چکیده : از نگاه کارشناسان جدایی ری از تهران سبب گسست های فرهنگی، اجتماعی، مدیریتی و هم چنین شهرسازی می شود. از سویی افزایش مهاجرت از شهرری به تهران، نبود مرکز دفن زباله در تهران، تصفیه فاضلاب تهران در ری، وجود پالایشگاه نفت و گاز تهران و فرودگاه امام خمینی در ری و حتی وجود قبرستان بهشت زهرا در شهرری از مهم ترین مشکلاتی است که به عنوان معضلاتی مورد اشاره قرار گرفته که در صورت جدایی ری از تهران رخ خواهد داد.
کلمه_ زهره نقیبی
کشمکش مسوولان عالی رتبه کشور بعد از اختلاف بر سر مرغ حالا با نزاع برای مثله کردن پایتخت ادامه دارد. موضوعی که این روزها محور دعوای افراد و گروه ها در طیف محافظه کار شده است. بنظر می رسد مساله فقط جداسازی ری از تهران نیست بلکه شعله دعواهای انتخاباتی است که از هم اکنون بالا گرفته است.
تصمیم برای جدا کردن ری از تهران چندی پیش از سوی محمود احمدی نژاد در سفرهای تبلیغاتی و نمایشی هیات دولت او به شهرری و بعد از دیدار مردمی در عرض چند لحظه گرفته شد و مصوب شد و اعلام شد. مصطفی محمد نجار وزیر کشور از آن به عنوان یکی از هدایای ارزشمندی نام برد که از طرف احمدی نژاد تقدیم مردم ری می شود. او گفت که ارتقاء فرمانداری ری به فرمانداری ویژه و پیگیری مقدمات لازم برای تشکیل شهرداری مستقل در این شهرستان هم صورت گرفته است. تصمیمی که علاوه بر خلق الساعه و غیرعلمی بودن آن، طرحی در راستای اغراض و اهداف سیاسی و تبلیغاتی برای انتخابات آتی خوانده می شود.
این تصمیم حالا به موضوع اختلاف شهرداری و شورای شهر تهران با دولت و فرمانداری تهران و هم چنین نمایندگان مجلس بدل شده است. نکته قابل توجه آنکه هم محمدباقر قالیباف و هم محمود احمدی نژاد و اطرافیانش در اندیشه تمهیدات مختلف برای انتخابات آینده هستند. از این رو رقابت و تقابل دولت با شهرداری تهران که سابقه ای طولانی دارد، با نزدیک شدن به انتخابات ریاست جمهوری رنگ و شکل دیگری به خود گرفته است تا این بار قالیباف نه در مقام منتقد دولت احمدی نژاد بلکه به عنوان رقیب مقابل او و یارانش قرار بگیرد و موضوعاتی هم چون پول مترو و ترافیک و بارش باران و زمین و ساختمان سازی جای خود را به تکه ای از پایتخت ایران دهد که این روزها مثل یک رقابت طناب بازی میان طرفین کشیده می شود.
به اعتقاد کارشناسان از آنجا که شهرری طی سالهای گذشته بیشترین مشارکت سیاسی در انتخابات را در سطح استان تهران داشته و مثلا در انتخابات ریاست جمهوری گذشته بیش از 60 درصد از مردم شهرری در انتخابات حضور داشته اند این اقدام دولت برای جذب رای مردم این منطقه در انتخابات آتی صورت گرفته است. از همین روست که بسیاری به صراحت از سیاسی بودن این تصمیم پرده برداشته اند.
از جمله معصومه ابتکار با بیان اینکه هرگونه نگاه جناحی سیاسی به شهرری صدمات جبران ناپذیری به مردم ری و توسعه آن وارد میکند، گفته است:بر اساس مطالعات انجام شده به ویژه از سوی مجلس، اعلام شد که جدایی ری از تهران اشتباه است. در هیچ جایی این طرح مثبت ارزیابی نشده است.
از سوی دیگر اظهارنظر مرتضی طلایی که این اقدام را از طرح های خلق الساعه ای خوانده که در پشت آن نگاه سیاسی نهفته و منافع مردم در گروی منافع سیاسی جریان ها و گروه های مختلف قرار گرفته است .
