کند که همه چیز را در کنترل دارد. ریاض حجاب یک مسلمان سنی و اهل دیر الزور است.
همزمان، ساعاتی پیش تلویزیون دولتی سوریه خبر از برکنار شدن ریاض حجاب از پست نخست وزیری سوریه داده است. فارس نیوز رسانه وابسته به سپاه پاسداران در ایران نیز خبر برکناری او را بلافاصله منتشر کرد. تلویزیون دولتی سوریه اعلام کرده که عمر غلاونجی، یکی از معاونان حجاب ریاض، به عنوان سرپرست موقت نخست وزیری معرفی شده است.
محمد العطری، سخنگوی حجاب، از قول او به تلویزیون الجزیره گفته است: من امروز اعلام میکنم که به رژیم وحشت و کشتار پشت کرده و به صفوف قیام پیوستهام. او در بیانیه خود سرکوب مخالفان به دست نیروهای دولتی را جنایت جنگی، نسلکشی و کشتار وحشیانه خوانده است. العطری، سخنگوی نخست وزیر پیشین سوریه، گفته است حال که مقامی چنین بلندپایه از قدرت کناره گرفته است دیگران که در رتبههای پایینتری هستند هیچ بهانهای برای وفادارای به رژیم ندارند.
فراریهای بیشتر
به گزارش بی بی سی، ارتش آزاد سوریه نیز اعلام کرده است که سه وزیر کابینه حجاب او را در گریزش به اردن همراهی میکردهاند. از هویت وزرای فراری اطلاعی در دست نیست.
خبرگزاری فرانسه نیز به نقل از یکی از اعضای شورای ملی سوریه، از سازمانهای سیاسی عمده مخالف حکومت، گفته است که دو وزیر و سه مقام نظامی با همکاری ارتش آزاد سوریه به اردن گریختهاند. سخنگوی حجاب گفته است فرار او به دلایل امنیتی چندین بار به تعویق افتاده بود.
به گفته او دولت دو انتخاب به حجاب داده بود، پذیرفتن پست نخستوزیری و یا مرگ. سخنگوی حجاب میگوید او راه سومی را انتخاب کرد که به فروپاشی رژیم از درون کمک کند. ریاض در بیانیهاش، که توسط سخنگویش خوانده شد، گفته است به انقلاب آزادی و کرامت پیوسته و اعلام کرده است: من از امروز یکی از سربازان این انقلاب مبارک هستم.
فرار مقامات سوری در ماه اخیر و با تشدید بحران بیشتر شده است. دو عضو مجلس، که نماینده شهر درعا بودند، اولین مقاماتی بودند که در آوریل ۲۰۱۱ با ترک سوریه جدایی خود از رژیم حاکم را اعلام کردند. تا کنون بیشترین مقامات عالی رتبهای که به حکومت اسد پشت کردهاند از میان مقامات نظامی و امنیتی بودهاند. اخوان المسلمین سوریه با انتشار بیانیهای از عمل اخیر ریاض حجاب استقبال کرده است.
حلب در انتظار حمله سراسری ارتش سوریه
در روز یکشنبه 15 مرداد حملات سنگین ارتش سوریه به مواضع شورشیان مسلح در حلب ادامه یافت. به گفته منابع نزدیک به مخالفان رژیم سوریه، در سراسر محلات شهر درگیریهای شدید جریان داشت، اما جنگ اصلی هنوز شروع نشده است و عملیات لشکرکشی ارتش سوریه ادامه دارد. گفته میشود که ارتش نیروی زیادی به شهر اعزام کرده و تا کنون بیش از ۲۰ هزار نفر از نیروهای نظامی در داخل یا اطراف حلب مستقر شدهاند.
به گزارش کمیته نظارت بر حقوق بشر در سوریه، ارتش به پناهگاه شورشیان در محله صلاحالدین حمله برده است. پیش از این شورشیان گفته بودند که نیروهای ارتشی وفادار به بشار اسد با هلیکوپتر و توپخانه این محله را زیر آتش گرفتهاند.
خبرگزاری رسمی سوریه گزارش داد که ارتش به تعقیب و سرکوب عناصر مسلح وابسته به خلیج و ترکیه ادامه میدهد. در تبلیغات رسمی رژیم سوریه، شورشیان مسلح به کشورهای عرب خلیج فارس و ترکیه نسبت داده میشوند. رسانههای رسمی در روزهای گذشته گزارش دادند که در میان عناصر تروریست افراد مسلح افغان و ترک دیده شدهاند که برخی از آنها در درگیریها به قتل رسیدهاند.
نبرد سرنوشت در حلب
حلب با ۲ و نیم میلیون جمعیت یکی از مهمترین مراکز سیاسی و اجتماعی سوریه است و ارتش مصمم است شورشیان مسلح را از شهر بیرون براند. نیروهای زیر فرمان بشار اسد، رئیسجمهور سوریه، برای درهم کوبیدن مواضع مخالفان از آتش توپخانه و هلیکوپترها بهره گرفتهاند.
هم نیروهای دولتی و هم نیروهای شورشی میدانند که نبرد در حلب سرنوشتساز است و احتمال دارد که فرجام ناآرامیهای ۱۷ ماهه کشور سوریه در این شهر تعیین شود. نیروهای شورشی گفتهاند که تا کنون به خوبی حملات ارتش را دفع کرده و از مواضع خود دفاع کردهاند.
به گزارش دویچوله، حلب از شهرهای تاریخی سوریه است و بسیاری از بناهای آن جزو میراث بشری شناخته میشود. به گفته منابع مخالفان، دولت بشار اسد که در یک نبرد مرگ و زندگی درگیر شده، ابایی از آن ندارد که به ابنیه تاریخی شهر آسیب بزند. دهها بنای تاریخی، از جمله قلعه تاریخی شهر بر اثر گلوله تانک و توپخانه آسیب دیده است. همچنین بسیاری از عمارات و مؤسسات دولتی به شدت تخریب شدهاند.
عبدالباسط سیدا، رئیس شورای ملی سوریه، در گفتوگویی به روزنامه الشرق الاوسط گفته است: «رژیم مشروعیت خود را به طور کامل از دست داده است.» او همچنین میافزاید: «بشار اسد و دار و دسته او باید بروند. پس از آن ما میتوانیم با افراد ارتشی و فعالان سیاسی گفتوگو کنیم. آنها که دستشان به خون هموطنان آلوده نیست و در غارت مردم شرکت نداشتهاند دلیلی ندارد که از آینده وحشت داشته باشند.»
از دست رفتن آخرین موقعیت
با اتفاقاتی که اخیرا در سوریه افتاده است می توان گفت که روز 30 ژوئن 2012 روزی تاریخی برای رژیم سوریه بود، روزی که حکومت بشار اسد آنرا از دست داد در روز 30 ژوئن پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل طرحی برای گذار سوریه به نظام دموکراتیک و تشکیل دولت وحدت ملی ارائه کرد و کوفی عنان را مامور اجرای این طرح کرد. طرحی که با وجود تلاش های گسترده بین المللی شکست خورد و بحران سوریه وارد مرحله بی بازگشت شد.