چکیده : پديده «بازارگردي» حجاج ايراني، علاوه بر آنكه وجهه ملت ما را در نگاه ساير ملل پايين ميآورد با خروج چيزي حدود ۲ ميليارد دلار از كشور، ضربه بزرگي به «توليد ملي؛ حمايت از كار و سرمايه داخلي» وارد کرده است. از سوی دیگر اگر حاجی ایرانی دست خالی یا به عبارتی بدون بار اضافه از سرزمین حجاز برگردد اتفاق خاصی نمی افتد، تنها سرمایه ملی از کشور خارج نشده است.
جهان نیوز در گزارشی خواستار حذف ارز زیارتی همانند دیگر ارزهای مسافرتی شد و نوشت:
پديده «بازارگردي» حجاج ايراني، علاوه بر آنكه وجهه ملت ما را در نگاه ساير ملل پايين ميآورد با خروج چيزي حدود ۲ ميليارد دلار از كشور، ضربه بزرگي به «توليد ملي؛ حمايت از كار و سرمايه داخلي» وارد کرده است. از سوی دیگر اگر حاجی ایرانی دست خالی یا به عبارتی بدون بار اضافه از سرزمین حجاز برگردد اتفاق خاصی نمی افتد، تنها سرمایه ملی از کشور خارج نشده است.
با ایجاد مشکلات عدیده ای که در ماه های گذشته بر سر خرید و فروش ارز در بازار ایجاد شد بالاخره مسئولین به فکر چاره افتاده و ارز مسافرتی را که در این مدت رانت بسیار مناسبی برای عده ای ایجاد کرده بود، حذف کرده تا شاید مرهمی هر چند دیر بر بازار ارز باشد.
پیشنهاد حذف ارز مسافرتی در نشست غیرعلنی روز چهارشنبه ۴ مرداد مجلس از سوی برخی نمایندگان مطرح شد و رئیس کل بانک مرکزی ایران با آن موافقت کرد. نشست غیرعلنی مجلس بهمنظور “مقابله با آثار تحریمها بر مسائل اقتصادی کشور”، با حضور رئیسکل بانک مرکزی و وزیران چند وزارتخانه حوزه اقتصاد تشکیل شد.
پیش از این ارسلان فتحی پور رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی درباره طرح مجلس برای حذف ارز مسافرتی گفته بود: «سالانه بیش از ده میلیارد دلار ارز مسافرتی از کشور خارج میشود درحالی که هیچ توجیه اقتصادی برای آن وجود ندارد.»
در همین راستا، به گفته محمود بهمنی رئیسکل بانک مرکزی، ارز مسافرتی لغو شده و فقط برای سفر “عتبات، حج عمره و حج تمتع” آن هم به مقدار بسیار کم در اختیار زائران قرار می گیرد.
۲ ميليارد دلار پول ايراني در جيب عربها
اما نکته ای که نیاز به توجه ویژه دارد آن است که باید دید با چه منطقی دولتمردان ارز مسافرتی برای سفر به عربستان و عراق را حذف نکرده اند. با نگاهی به آمارهای رسمی و غیر رسمی می توان مشاهده نمود که زایران ایرانی مبلغ هنگفتی ارز از کشور خارج نموده و در قبال آن کالاهای بی کیفیت چینی وارد کشور می کنند که این موضوع می تواند ضربه ای سنگین به اقتصاد ملی و تولید داخلی وارد نماید.
از دیگر سو، آمار دقيقي در مورد مقدار ارزي كه توسط حجاج و عمرهگزاران كشورمان به سمت عربستان سعودي سرازير ميشود، در دست نيست اما آمار غير رسمي حاكي از آن است كه سالانه بيش از ۲ ميليارد دلار سود خالص از طريق خريدهاي حجاج و عمرهگزاران ايراني به جيب وهابيون عربستان سعودي سرازير ميشود.
سجاده و تسبيحهاي چيني!
پديده بازارگردي يكي از آفتهايي است كه اغلب به جان زائران ايراني ميافتد و بخش عظيمي از فرصت گرانبهاي آنان براي حضور در جوار حرم امن الهي و مرقد مطهر نبوي را به غفلت ميكشاند. علاوه بر اين در كولهبار سوغات حاجيان ايراني كه گاهي ميليونها تومان ارز براي گردآورياش از كشور خارج شده است، انواع و اقسام كالاهاي بيكيفيت خارجي يافت ميشود. سوغاتي حجاج مكه و مدينه از پيراهن و اسباب بازي گرفته تا تسبيح و سجاده و جانماز، همگي يك نشان بينالمللي دارد؛ «ساخت چين!»
از دیگر سو باید بانک مرکزی به دلایل تبعاتی که این تصمیم دارد در شعب بانک ها ارز به نرخ آزاد به فروش برساند تا برخی سود جویان نتوانند ارز تقلبی وارد بازار نمایند.
به نظر می رسد حج و عمره اگرچه يكي از زيباترين جلوههاي عبادي – سياسي مسلمانان و بزرگترين مراسم تبليغاتي دين اسلام است، اما خروج ميليونها دلار ارز از كشور به منظور تهيه سوغات از بازارهاي عربستان سعودي چالشي است كه حمايت از توليد ملي را تحت تأثير خود قرار ميدهد.