صباح الدین متقی مدیر کل حریم شهر تهران هم با سیاسی خواندن این طرح اشاره کرده که آنها می خواهند در حیطه فرمانداری، حوزه انتخاباتی را به گونه ای شناسایی کنند و شورای شهر تشکیل شده در این نواحی را نیز زیر نظر داشته باشند.
با این وجود استانداری تهران از ۳۱ تیرماه از آغاز مقدمات جدایی تهران از ری خبر داد و طی آن استاندار تهران در دو ابلاغ جداگانه معاون هماهنگی و امور عمرانی و فرماندار شهرستان ری را مامور اجرای مصوبه دولت کرد. قالیباف در واکنش به این اقدام گفته است ممکن است امروز بگویند می خواهیم شهرری را از تهران جدا کنیم و فردا بگویند می خواهیم در شمیرانات نیز فرمانداری مستقل جدا کنیم.
بریدن دست از بدن
با این تصمیم صدای اعتراض شورای شهری ها و نمایندگان مجلس هم بلند شده که طی آن به موازات انتقاد مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران که این طرح را “تکه کردن” پایتخت خواند و جدا کردن احتمالی ری را به “بریدن دست از بدن” تشبیه کرد.
مهرداد بائوج لاهوتی، عضو کمیسیون عمران مجلس هم از جمعآوری بیش از 50 امضا برای طرح دوفوریتی جلوگیری از تفکیک ری از تهران در مجلس خبر داد و اظهار داشت: هیچ دلیل قانع کنندهای برای استقلال ری و جدایی از تهران وجود ندارد و مجلس مخالفت خود را اعلام میکند. در این میان سازمان بازرسی کل کشور هم به میدان آمد و جداسازی را غیر فنی، غیر کارشناسی و عجولانه خواند.
از سوی دیگر با شدت گرفتن اختلافات بر سر جدایی ری از تهران ، کار به جلسات مشترک میان دولت و مجلس و شورای شهر و شهرداری کشیده شده که نتیجه آن را مهدی چمران رئیس شورای شهر این گونه اعلام کرد که قرار شده کارگروهی از شورای شهر، شهرداری، مجلس، استانداری و وزارت کشور تشکیل شود و پس از بررسی نظرات موافق و مخالف برای حل این اختلاف اعلام نظر کند ویک تا دو ماه اجرای طرح جدایی ری از تهران به تعویق بیفتد .
با این خبر بسیاری گمان کردند که آتش اختلافات به همین زودی فروکش کرده و دولت از تصمیم خود کوتاه آمده است؛ اما گفت و گوی استاندار تهران با رادیو امیدها را نقش بر آب کرد. مرتضی تمدن اعلام کرده است که جدایی ری از تهران قطعی است و البته به جلسه سه شنبه شورای شهر هم که برای بررسی موضوع است، نمیرود و شاید بخواهد یک کارشناس را برای توضیح به این جلسه بفرستد.براساس ادعای او قرار نیست این کارگروه حکم به لغو جداسازی یا ادامه جداسازی دهد. تنها در این کارگروه ابهامات برطرف میشود.
آسیب های جدا کردن ری از تهران
فارغ از اختلافات سیاسی مدیران شهرداری تهران و دولت برای جداسازی شهرری از پایتخت که معلوم نیست به کجا ختم خواهد شد از نگاه کارشناسان جدایی ری از تهران سبب گسست های فرهنگی، اجتماعی، مدیریتی و هم چنین شهرسازی می شود. از سویی افزایش مهاجرت از شهرری به تهران، نبود مرکز دفن زباله در تهران، تصفیه فاضلاب تهران در ری، وجود پالایشگاه نفت و گاز تهران و فرودگاه امام خمینی در ری و حتی وجود قبرستان بهشت زهرا در شهرری از مهم ترین مشکلاتی است که به عنوان معضلاتی مورد اشاره قرار گرفته که در صورت جدایی ری از تهران رخ خواهد داد.
چنانچه مرتضی طلایی رئیس کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران این طرح را پایه گذار مشکلات امنیتی ، اقتصادی ، اجتماعی ، فرهنگی ، سیاسی و … فراوانی در آینده خوانده و با تصریح اینکه به هم پیوستگی ، پیچیدگی و تنیدگی مسیل سیاسی ، اجتماعی فرهنگی مجموعه تهران به گونه ایست که هرگونه برشی در جغرافیای سیاسی تهران ، به مصالح این شهر آسیب وارد می کند و زمینه بحران های گوناگون بعدی را برای تهران فراهم می کند. این سوالات را مطرح ساخته است: که اگر بعد از جدایی ری ، شهرداری این شهر اجازه دفن اموات تهران در آرامگاه های این شهر را نداد و یا حتی جلوی انتقال زباله تهران به ری را گرفت باید چه کرد خاطر نشان ساخت : در صورت بروز این مساله ، مسولان استان همان ها که امروز می نشینند و این موضوعات را طرح می کنند ، وزارت کشور ، دولت و .. می خواهند چه فکری برای حل این مسایل کنند ؟ می خواهند لشکر کشی کنند و کسانی را که جلوی این قضیه هستند را از سر راه بردارند تا بروند واموات را دفن کنند یا زباله هایشان را بریزند ؟!
از سویی مشخص نیست پس از جدائی شهر ری از تهران، شرکت واحد اتوبوسرانی، برق، آب، فاضلاب و سایر خدمات شهری را باید چگونه در تهران مدیریت کرد و یا سرانجام پروژه هایی مثل بحث حمل و نقل در زمينه مترو و اتوبوس و بزرگراه امام علي(ع) به کجا ختم خواهد شد. به گفته شهردار تهران در صورت جدایی ری هفت کیلومتر از امتداد بزرگراه امیرالمومنین امام علی (ع) که از منطقه 20 می گذرد توسط شهرداری احداث نشده و مطمئن باشید تا سالیان سال همین طور باقی می ماند .
مخالفان این طرح که آن را بدون کارشناسی و غیرعلمی اعلام کرده اند، هم چنین معتقدند که طرح موضوع جداسازی باعث کاهش ۳۵ درصدی قیمت زمین در شهرری شده و سه سرمایه گذار کلان، پروژههای بزرگ این منطقه را متوقف کردهاند و این مساله حاکی از ضرر اهالی ری از طرح جدایی این منطقه است.
به گفته معصومه ابتکار نیز جدا کردن ری از تهران، علاوه بر رشد جمعیت، کاهش قیمت زمین، رشد مهاجرت و توقف محدودیت ساخت و ساز و تغییر کاربری در ری پیش بینی میشود و انتظار میرود ری با مشکلات سایر شهرهای حاشیهای تهران مواجه شود.
از سویی آسیبهای اجتماعی حاشیه تهران به مراتب بالاتر از شهر تهران است چراکه هم اکنون این آسیبها در اسلامشهر، شهریار، رودهن و دماوند بیش از حد انتظار دیده میشود و با توجه به تجربیات موجود میتوان گفت شهر ری در صورت جدایی در معرض ابتلا به آسیب های اجتماعی قرار میگیرد. ابتکار در رابطه با آسیبهای اجتماعی احتمالی پس از جدایی ری از تهران گفته است: براساس آخرین سرشماری در تهران، رشد جمعیت شهر تهران همواره کندتر از حاشیه تهران است تا جایی که در یک دوره رشد جمعیت حاشیه تهران ۱۱ برابر شهر بود. با توجه به آمار جمعیت تهران انتظار میرود که ری پس از این جدایی با رشد جمعیت مواجه شود.
در این میان معصومه ابتکار مردم را دعوت کرده که شکایت خود را از اقدام دولت برای جدایی ری از تهرا ن به دیوان عدالت اداری ببرند. اما سوال این است که مگر مردم از دولتی که پسوند نامشروع را از کودتای انتخاباتی 88 یدک می کشد، تا امروز فرمانبرداری دیده اند که شکایت به دیوان ببرند. در مورد نافرمانی دولت از قانون موارد بسیار است اما در یادآوری آن همین مورد آخر بس که با وجود ابطال حکم سعید مرتضوی متهم جنایت کهریزک از در نافرمانی وارد شد و در اولین فرصت معاون اول احمدی نژاد از تداوم حضور او در سازمان تامین اجتماعی خبر داد.